Metodolojik Bir Yöntem Olarak Gömülü Teori ve Bu Teorinin Din Sosyolojisi Çalışmalarında Kullanılması

Grounded Theory is a methodology that gains systematic dimension through the method of analyzing theoretically collected data in studies conducted in the field of social sciences. In this methodological approach, the inductive reasoning model is used instead of the deductive model as a form of reaching a conclusion. Studies with Grounded Theory predominately start with a question, sometimes even only with the collection of qualitative data. While researchers analyze the collected data, they indicate repetitive thoughts, notions or elements, and these elements are labeled with codes from the data. As more data is obtained and the study is rechecked, the codes can be divided into notions and then categories. Thus, the foundations of a new theory may have been laid. For this reason, the Grounded Theory is quite different from the traditional research model, in which the researcher selects an existing theoretical framework and only then collects data to show how the theory applies or does not apply to the phenomenon which is analyzed. In other words, in cases where the existing theories cannot explain the result obtained in the studies carried out or are insufficient in explaining, a new theory is obtained with the Grounded Theory. In this sense, Grounded Theory appears as a methodological method that prepares the ground for the emergence of a new theory rather than being a theory. In this study, the methodological dimension of Grounded Theory is related to how it can access information; “What is the purpose of the research?/ How should the research method be?/ What is the role of the researcher - what should it be?/ What is the role of dignity?/ What should be the language of the research report?” will be discussed through the answers to the questions. In addition, the history and application of Grounded Theory will be reviewed, and it will be discussed in what way this theory can be carried over to the Sociology of Religion studies.

Gömülü Teori, sosyal bilimler alanında yapılan çalışmalarda teorik olarak toplanan verilerin analiz edilmesi yöntemiyle sistematik boyut kazanan bir metodolojidir. Bu metodolojik yaklaşımda, sonuca ulaşma biçimi olarak tümdengelim modelinin yerine, tümevarımsal akıl yürütme modeli kullanılır. Gömülü Teori ile yapılan çalışmalar ağırlıklı olarak bir soru ile, hatta bazen yalnızca nitel verilerin toplanmasıyla başlamaktadır. Araştırmacılar toplanan verileri analiz ederken, tekrar eden düşünce, kavram veya öğeleri belirtir ve bu unsurlar verilerden elde edilen kodlarla etiketlenir. Daha fazla veri elde edilip çalışma tekrar kontrol edildikçe kodlar; kavram ve daha sonra kategorilere ayrılabilir. Böylece yeni bir teorinin temelleri atılmış olur. Bu nedenle, Gömülü Teori, araştırmacının mevcut bir teorik çerçeveyi seçtiği ve ancak o zaman teorinin incelenen fenomene nasıl uygulandığını veya uygulanmadığını göstermek için veri topladığı geleneksel araştırma modelinden oldukça farklıdır. Yani yapılan çalışmalarda elde edilen sonucu mevcut teoriler açıklayamadığı veya açık-lamada yetersiz kaldığı durumlarda Gömülü Teori ile yeni bir teori elde edilmiş olmaktadır. Bu anlamda Gömülü Teori bir teori olmaktan çok yeni bir teorinin çıkışına zemin hazırlayan metodolojik bir yöntem olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmada Gömülü Teori’nin metodolojik boyutu bilgiye nasıl ulaşabileceğine ilişkin; “Araştırmanın amacı nedir?/ Araştırma yöntemi nasıl olmalıdır?/ Araştırmacının rolü nedir - ne olmalı-dır? Değerlerin rolü nedir?/ Araştırma raporunun dili nasıl olmalıdır?” sorularına verilecek cevaplar üzerinden ele alınacaktır. Ayrıca Gömülü Teori’nin tarihçesi ve uygulama biçimi gözden geçirilerek bu teorinin Din Sosyolojisi çalışmalarına ne şekilde taşınıp taşınamayacağı tartışılacaktır.