Araştırma Makalesi

Ebü’l-Hasen el-Kâbisî (ö. 403/1012) ve Kitâbü Mülahhısi’l-Muvatta’ İsimli Eserinin Mukaddimesinde Hadis Usûlü

Cilt: 25 Sayı: 47 15 Haziran 2023
PDF İndir
EN TR

Ebü’l-Hasen el-Kâbisî (ö. 403/1012) ve Kitâbü Mülahhısi’l-Muvatta’ İsimli Eserinin Mukaddimesinde Hadis Usûlü

Öz

Bu makalede Mağrib coğrafyası muhaddislerinden Kâbisî’nin (ö. 403/1012) Mâlik b. Enes’in (ö. 179/795) Muvatta’ının İbnü’l-Kâsım rivâyetindeki muttasıl senedleri bir araya getirmek üzere kaleme aldığı Kitâbü Mülahhısi’l-Muvatta’ eserine yazmış olduğu mukaddime ele alınmaktadır. Söz konusu mukaddimede müellif Kitâbü Mülahhısi’l-Muvatta’ın telif amacı ve eserde izlediği yöntemi belirtmesinin yanı sıra bazı hadis usûlü meselelerine yer vermiştir. Onun bu kısımda ele aldığı hadis usûlü kavramlarının ve konularının tespit edilmesi çalışmanın ana gayesini oluşturmaktadır. Bu bağlamda önce Kâbisî’nin hayatı ve ilim tahsîlinden söz edilmiş, ardından bahse konu olan eserinin özelliklerine ilişkin birtakım bilgiler sunulmuştur. Sonrasında onun eserinin mukaddimesinde değindiği hadis usûlü kavramları ve bu konulara yönelik açıklamaları ayrı başlıklar altında incelenmiştir. Meşrik rıhlesi dönüşünde Mağrib’in Doğu literatürüne ait bazı hadis eserleri ile tanışmasına öncülük eden Kâbisî’nin hadis usûlü bağlamındaki görüşlerinden istifâde edip ona referansta bulunan Endülüs bölgesi âlimleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Ayrıca Kâbisî’nin hadis usûlü ile ilgili bahsettiği konularda Mâlik’in yaklaşımlarını benimsediği ve ona atıfla meseleleri izaha yöneldiği kısımlar ve Mâlik’ten farklılaştığı hususlar zikredilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Hadis, Hadis Usûlü, Kâbisî, Kitâbü Mülahhısi’l-Muvatta’, Mağrib

Kaynakça

  1. Âlü Selmân, Ebû Ubeyde Meşhûr b. Hasan. Behcetü’l-müntefi’ şerhu Cüz fî ulûmi’l-hadîs. Ammân/Ürdün: ed-Dâru’l-Eseriyye, 1428.
  2. Ateş, Süleyman. “İslam Tarihinde İlk Pedagojik Eserlerden Bir Örnek: ‘Öğretmen ve Öğrenci Meseleleri’”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 6 (1992), 21-44.
  3. Bâcî, Ebü’l-Velîd Süleymân b. Halef et-Tücîbî. İhkâmü’l-fusûl fî ahkâmi’l-usûl. thk. Abdullah Muhammed el-Cübûrî. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 1409.
  4. Bağdatlı İsmâîl Paşa. Hediyyetü’l-ârifîn esmâ’ü’l-müellifîn ve âsârü’l-musannifîn. İstanbul: Millî Eğitim Bakanlığı, 1951.
  5. Başaran, Selman. "Hadislerde Mana Rivayetinin Sonuçları". Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 3/3 (1991), 65-76.
  6. Bûsrîh, Tâhâ. “Medresetü’l-Kâbisî el-hadîsiyyeti bi’l-Endelüs”. Câmiatü’z-Zeytûniyye Merkezü’d-Dirâsâti’l-İslâmiyye, 85-122.
  7. Dânî, Ebû Amr Osmân b. Saîd. Cüz’ fî ulûmi’l-hadîs fî beyâni’l-muttasıl ve’l-mürsel ve’l-mevkûf ve’l-munkatı’. nşr. Ebû Ubeyde Meşhûr b. Hasan Âlü Selmân. Ammân: ed-Dâru’l-Eseriyye, 2. Basım, 1427.
  8. Dayhan, Ahmet Tahir. “İlk Dönem Hadis Tarihinde “Mânâ ile Rivâyet” Meselesi”. İslâmî Araştırmalar Dergisi 13/1 (2000), 93-100.
  9. Debbâğ, Abdurrahmân b. Muhammed. Me’âlimü’l-îmân fî ma’rifeti ehli’l-Kayrevân. nşr. İbn Nâcî et-Tenûhî. Mısır: Mektebetü’l-Hancî, 1968.
  10. Hasan Hüsnî, Abdülvehhâb. Kitâbü’l-’Umr fi’l-musannefât ve’l-müellifîne’t-Tûnisiyyîn. nşr. Muhammed el-Arûsî el-Matvî- Beşîr el-Bekkûş. Beyrut: Dâru’l-Garbi’l-İslâmî, 1990.

Kaynak Göster

APA
Kılıç, Z., & Yılmaz, H. (2023). Ebü’l-Hasen el-Kâbisî (ö. 403/1012) ve Kitâbü Mülahhısi’l-Muvatta’ İsimli Eserinin Mukaddimesinde Hadis Usûlü. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 25(47), 89-120. https://doi.org/10.17335/sakaifd.1246424
AMA
1.Kılıç Z, Yılmaz H. Ebü’l-Hasen el-Kâbisî (ö. 403/1012) ve Kitâbü Mülahhısi’l-Muvatta’ İsimli Eserinin Mukaddimesinde Hadis Usûlü. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2023;25(47):89-120. doi:10.17335/sakaifd.1246424
Chicago
Kılıç, Zülal, ve Hayati Yılmaz. 2023. “Ebü’l-Hasen el-Kâbisî (ö. 403/1012) ve Kitâbü Mülahhısi’l-Muvatta’ İsimli Eserinin Mukaddimesinde Hadis Usûlü”. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 25 (47): 89-120. https://doi.org/10.17335/sakaifd.1246424.
EndNote
Kılıç Z, Yılmaz H (01 Haziran 2023) Ebü’l-Hasen el-Kâbisî (ö. 403/1012) ve Kitâbü Mülahhısi’l-Muvatta’ İsimli Eserinin Mukaddimesinde Hadis Usûlü. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 25 47 89–120.
IEEE
[1]Z. Kılıç ve H. Yılmaz, “Ebü’l-Hasen el-Kâbisî (ö. 403/1012) ve Kitâbü Mülahhısi’l-Muvatta’ İsimli Eserinin Mukaddimesinde Hadis Usûlü”, Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, c. 25, sy 47, ss. 89–120, Haz. 2023, doi: 10.17335/sakaifd.1246424.
ISNAD
Kılıç, Zülal - Yılmaz, Hayati. “Ebü’l-Hasen el-Kâbisî (ö. 403/1012) ve Kitâbü Mülahhısi’l-Muvatta’ İsimli Eserinin Mukaddimesinde Hadis Usûlü”. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 25/47 (01 Haziran 2023): 89-120. https://doi.org/10.17335/sakaifd.1246424.
JAMA
1.Kılıç Z, Yılmaz H. Ebü’l-Hasen el-Kâbisî (ö. 403/1012) ve Kitâbü Mülahhısi’l-Muvatta’ İsimli Eserinin Mukaddimesinde Hadis Usûlü. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2023;25:89–120.
MLA
Kılıç, Zülal, ve Hayati Yılmaz. “Ebü’l-Hasen el-Kâbisî (ö. 403/1012) ve Kitâbü Mülahhısi’l-Muvatta’ İsimli Eserinin Mukaddimesinde Hadis Usûlü”. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, c. 25, sy 47, Haziran 2023, ss. 89-120, doi:10.17335/sakaifd.1246424.
Vancouver
1.Zülal Kılıç, Hayati Yılmaz. Ebü’l-Hasen el-Kâbisî (ö. 403/1012) ve Kitâbü Mülahhısi’l-Muvatta’ İsimli Eserinin Mukaddimesinde Hadis Usûlü. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 01 Haziran 2023;25(47):89-120. doi:10.17335/sakaifd.1246424