Araştırma Makalesi
BibTex RIS Kaynak Göster

Yıl 2026, Sayı: Advanced Online Publication , 79 - 92

Ayşe Kaya Göktepe

https://doi.org/10.17335/sakaifd.1782547
https://izlik.org/JA23BA58YM

Öz

Kaynakça

  • Abu Raiya, Hisham et al. “A Psychological Measure of Islamic Religiousness: Development and Evidence for Reliability and Validity”. The International Journal for the Psychology of Religion 18/4 (November 2008), 291–315. https://doi.org/10.1080/10508610802229270
  • Abu-Raiya, Hisham - Pargament, Kenneth I. “Religious Coping among Diverse Religions: Commonalities and Divergences”. Psychology of Religion and Spirituality 7/1 (2015), 24–33. https://doi.org/10.1037/a0037652
  • Adam, Zeenah - Ward, Colleen. “Stress, Religious Coping and Wellbeing in Acculturating Muslims”. Journal of Muslim Mental Health 10/2 (December 2016), 3-26. https://doi.org/10.3998/jmmh.10381607.0010.201
  • Adriaanse, Marieke A. et al. “Do Implementation Intentions Help to Eat a Healthy Diet? A Systematic Review and Meta-Analysis of the Empirical Evidence”. Appetite 56/1 (February 2011), 183–193. https://doi.org/10.1016/j.appet.2010.10.012
  • Alpar Reha. Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistiksel Yöntemler. Ankara: Detay, 3rd ed., 2011.
  • Altun, Veysel Karani. “Examining The Relationship Between Religiosity and Positive Religious Coping in Terms of Religious Education”. Kilis 7 Aralık Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 8/2 (2021), 549–571. https://doi.org/10.46353/k7auifd.1002906
  • Ano, Gene G. - Vasconcelles, Erin B. “Religious Coping and Psychological Adjustment to Stress: A Meta-Analysis”. Journal of Clinical Psychology 61/4 (April 2005), 461–480. https://doi.org/10.1002/jclp.20049
  • Arıcı, Asude. “Ergenlerde Dinî Başa Çıkma Yöntemi Olarak Dua, Gençlik”. Din ve Değerler Psikolojisi. ed. Hayati Hökelekli. 529–559. İstanbul: Ankara Okulu, 2006.
  • Arslantaş, Hulya et al. “Validity and Reliability of the Turkish Version of the Emotional Eater Questionnaire (EEQ-TR)”. Türk Psikiyatri Dergisi 30/10 (2019), 1–10. https://doi.org/10.5080/u23520
  • Asoğlu, Emel - Özdemir, Ömer. “Deprem Kaynaklı Travma Sonrası Stres Belirtileri ile Başa Çıkmada Din Eğitiminin Rolü”. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi 17 (June 2024), 321–348. https://doi.org/10.53112/tudear.1458935
  • Ayten, Ali. Tanrı’ya Sığınmak: Dini Başa Çıkma Üzerine Psiko-Sosyal Bir Araştırma. Istanbul: İz, 2012.
  • Bala, Merve Beyza. Deprem Yaşayan Bireylerde Dini Başa Çıkma (2011 Van Depremi Örneği). Bursa: Uludag University, Institute of Social Sciences, Master’s Thesis, 2021.
  • Bennett, Jessica et al. “Perceptions of Emotional Eating Behavior. A Qualitative Study of College Students”. Appetite 60 (January 2013), 187–192. https://doi.org/10.1016/j.appet.2012.09.023
  • Bongers, Peggy et al. “‘Emotional’ Does Not Even Start to Cover It: Generalization of Overeating in Emotional Eaters”. Appetite 96 (January 2016), 611–616. https://doi.org/10.1016/j.appet.2015.11.004
  • Carpenter, Thomas P. et. al. “Religious Coping, Stress, and Depressive Symptoms among Adolescents: A Prospective Study”. Psychology of Religion and Spirituality 4/1 (February 2012), 19–30. https://doi.org/10.1037/a0023155
  • Cohen, Sheldon et. al. “A Global Measure of Perceived Stress”. Journal of Health and Social Behavior 24/4 (December 1983), 385- 396. https://doi.org/10.2307/2136404
  • Çolak, Muharrem Bilal. İşsizlik, Stres ve Dini Başa Çıkma. Çorum: Hitit University, Institute of Social Sciences, Master’s Thesis, 2020.
  • Demir Çevik, Şükran. Ergenlerde Benlik Saygısı ve Dini Başa Çıkma. Bursa: Uludag University, Institute of Social Sciences, Master’s Thesis, 2013.
  • Doğan, Tayfun et al. “Reliability and Validity of the Turkish Version of the UCLA Loneliness Scale (ULS-8) among University Students”. Procedia - Social and Behavioral Sciences 15 (2011), 2058–2062. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2011.04.053
  • Ekşi, Halil - Sayın, Mine. “The Adaptation of Religious Coping Scale into Turkish Language A Study of Bilingual Equivalence Validity and Reliability”. The AGP Humanities and Social Sciences Conference. Berlin: International Berlin University, 2016.
  • Ersoy, Suleyman et al. “Kanser Hastalarında Depresyon, Anksiyete ve Başa Çıkma Stratejileri: Vaka Kontrol Çalışması”. Ankara Medical Journal 19/3 (2019), 468–478. https://doi.org/10.17098/amj.624703
  • Eryücel, Sema. “Yaşam Olayları ve Olumlu Dini Başa Çıkma”. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 10/23 (2013), 251–271.
  • Eskin, Mehmet et al. “Algılanan Stres Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması:Güvenirlik ve Geçerlik Analizi”. Yeni Symposium 51 (January 2013), 132–140.
  • Ferah, Nimet. Boşanma Sürecindeki Bireylerde Dini Başa Çıkma Davranışlarının Analizi. Sakarya: Sakarya University, Institute of Social Sciences, Ph.D. Dissertation, 2018.
  • Frankl, Viktor. Duyulmayan Anlam Çığlığı: Psikoterapi ve Hümanizm. ed. Selçuk Budak. Istanbul: Öteki, 1996.
  • French, Doran C. et al. “Religiosity and Positive Religious Coping as Predictors of Indonesian Muslim Adolescents’ Externalizing Behavior and Loneliness”. Psychology of Religion and Spirituality 14/2 (2022), 189–199. https://doi.org/10.1037/rel0000300
  • Gashi Feim. “Koronavirüse Yakalanmış Kişilerde Tedavi Döneminde Dini Başa Çıkmanın Etkisi”. Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 7/1 (2020), 511–535.
  • Gören, Ayşe Burcu. “Afet Sonrası İkincil Travmatik Stres ve Dini Başa Çıkma: Kahramanmaraş Depremi Örneği”. Marife Dini Araştırmalar Dergisi 23/1 (2023): 80-100. https://doi.org/10.33420/marife.1280604
  • Güner, Ayşe. Lise Öğrencilerinde Stres, Başaçıkma ve Dini Başaçıkma. Sakarya: Sakarya University, Institute of Social Sciences, Master’s Thesis, 2006.
  • Hacıkeleşoğlu, Hızır et al. “Covid-19 Korkusu, Dini Başa Çıkma ve Ruh Sağlığı Arasındaki İlişki Üzerine Bir Araştırma”. Rize İlahiyat Dergisi 19/61 (2024), 26–49. https://doi.org/10.14783/maruoneri.1352438
  • Karagöz, Sema. “Gebelerin Algılanan Stres, Hayat Memnuniyeti, Psikolojik Dayanıklılık ve Dini Başa Çıkma Düzeyleri İlişkisi Üzerine Bir Araştırma”. Amasya İlahiyat Dergisi 19 (2022b), 44–83. https://doi.org/10.18498/amailad.1163319
  • Karagöz, Sema. “Hemşirelerde Tükenmişlik ve Dinî Başa Çıkma İlişkisinde Psikolojik Dayanıklılığın Aracı Rolü”. Hitit İlahiyat Dergisi 21/1 (2022a), 749–784. https://doi.org/10.14395/hid.1063789
  • Karakaş, Ahmet Canan - Koç, Mustafa. “Stresle Başa Çıkma ve Dini Başa Çıkma Yöntemleri Arasındaki İlişki: Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi”. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 3/3 (September 2014), 569-590. https://doi.org/10.15869/itobiad.88954
  • Kavas, Erkan. “Dini Tutum - Stresle Başa Çıkma İlişkisi”. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 37 (Haziran 2013). 143-168.
  • Kaya- Göktepe, Ayşe. Tükenmişlik Sendromu. Ankara: Nobel, 2nd ed., 2023.
  • Kızılgeçit, Muhammed - Çinici, Murat. “Prediction of Individuals’ Religious Coping Levels in the Coronavirus (Covid-19) Process by Using Artificial Neural Networks”. Journal of Ilahiyat Researches 54 (Aralık 2020), 45-65. https://doi.org/10.29288/ilted.774693.
  • Korkmaz, Sezai. “Olumlu ve Olumsuz Dini Başa Çıkma, Sosyal Medya Bağımlılığı ve Yalnızlık İlişkisi”. Tasavvur / Tekirdağ İlahiyat Dergisi 7/1 (2021), 237–271. https://doi.org/10.47424/tasavvur.883693
  • Kula, Naci. Bedensel Engellilik ve Dinî Başa Çıkma. İstanbul: DEM, 2005.
  • Kula, Naci. “Deprem ve Dini Başa Çıkma”. Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 1/1 (2002), 234–255.
  • LeBlanc, Albert. “Outline of a Proposed Model of Sources of Variation in Musical Taste”. Bulletin of the Council for Research in Music Education 61 (1980), 29–34. http://www.jstor.org/stable/4031758
  • Garaulet, M. et al. “Validation of a Questionnaire on Emotional Eating for Use in Cases of Obesity: The Emotional Eater Questionnaire (EEQ)”. Nutrición Hospitalaria 27/2 (2012), 645–651.
  • Macht, Michael - Simons, Gwenda. “Emotional Eating”. Emotion Regulation and Wellbeing. 281–295. New York, NY, US: Springer Science + Business Media, 2011. https://doi.org/10.1007/978-1-4419-6953-8_17
  • Mahamid, Fayez Azez - Bdier, Dana. “The Association Between Positive Religious Coping, Perceived Stress, and Depressive Symptoms During the Spread of Coronavirus (COVID-19) Among a Sample of Adults in Palestine: Across Sectional Study”. Journal of Religion and Health 60/1 (February 2021), 34–49. https://doi.org/10.1007/s10943-020-01121-5
  • Malach-Pines, Ayala. “The Burnout Measure, Short Version”. International Journal of Stress Management 12/1 (2005), 78–88. https://doi.org/10.1037/1072-5245.12.1.78
  • Maslach, Christina et al. “Job Burnout”. Annual Review of Psychology 52/1 (February 2001), 397–422. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.52.1.397
  • Murat, Ayşe - Kızılgeçit, Muhammed. “Dini Başa Çıkma ve Psikopatoloji İlişkisi (Rize Örneği)”. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 6/11 (2017), 111–151.
  • Okan, Nesrullah - Ören, Aytaç. “Covid-19 Sürecinde Yaşanılan Olumsuz Duygularda Dini Başa Çıkma’nın Rolü”. İlahiyat Tetkikleri Dergisi 56 (2021), 359–380. https://doi.org/10.29288/ilted.973524
  • Özdemir, Ömer - Asoğlu, Emel. “Deprem Kaynaklı Travma Sonrası Stres Belirtileri ile Başa Çıkmada Din Eğitiminin Rolü”. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi 17 (2024), 321–348. https://doi.org/10.53112/tudear.1458935
  • Özler, Abdullah. “Yaşlılık ve Dini Başa Çıkma: Ömür Dediğin Programı Örneği”. Journal of Analytic Divinity 4 (January 2025), 135–151. https://doi.org/10.55709/tsbsdergisi.600 Pargament, Kenneth I. The Psychology of Religion and Coping: The Theory, Research, Practice. Guilford, 1997.
  • Pargament, Kenneth I. - M. S. Rye. “Forgiveness as a Method of Religious Coping”. Dimensions of Forgiveness: Psychological Research & Theological Perspectives. ed. E.L. Worthington Jr. 59–78. Philadelphia: Templeton Foundation Press, 1998.
  • Pargament, Kenneth I. et. al. “God help me: (I): Religious coping efforts as predictors of the outcomes to significant negative life events”. American Journal of Community Psychology 18/6 (1990), 793-824. https://doi.org/10.1007/BF00938065
  • Reichenberger, Julia et al. “Emotional Eating in Healthy Individuals and Patients with an eating disorder: Evidence from Psychometric, Experimental and Naturalistic Studies”. Proceedings of the Nutrition Society 79/3 (August 2020), 290–299. https://doi.org/10.1017/S0029665120007004
  • Russell, Dan et al. “The Revised UCLA Loneliness Scale: Concurrent and Discriminant Validity Evidence”. Journal of Personality and Social Psychology 39/3 (September 1980), 472–480. https://doi.org/10.1037/0022-3514.39.3.472
  • Şahin, Adem. “Din Kaynaklı Stres Üzerine Bir Araştırma”. Necmettin Erbakan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 21/21 (2006), 147–180.
  • Schnell, Tatjana et al. “When Alienated from Society, Conspiracy Theory Belief Gives Meaning to Life”. Heliyon 10/14 (2024), e34557. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e34557
  • Şentepe, Ayşe. “Yaşlılık Döneminde Dini Başa Çıkma”. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 4/1 (2015), 186–205. https://doi.org/10.15869/itobiad.03791
  • Spoor, Sonja T.P. et al. “Relations between Negative Affect, Coping, and Emotional Eating”. Appetite 48/3 (May 2007), 368–376. https://doi.org/10.1016/j.appet.2006.10.005
  • Tümkaya, Songül et al. “Tükenmişlik Ölçeği Kısa Versiyonu’nun Türkçe’ye Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (ÇÜSBED) 18/1 (2009), 387–398.
  • Turan, Yahya - Çekiç, Ahmet. “Coping with Loneliness: Loneliness, Religious Coping, Religiosity, Life Satisfaction and Social Media Usage”. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi 22/3 (2018), 1711–1745.
  • Zimbardo, Philipp, - Gerrig, Richard. Psikolojiye Giriş/ Psikoloji ve Yaşam. trans. Gamze Sart. Ankara: Nobel, 2013.

The Mediating Role of Perceived Stress and Loneliness in the Relationship Between Religious Coping, Burnout, and Emotional Eating

Yıl 2026, Sayı: Advanced Online Publication , 79 - 92

Ayşe Kaya Göktepe

https://doi.org/10.17335/sakaifd.1782547
https://izlik.org/JA23BA58YM

Öz

Stressors inherent to modern life can result in adverse outcomes, including feelings of loneliness and burnout. The ongoing effects of COVID-19 pandemic has precipitated socio-economic instability, elevated individuals’ perceptions of stress and loneliness, and impacted their coping mechanisms consequently. During this process, individuals may adopt coping mechanisms such as religious/spiritual coping based on spiritual reframing or more hedonistic strategies which seek rapid emotional change such as emotional eating. In this context, the aim of this study is to examine the mediating role of perceived stress and loneliness in the relationship between positive and negative religious coping (RC), burnout, and emotional eating. A total of 263 Turkish university students, aged between 18 and 27, participated in this correlational study. The results showed that positive RC strategies are associated with a reduction in feelings of loneliness and burnout. However, loneliness entirely increasing the level of negative correlation through mediating the relationship between positive RC and perceived stress. In contrast, there is a significant indirect positive correlation between negative RC and burnout via loneliness and perceived stress, while positive RC has a significant direct negative correlation with burnout. The present study shows that there is a significant level of positive correlation between burnout and emotional eating. Positive RC indirectly declines the level of emotional eating through loneliness, perceived stress, and burnout, and similarly negative RC also increases the level of emotional eating indirectly. These findings emphasize the critical role of a comprehensive evaluation of psychological and spiritual support mechanisms in the development of psychoeducational programs to cope with burnout and stress. 

Anahtar Kelimeler

Psychology of Religion Religious Coping Emotional Eating Burnout Stress Loneliness

Etik Beyan

The ethics committee application titled “The Mediating Role of Perceived Stress and Loneliness in the Relationship Between Religious Coping, Burnout, and Emotional Eating" was reviewed at the meeting of the Scientific Research and Publication Ethics Committee of Istanbul Sabahattin Zaim University on 17/02/2025, and it was decided that the project complies with the applicable legislation. Number: E-20292139-050.04-2500007612

Kaynakça

  • Abu Raiya, Hisham et al. “A Psychological Measure of Islamic Religiousness: Development and Evidence for Reliability and Validity”. The International Journal for the Psychology of Religion 18/4 (November 2008), 291–315. https://doi.org/10.1080/10508610802229270
  • Abu-Raiya, Hisham - Pargament, Kenneth I. “Religious Coping among Diverse Religions: Commonalities and Divergences”. Psychology of Religion and Spirituality 7/1 (2015), 24–33. https://doi.org/10.1037/a0037652
  • Adam, Zeenah - Ward, Colleen. “Stress, Religious Coping and Wellbeing in Acculturating Muslims”. Journal of Muslim Mental Health 10/2 (December 2016), 3-26. https://doi.org/10.3998/jmmh.10381607.0010.201
  • Adriaanse, Marieke A. et al. “Do Implementation Intentions Help to Eat a Healthy Diet? A Systematic Review and Meta-Analysis of the Empirical Evidence”. Appetite 56/1 (February 2011), 183–193. https://doi.org/10.1016/j.appet.2010.10.012
  • Alpar Reha. Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistiksel Yöntemler. Ankara: Detay, 3rd ed., 2011.
  • Altun, Veysel Karani. “Examining The Relationship Between Religiosity and Positive Religious Coping in Terms of Religious Education”. Kilis 7 Aralık Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 8/2 (2021), 549–571. https://doi.org/10.46353/k7auifd.1002906
  • Ano, Gene G. - Vasconcelles, Erin B. “Religious Coping and Psychological Adjustment to Stress: A Meta-Analysis”. Journal of Clinical Psychology 61/4 (April 2005), 461–480. https://doi.org/10.1002/jclp.20049
  • Arıcı, Asude. “Ergenlerde Dinî Başa Çıkma Yöntemi Olarak Dua, Gençlik”. Din ve Değerler Psikolojisi. ed. Hayati Hökelekli. 529–559. İstanbul: Ankara Okulu, 2006.
  • Arslantaş, Hulya et al. “Validity and Reliability of the Turkish Version of the Emotional Eater Questionnaire (EEQ-TR)”. Türk Psikiyatri Dergisi 30/10 (2019), 1–10. https://doi.org/10.5080/u23520
  • Asoğlu, Emel - Özdemir, Ömer. “Deprem Kaynaklı Travma Sonrası Stres Belirtileri ile Başa Çıkmada Din Eğitiminin Rolü”. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi 17 (June 2024), 321–348. https://doi.org/10.53112/tudear.1458935
  • Ayten, Ali. Tanrı’ya Sığınmak: Dini Başa Çıkma Üzerine Psiko-Sosyal Bir Araştırma. Istanbul: İz, 2012.
  • Bala, Merve Beyza. Deprem Yaşayan Bireylerde Dini Başa Çıkma (2011 Van Depremi Örneği). Bursa: Uludag University, Institute of Social Sciences, Master’s Thesis, 2021.
  • Bennett, Jessica et al. “Perceptions of Emotional Eating Behavior. A Qualitative Study of College Students”. Appetite 60 (January 2013), 187–192. https://doi.org/10.1016/j.appet.2012.09.023
  • Bongers, Peggy et al. “‘Emotional’ Does Not Even Start to Cover It: Generalization of Overeating in Emotional Eaters”. Appetite 96 (January 2016), 611–616. https://doi.org/10.1016/j.appet.2015.11.004
  • Carpenter, Thomas P. et. al. “Religious Coping, Stress, and Depressive Symptoms among Adolescents: A Prospective Study”. Psychology of Religion and Spirituality 4/1 (February 2012), 19–30. https://doi.org/10.1037/a0023155
  • Cohen, Sheldon et. al. “A Global Measure of Perceived Stress”. Journal of Health and Social Behavior 24/4 (December 1983), 385- 396. https://doi.org/10.2307/2136404
  • Çolak, Muharrem Bilal. İşsizlik, Stres ve Dini Başa Çıkma. Çorum: Hitit University, Institute of Social Sciences, Master’s Thesis, 2020.
  • Demir Çevik, Şükran. Ergenlerde Benlik Saygısı ve Dini Başa Çıkma. Bursa: Uludag University, Institute of Social Sciences, Master’s Thesis, 2013.
  • Doğan, Tayfun et al. “Reliability and Validity of the Turkish Version of the UCLA Loneliness Scale (ULS-8) among University Students”. Procedia - Social and Behavioral Sciences 15 (2011), 2058–2062. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2011.04.053
  • Ekşi, Halil - Sayın, Mine. “The Adaptation of Religious Coping Scale into Turkish Language A Study of Bilingual Equivalence Validity and Reliability”. The AGP Humanities and Social Sciences Conference. Berlin: International Berlin University, 2016.
  • Ersoy, Suleyman et al. “Kanser Hastalarında Depresyon, Anksiyete ve Başa Çıkma Stratejileri: Vaka Kontrol Çalışması”. Ankara Medical Journal 19/3 (2019), 468–478. https://doi.org/10.17098/amj.624703
  • Eryücel, Sema. “Yaşam Olayları ve Olumlu Dini Başa Çıkma”. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 10/23 (2013), 251–271.
  • Eskin, Mehmet et al. “Algılanan Stres Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması:Güvenirlik ve Geçerlik Analizi”. Yeni Symposium 51 (January 2013), 132–140.
  • Ferah, Nimet. Boşanma Sürecindeki Bireylerde Dini Başa Çıkma Davranışlarının Analizi. Sakarya: Sakarya University, Institute of Social Sciences, Ph.D. Dissertation, 2018.
  • Frankl, Viktor. Duyulmayan Anlam Çığlığı: Psikoterapi ve Hümanizm. ed. Selçuk Budak. Istanbul: Öteki, 1996.
  • French, Doran C. et al. “Religiosity and Positive Religious Coping as Predictors of Indonesian Muslim Adolescents’ Externalizing Behavior and Loneliness”. Psychology of Religion and Spirituality 14/2 (2022), 189–199. https://doi.org/10.1037/rel0000300
  • Gashi Feim. “Koronavirüse Yakalanmış Kişilerde Tedavi Döneminde Dini Başa Çıkmanın Etkisi”. Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 7/1 (2020), 511–535.
  • Gören, Ayşe Burcu. “Afet Sonrası İkincil Travmatik Stres ve Dini Başa Çıkma: Kahramanmaraş Depremi Örneği”. Marife Dini Araştırmalar Dergisi 23/1 (2023): 80-100. https://doi.org/10.33420/marife.1280604
  • Güner, Ayşe. Lise Öğrencilerinde Stres, Başaçıkma ve Dini Başaçıkma. Sakarya: Sakarya University, Institute of Social Sciences, Master’s Thesis, 2006.
  • Hacıkeleşoğlu, Hızır et al. “Covid-19 Korkusu, Dini Başa Çıkma ve Ruh Sağlığı Arasındaki İlişki Üzerine Bir Araştırma”. Rize İlahiyat Dergisi 19/61 (2024), 26–49. https://doi.org/10.14783/maruoneri.1352438
  • Karagöz, Sema. “Gebelerin Algılanan Stres, Hayat Memnuniyeti, Psikolojik Dayanıklılık ve Dini Başa Çıkma Düzeyleri İlişkisi Üzerine Bir Araştırma”. Amasya İlahiyat Dergisi 19 (2022b), 44–83. https://doi.org/10.18498/amailad.1163319
  • Karagöz, Sema. “Hemşirelerde Tükenmişlik ve Dinî Başa Çıkma İlişkisinde Psikolojik Dayanıklılığın Aracı Rolü”. Hitit İlahiyat Dergisi 21/1 (2022a), 749–784. https://doi.org/10.14395/hid.1063789
  • Karakaş, Ahmet Canan - Koç, Mustafa. “Stresle Başa Çıkma ve Dini Başa Çıkma Yöntemleri Arasındaki İlişki: Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi”. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 3/3 (September 2014), 569-590. https://doi.org/10.15869/itobiad.88954
  • Kavas, Erkan. “Dini Tutum - Stresle Başa Çıkma İlişkisi”. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 37 (Haziran 2013). 143-168.
  • Kaya- Göktepe, Ayşe. Tükenmişlik Sendromu. Ankara: Nobel, 2nd ed., 2023.
  • Kızılgeçit, Muhammed - Çinici, Murat. “Prediction of Individuals’ Religious Coping Levels in the Coronavirus (Covid-19) Process by Using Artificial Neural Networks”. Journal of Ilahiyat Researches 54 (Aralık 2020), 45-65. https://doi.org/10.29288/ilted.774693.
  • Korkmaz, Sezai. “Olumlu ve Olumsuz Dini Başa Çıkma, Sosyal Medya Bağımlılığı ve Yalnızlık İlişkisi”. Tasavvur / Tekirdağ İlahiyat Dergisi 7/1 (2021), 237–271. https://doi.org/10.47424/tasavvur.883693
  • Kula, Naci. Bedensel Engellilik ve Dinî Başa Çıkma. İstanbul: DEM, 2005.
  • Kula, Naci. “Deprem ve Dini Başa Çıkma”. Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 1/1 (2002), 234–255.
  • LeBlanc, Albert. “Outline of a Proposed Model of Sources of Variation in Musical Taste”. Bulletin of the Council for Research in Music Education 61 (1980), 29–34. http://www.jstor.org/stable/4031758
  • Garaulet, M. et al. “Validation of a Questionnaire on Emotional Eating for Use in Cases of Obesity: The Emotional Eater Questionnaire (EEQ)”. Nutrición Hospitalaria 27/2 (2012), 645–651.
  • Macht, Michael - Simons, Gwenda. “Emotional Eating”. Emotion Regulation and Wellbeing. 281–295. New York, NY, US: Springer Science + Business Media, 2011. https://doi.org/10.1007/978-1-4419-6953-8_17
  • Mahamid, Fayez Azez - Bdier, Dana. “The Association Between Positive Religious Coping, Perceived Stress, and Depressive Symptoms During the Spread of Coronavirus (COVID-19) Among a Sample of Adults in Palestine: Across Sectional Study”. Journal of Religion and Health 60/1 (February 2021), 34–49. https://doi.org/10.1007/s10943-020-01121-5
  • Malach-Pines, Ayala. “The Burnout Measure, Short Version”. International Journal of Stress Management 12/1 (2005), 78–88. https://doi.org/10.1037/1072-5245.12.1.78
  • Maslach, Christina et al. “Job Burnout”. Annual Review of Psychology 52/1 (February 2001), 397–422. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.52.1.397
  • Murat, Ayşe - Kızılgeçit, Muhammed. “Dini Başa Çıkma ve Psikopatoloji İlişkisi (Rize Örneği)”. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 6/11 (2017), 111–151.
  • Okan, Nesrullah - Ören, Aytaç. “Covid-19 Sürecinde Yaşanılan Olumsuz Duygularda Dini Başa Çıkma’nın Rolü”. İlahiyat Tetkikleri Dergisi 56 (2021), 359–380. https://doi.org/10.29288/ilted.973524
  • Özdemir, Ömer - Asoğlu, Emel. “Deprem Kaynaklı Travma Sonrası Stres Belirtileri ile Başa Çıkmada Din Eğitiminin Rolü”. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi 17 (2024), 321–348. https://doi.org/10.53112/tudear.1458935
  • Özler, Abdullah. “Yaşlılık ve Dini Başa Çıkma: Ömür Dediğin Programı Örneği”. Journal of Analytic Divinity 4 (January 2025), 135–151. https://doi.org/10.55709/tsbsdergisi.600 Pargament, Kenneth I. The Psychology of Religion and Coping: The Theory, Research, Practice. Guilford, 1997.
  • Pargament, Kenneth I. - M. S. Rye. “Forgiveness as a Method of Religious Coping”. Dimensions of Forgiveness: Psychological Research & Theological Perspectives. ed. E.L. Worthington Jr. 59–78. Philadelphia: Templeton Foundation Press, 1998.
  • Pargament, Kenneth I. et. al. “God help me: (I): Religious coping efforts as predictors of the outcomes to significant negative life events”. American Journal of Community Psychology 18/6 (1990), 793-824. https://doi.org/10.1007/BF00938065
  • Reichenberger, Julia et al. “Emotional Eating in Healthy Individuals and Patients with an eating disorder: Evidence from Psychometric, Experimental and Naturalistic Studies”. Proceedings of the Nutrition Society 79/3 (August 2020), 290–299. https://doi.org/10.1017/S0029665120007004
  • Russell, Dan et al. “The Revised UCLA Loneliness Scale: Concurrent and Discriminant Validity Evidence”. Journal of Personality and Social Psychology 39/3 (September 1980), 472–480. https://doi.org/10.1037/0022-3514.39.3.472
  • Şahin, Adem. “Din Kaynaklı Stres Üzerine Bir Araştırma”. Necmettin Erbakan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 21/21 (2006), 147–180.
  • Schnell, Tatjana et al. “When Alienated from Society, Conspiracy Theory Belief Gives Meaning to Life”. Heliyon 10/14 (2024), e34557. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e34557
  • Şentepe, Ayşe. “Yaşlılık Döneminde Dini Başa Çıkma”. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 4/1 (2015), 186–205. https://doi.org/10.15869/itobiad.03791
  • Spoor, Sonja T.P. et al. “Relations between Negative Affect, Coping, and Emotional Eating”. Appetite 48/3 (May 2007), 368–376. https://doi.org/10.1016/j.appet.2006.10.005
  • Tümkaya, Songül et al. “Tükenmişlik Ölçeği Kısa Versiyonu’nun Türkçe’ye Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (ÇÜSBED) 18/1 (2009), 387–398.
  • Turan, Yahya - Çekiç, Ahmet. “Coping with Loneliness: Loneliness, Religious Coping, Religiosity, Life Satisfaction and Social Media Usage”. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi 22/3 (2018), 1711–1745.
  • Zimbardo, Philipp, - Gerrig, Richard. Psikolojiye Giriş/ Psikoloji ve Yaşam. trans. Gamze Sart. Ankara: Nobel, 2013.

Dini Başa Çıkma, Duygusal Yeme ve Tükenmişlik Arasındaki İlişkide Algılanan Stres ve Yalnızlığın Aracı Rolü

Yıl 2026, Sayı: Advanced Online Publication , 79 - 92

Ayşe Kaya Göktepe

https://doi.org/10.17335/sakaifd.1782547
https://izlik.org/JA23BA58YM

Öz

Literatürde modern yaşamın stresörlerinin yalnızlık ve tükenmişlik gibi sonuçlar doğurabildiği, pandemi sonrası ortaya çıkan sosyoekonomik istikrarsızlığın ise bireylerin stres ve yalnızlık algısını artırarak başa çıkma mekanizmalarını etkilediği görülmektedir. Bireylerin bu süreçleri yönetme noktasında duygusal yeme gibi hedonik ve hızlıca duygu değişimine yönelik başa çıkma biçimlerine yönelebildiği gibi manevi anlam kaynaklarına da başvurabildiği görülmektedir. Bu bağlamda araştırmanın amacı, pozitif ve negatif dini başa çıkmanın tükenmişlik ve duygusal yeme ile ilişkisinde algılanan stres ve yalnızlığın aracı rolünü incelemektir. İlişkisel tarama modeli kullanılan bu araştırmaya yaşları 18 ile 27 arasında değişen 263 Türk üniversite öğrencisi katılmıştır. Bulgular, pozitif dini başa çıkmanın (DBÇ) yalnızlık ve tükenmişliği azalttığını ve yalnızlık aracılığıyla algılanan stresi dolaylı olarak etkilediğini göstermiştir. Pozitif DBÇ ile algılanan stres arasında doğrudan istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olmasa da, algılanan stres, yalnızlık aracılığıyla azalmıştır. Buna karşılık, negatif DBÇ’nin, yalnızlık ve algılanan stres aracılığıyla tükenmişliği dolaylı olarak arttırdığı görülmüştür. Öte yandan pozitif DBÇ ile tükenmişlik arasında negatif yönlü doğrudan bir korrelasyon bulgulanmıştır. Bulgular, tükenmişlik ile duygusal yemenin arasında pozitif korrelasyon olduğunu göstermektedir. Pozitif DBÇ stratejileri, yalnızlık, algılanan stres ve tükenmişlik yoluyla duygusal yemeyi dolaylı azaltırken, negatif DBÇ dolaylı yoldan duygusal yemeyi arttırmaktadır. Bu bulgular, tükenmişlik ve stresle başa çıkmaya yönelik psiko-eğitim programlarının geliştirilmesinde psikolojik ve ruhsal destek mekanizmalarının kapsamlı biçimde değerlendirmesinin önemine dikkat çekmektedir.

Anahtar Kelimeler

Din Psikolojisi Dini Başa Çıkma Duygusal Yeme Tükenmişlik Stres Yalnızlık

Etik Beyan

“Dini Başa Çıkma, Tükenmişlik ve Duygusal Yeme Arasındaki İlişkide Algılanan Stres ve Yalnızlığın Aracılık Rolü” başlıklı etik kurulu başvurusu, 17/02/2025 tarihinde İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Yayın Etik Kurulu toplantısında incelenmiş ve projenin ilgili mevzuata uygun olduğu kararlaştırılmıştır. Sayı: E-20292139-050.04-2500007612

Kaynakça

  • Abu Raiya, Hisham et al. “A Psychological Measure of Islamic Religiousness: Development and Evidence for Reliability and Validity”. The International Journal for the Psychology of Religion 18/4 (November 2008), 291–315. https://doi.org/10.1080/10508610802229270
  • Abu-Raiya, Hisham - Pargament, Kenneth I. “Religious Coping among Diverse Religions: Commonalities and Divergences”. Psychology of Religion and Spirituality 7/1 (2015), 24–33. https://doi.org/10.1037/a0037652
  • Adam, Zeenah - Ward, Colleen. “Stress, Religious Coping and Wellbeing in Acculturating Muslims”. Journal of Muslim Mental Health 10/2 (December 2016), 3-26. https://doi.org/10.3998/jmmh.10381607.0010.201
  • Adriaanse, Marieke A. et al. “Do Implementation Intentions Help to Eat a Healthy Diet? A Systematic Review and Meta-Analysis of the Empirical Evidence”. Appetite 56/1 (February 2011), 183–193. https://doi.org/10.1016/j.appet.2010.10.012
  • Alpar Reha. Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistiksel Yöntemler. Ankara: Detay, 3rd ed., 2011.
  • Altun, Veysel Karani. “Examining The Relationship Between Religiosity and Positive Religious Coping in Terms of Religious Education”. Kilis 7 Aralık Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 8/2 (2021), 549–571. https://doi.org/10.46353/k7auifd.1002906
  • Ano, Gene G. - Vasconcelles, Erin B. “Religious Coping and Psychological Adjustment to Stress: A Meta-Analysis”. Journal of Clinical Psychology 61/4 (April 2005), 461–480. https://doi.org/10.1002/jclp.20049
  • Arıcı, Asude. “Ergenlerde Dinî Başa Çıkma Yöntemi Olarak Dua, Gençlik”. Din ve Değerler Psikolojisi. ed. Hayati Hökelekli. 529–559. İstanbul: Ankara Okulu, 2006.
  • Arslantaş, Hulya et al. “Validity and Reliability of the Turkish Version of the Emotional Eater Questionnaire (EEQ-TR)”. Türk Psikiyatri Dergisi 30/10 (2019), 1–10. https://doi.org/10.5080/u23520
  • Asoğlu, Emel - Özdemir, Ömer. “Deprem Kaynaklı Travma Sonrası Stres Belirtileri ile Başa Çıkmada Din Eğitiminin Rolü”. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi 17 (June 2024), 321–348. https://doi.org/10.53112/tudear.1458935
  • Ayten, Ali. Tanrı’ya Sığınmak: Dini Başa Çıkma Üzerine Psiko-Sosyal Bir Araştırma. Istanbul: İz, 2012.
  • Bala, Merve Beyza. Deprem Yaşayan Bireylerde Dini Başa Çıkma (2011 Van Depremi Örneği). Bursa: Uludag University, Institute of Social Sciences, Master’s Thesis, 2021.
  • Bennett, Jessica et al. “Perceptions of Emotional Eating Behavior. A Qualitative Study of College Students”. Appetite 60 (January 2013), 187–192. https://doi.org/10.1016/j.appet.2012.09.023
  • Bongers, Peggy et al. “‘Emotional’ Does Not Even Start to Cover It: Generalization of Overeating in Emotional Eaters”. Appetite 96 (January 2016), 611–616. https://doi.org/10.1016/j.appet.2015.11.004
  • Carpenter, Thomas P. et. al. “Religious Coping, Stress, and Depressive Symptoms among Adolescents: A Prospective Study”. Psychology of Religion and Spirituality 4/1 (February 2012), 19–30. https://doi.org/10.1037/a0023155
  • Cohen, Sheldon et. al. “A Global Measure of Perceived Stress”. Journal of Health and Social Behavior 24/4 (December 1983), 385- 396. https://doi.org/10.2307/2136404
  • Çolak, Muharrem Bilal. İşsizlik, Stres ve Dini Başa Çıkma. Çorum: Hitit University, Institute of Social Sciences, Master’s Thesis, 2020.
  • Demir Çevik, Şükran. Ergenlerde Benlik Saygısı ve Dini Başa Çıkma. Bursa: Uludag University, Institute of Social Sciences, Master’s Thesis, 2013.
  • Doğan, Tayfun et al. “Reliability and Validity of the Turkish Version of the UCLA Loneliness Scale (ULS-8) among University Students”. Procedia - Social and Behavioral Sciences 15 (2011), 2058–2062. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2011.04.053
  • Ekşi, Halil - Sayın, Mine. “The Adaptation of Religious Coping Scale into Turkish Language A Study of Bilingual Equivalence Validity and Reliability”. The AGP Humanities and Social Sciences Conference. Berlin: International Berlin University, 2016.
  • Ersoy, Suleyman et al. “Kanser Hastalarında Depresyon, Anksiyete ve Başa Çıkma Stratejileri: Vaka Kontrol Çalışması”. Ankara Medical Journal 19/3 (2019), 468–478. https://doi.org/10.17098/amj.624703
  • Eryücel, Sema. “Yaşam Olayları ve Olumlu Dini Başa Çıkma”. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 10/23 (2013), 251–271.
  • Eskin, Mehmet et al. “Algılanan Stres Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması:Güvenirlik ve Geçerlik Analizi”. Yeni Symposium 51 (January 2013), 132–140.
  • Ferah, Nimet. Boşanma Sürecindeki Bireylerde Dini Başa Çıkma Davranışlarının Analizi. Sakarya: Sakarya University, Institute of Social Sciences, Ph.D. Dissertation, 2018.
  • Frankl, Viktor. Duyulmayan Anlam Çığlığı: Psikoterapi ve Hümanizm. ed. Selçuk Budak. Istanbul: Öteki, 1996.
  • French, Doran C. et al. “Religiosity and Positive Religious Coping as Predictors of Indonesian Muslim Adolescents’ Externalizing Behavior and Loneliness”. Psychology of Religion and Spirituality 14/2 (2022), 189–199. https://doi.org/10.1037/rel0000300
  • Gashi Feim. “Koronavirüse Yakalanmış Kişilerde Tedavi Döneminde Dini Başa Çıkmanın Etkisi”. Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 7/1 (2020), 511–535.
  • Gören, Ayşe Burcu. “Afet Sonrası İkincil Travmatik Stres ve Dini Başa Çıkma: Kahramanmaraş Depremi Örneği”. Marife Dini Araştırmalar Dergisi 23/1 (2023): 80-100. https://doi.org/10.33420/marife.1280604
  • Güner, Ayşe. Lise Öğrencilerinde Stres, Başaçıkma ve Dini Başaçıkma. Sakarya: Sakarya University, Institute of Social Sciences, Master’s Thesis, 2006.
  • Hacıkeleşoğlu, Hızır et al. “Covid-19 Korkusu, Dini Başa Çıkma ve Ruh Sağlığı Arasındaki İlişki Üzerine Bir Araştırma”. Rize İlahiyat Dergisi 19/61 (2024), 26–49. https://doi.org/10.14783/maruoneri.1352438
  • Karagöz, Sema. “Gebelerin Algılanan Stres, Hayat Memnuniyeti, Psikolojik Dayanıklılık ve Dini Başa Çıkma Düzeyleri İlişkisi Üzerine Bir Araştırma”. Amasya İlahiyat Dergisi 19 (2022b), 44–83. https://doi.org/10.18498/amailad.1163319
  • Karagöz, Sema. “Hemşirelerde Tükenmişlik ve Dinî Başa Çıkma İlişkisinde Psikolojik Dayanıklılığın Aracı Rolü”. Hitit İlahiyat Dergisi 21/1 (2022a), 749–784. https://doi.org/10.14395/hid.1063789
  • Karakaş, Ahmet Canan - Koç, Mustafa. “Stresle Başa Çıkma ve Dini Başa Çıkma Yöntemleri Arasındaki İlişki: Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi”. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 3/3 (September 2014), 569-590. https://doi.org/10.15869/itobiad.88954
  • Kavas, Erkan. “Dini Tutum - Stresle Başa Çıkma İlişkisi”. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 37 (Haziran 2013). 143-168.
  • Kaya- Göktepe, Ayşe. Tükenmişlik Sendromu. Ankara: Nobel, 2nd ed., 2023.
  • Kızılgeçit, Muhammed - Çinici, Murat. “Prediction of Individuals’ Religious Coping Levels in the Coronavirus (Covid-19) Process by Using Artificial Neural Networks”. Journal of Ilahiyat Researches 54 (Aralık 2020), 45-65. https://doi.org/10.29288/ilted.774693.
  • Korkmaz, Sezai. “Olumlu ve Olumsuz Dini Başa Çıkma, Sosyal Medya Bağımlılığı ve Yalnızlık İlişkisi”. Tasavvur / Tekirdağ İlahiyat Dergisi 7/1 (2021), 237–271. https://doi.org/10.47424/tasavvur.883693
  • Kula, Naci. Bedensel Engellilik ve Dinî Başa Çıkma. İstanbul: DEM, 2005.
  • Kula, Naci. “Deprem ve Dini Başa Çıkma”. Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 1/1 (2002), 234–255.
  • LeBlanc, Albert. “Outline of a Proposed Model of Sources of Variation in Musical Taste”. Bulletin of the Council for Research in Music Education 61 (1980), 29–34. http://www.jstor.org/stable/4031758
  • Garaulet, M. et al. “Validation of a Questionnaire on Emotional Eating for Use in Cases of Obesity: The Emotional Eater Questionnaire (EEQ)”. Nutrición Hospitalaria 27/2 (2012), 645–651.
  • Macht, Michael - Simons, Gwenda. “Emotional Eating”. Emotion Regulation and Wellbeing. 281–295. New York, NY, US: Springer Science + Business Media, 2011. https://doi.org/10.1007/978-1-4419-6953-8_17
  • Mahamid, Fayez Azez - Bdier, Dana. “The Association Between Positive Religious Coping, Perceived Stress, and Depressive Symptoms During the Spread of Coronavirus (COVID-19) Among a Sample of Adults in Palestine: Across Sectional Study”. Journal of Religion and Health 60/1 (February 2021), 34–49. https://doi.org/10.1007/s10943-020-01121-5
  • Malach-Pines, Ayala. “The Burnout Measure, Short Version”. International Journal of Stress Management 12/1 (2005), 78–88. https://doi.org/10.1037/1072-5245.12.1.78
  • Maslach, Christina et al. “Job Burnout”. Annual Review of Psychology 52/1 (February 2001), 397–422. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.52.1.397
  • Murat, Ayşe - Kızılgeçit, Muhammed. “Dini Başa Çıkma ve Psikopatoloji İlişkisi (Rize Örneği)”. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 6/11 (2017), 111–151.
  • Okan, Nesrullah - Ören, Aytaç. “Covid-19 Sürecinde Yaşanılan Olumsuz Duygularda Dini Başa Çıkma’nın Rolü”. İlahiyat Tetkikleri Dergisi 56 (2021), 359–380. https://doi.org/10.29288/ilted.973524
  • Özdemir, Ömer - Asoğlu, Emel. “Deprem Kaynaklı Travma Sonrası Stres Belirtileri ile Başa Çıkmada Din Eğitiminin Rolü”. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi 17 (2024), 321–348. https://doi.org/10.53112/tudear.1458935
  • Özler, Abdullah. “Yaşlılık ve Dini Başa Çıkma: Ömür Dediğin Programı Örneği”. Journal of Analytic Divinity 4 (January 2025), 135–151. https://doi.org/10.55709/tsbsdergisi.600 Pargament, Kenneth I. The Psychology of Religion and Coping: The Theory, Research, Practice. Guilford, 1997.
  • Pargament, Kenneth I. - M. S. Rye. “Forgiveness as a Method of Religious Coping”. Dimensions of Forgiveness: Psychological Research & Theological Perspectives. ed. E.L. Worthington Jr. 59–78. Philadelphia: Templeton Foundation Press, 1998.
  • Pargament, Kenneth I. et. al. “God help me: (I): Religious coping efforts as predictors of the outcomes to significant negative life events”. American Journal of Community Psychology 18/6 (1990), 793-824. https://doi.org/10.1007/BF00938065
  • Reichenberger, Julia et al. “Emotional Eating in Healthy Individuals and Patients with an eating disorder: Evidence from Psychometric, Experimental and Naturalistic Studies”. Proceedings of the Nutrition Society 79/3 (August 2020), 290–299. https://doi.org/10.1017/S0029665120007004
  • Russell, Dan et al. “The Revised UCLA Loneliness Scale: Concurrent and Discriminant Validity Evidence”. Journal of Personality and Social Psychology 39/3 (September 1980), 472–480. https://doi.org/10.1037/0022-3514.39.3.472
  • Şahin, Adem. “Din Kaynaklı Stres Üzerine Bir Araştırma”. Necmettin Erbakan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 21/21 (2006), 147–180.
  • Schnell, Tatjana et al. “When Alienated from Society, Conspiracy Theory Belief Gives Meaning to Life”. Heliyon 10/14 (2024), e34557. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e34557
  • Şentepe, Ayşe. “Yaşlılık Döneminde Dini Başa Çıkma”. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 4/1 (2015), 186–205. https://doi.org/10.15869/itobiad.03791
  • Spoor, Sonja T.P. et al. “Relations between Negative Affect, Coping, and Emotional Eating”. Appetite 48/3 (May 2007), 368–376. https://doi.org/10.1016/j.appet.2006.10.005
  • Tümkaya, Songül et al. “Tükenmişlik Ölçeği Kısa Versiyonu’nun Türkçe’ye Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (ÇÜSBED) 18/1 (2009), 387–398.
  • Turan, Yahya - Çekiç, Ahmet. “Coping with Loneliness: Loneliness, Religious Coping, Religiosity, Life Satisfaction and Social Media Usage”. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi 22/3 (2018), 1711–1745.
  • Zimbardo, Philipp, - Gerrig, Richard. Psikolojiye Giriş/ Psikoloji ve Yaşam. trans. Gamze Sart. Ankara: Nobel, 2013.
Toplam 60 adet kaynakça vardır.

Ayrıntılar

Birincil Dil İngilizce
Konular Din Psikolojisi
Bölüm Araştırma Makalesi
Yazarlar

Ayşe Kaya Göktepe 0000-0002-6716-2448

Gönderilme Tarihi 12 Eylül 2025
Kabul Tarihi 3 Aralık 2025
Erken Görünüm Tarihi 31 Mart 2026
DOI https://doi.org/10.17335/sakaifd.1782547
IZ https://izlik.org/JA23BA58YM
Yayımlandığı Sayı Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication

Kaynak Göster

APA Kaya Göktepe, A. (2026). The Mediating Role of Perceived Stress and Loneliness in the Relationship Between Religious Coping, Burnout, and Emotional Eating. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Advanced Online Publication, 79-92. https://doi.org/10.17335/sakaifd.1782547
AMA 1.Kaya Göktepe A. The Mediating Role of Perceived Stress and Loneliness in the Relationship Between Religious Coping, Burnout, and Emotional Eating. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2026;(Advanced Online Publication):79-92. doi:10.17335/sakaifd.1782547
Chicago Kaya Göktepe, Ayşe. 2026. “The Mediating Role of Perceived Stress and Loneliness in the Relationship Between Religious Coping, Burnout, and Emotional Eating”. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sy Advanced Online Publication: 79-92. https://doi.org/10.17335/sakaifd.1782547.
EndNote Kaya Göktepe A (01 Mart 2026) The Mediating Role of Perceived Stress and Loneliness in the Relationship Between Religious Coping, Burnout, and Emotional Eating. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi Advanced Online Publication 79–92.
IEEE [1]A. Kaya Göktepe, “The Mediating Role of Perceived Stress and Loneliness in the Relationship Between Religious Coping, Burnout, and Emotional Eating”, Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sy Advanced Online Publication, ss. 79–92, Mar. 2026, doi: 10.17335/sakaifd.1782547.
ISNAD Kaya Göktepe, Ayşe. “The Mediating Role of Perceived Stress and Loneliness in the Relationship Between Religious Coping, Burnout, and Emotional Eating”. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. Advanced Online Publication (01 Mart 2026): 79-92. https://doi.org/10.17335/sakaifd.1782547.
JAMA 1.Kaya Göktepe A. The Mediating Role of Perceived Stress and Loneliness in the Relationship Between Religious Coping, Burnout, and Emotional Eating. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2026;:79–92.
MLA Kaya Göktepe, Ayşe. “The Mediating Role of Perceived Stress and Loneliness in the Relationship Between Religious Coping, Burnout, and Emotional Eating”. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sy Advanced Online Publication, Mart 2026, ss. 79-92, doi:10.17335/sakaifd.1782547.
Vancouver 1.Ayşe Kaya Göktepe. The Mediating Role of Perceived Stress and Loneliness in the Relationship Between Religious Coping, Burnout, and Emotional Eating. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 01 Mart 2026;(Advanced Online Publication):79-92. doi:10.17335/sakaifd.1782547

Amaç ve Kapsam

Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (SAUIFD), Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi tarafından yayınlanan hakemli bir akademik dergidir.

Dergi, ulusal ve uluslararası düzeyde bilimsel niteliklere sahip çalışmaları yayınlayarak ilahiyat ve dini araştırmalar alanlarında bilgi birikimine katkıda bulunmayı ve bu alanlarda öncü bir dergi olmayı amaçlamaktadır.

Dergimizin kapsamı genel olarak din ile ilişkili tüm araştırma alanlarını içermektedir. İslam, Yahudilik, Hristiyanlık, Uzak Doğu dinleri ve modern inançlara dair araştırma ve derleme makaleleri yayınlanabilmektedir. İlahiyatın temel alanlarının yanında din ile ilişkili olduğu sürece eğitim, sosyoloji, psikoloji, felsefe, tarih, dil, kültür, edebiyat, sanat, sağlık, siyaset, Osmanlı ve Orta Doğu çalışmalarına da dergimizde yer verilmektedir.

Derginin yayın dili Türkçe'dir. Ayrıca İngilizce ve Arapça bilimsel çalışmalar da yayınlanır.

Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, ilahiyat ve dini araştırmalar alanında makaleler yayınlayan uluslararası ve hakemli bir dergidir.

Dergi yılda iki kez Haziran ve Aralık aylarında yayınlanır.

Yayın dili Türkçe, İngilizce ve Arapça'dır.

Makalelerde (tezlerden üretilen makaleler de dahil) benzerlik oranı azami %20'dir.

Dergiye gönderilen makaleler orijinal olmalı, daha önce yayınlanmamış ve aynı anda başka bir yerde yayınlanması için gönderilmemiş olmalıdır.

Herhangi bir Editörün, dergiye makale göndermesi durumunda Editörün, editör paneline ulaşımı engellenir. Editör, tüm süreçleri bir yazar olarak takip eder. Süreç tamamlandıktan sonra Editör yetkisi tekrar kendisine verilir.

Makaleler dipnot, kaynakça ve özetler de dahil olmak üzere 9.000 kelimeden fazla olmamalıdır. Hakemlik süreçlerinde bu sayının aşılmasına izin verilebilmektedir.

Makalelerde, 200–250 kelime arasında Türkçe ve İngilizce özet bulunmalı (her iki özet de 250 kelimeyi geçmemeli) ve her iki dilde 3–5 anahtar kelime eklenmelidir. Anahtar kelimelerin ilki ilgili disipline ait olmalı ve her bir anahtar kelimenin ilk harfi büyük harfle yazılmalıdır.

Makalelerde atıf ve kaynakça için İSNAD 2. Edisyon atıf sistemi kullanılmalıdır. Yazarlar İSNAD 2. Edisyon dipnotlu ya da metiniçi atıf sistemini tercih edebilir.

Yazarların atıf ve kaynakça için Zotero, Mendeley ya da Endnote gibi bir program kullanmaları gerekmektedir. İsnad atıf sisteminin Zotero, Mendeley ve EndNote şablonları bulunmaktadır.

Arapça metinlerde Traditional Arabic yazı tipi kullanılmalıdır.

Yazarlar İngiliz İngilizcesi veya Amerikan İngilizcesinden birini tercih edebilir; ancak makale boyunca seçilen yazım ve dil kullanımı tutarlı biçimde sürdürülmelidir.

Çalışma için gerekli ise Etik Kurul İzin Belgesi'nin onaylı hali sisteme yüklenmelidir.

Telif Hakkı Sözleşmesi ve Yazar Kabul Formu makale gönderilirken sisteme yüklenmelidir.

Dergi, 1 Ağustos 2025 tarihinden itibaren sürekli makale kabulüne açıktır. Makale başvurularının yoğunluğuna bağlı olarak, dergi önceden duyuru yapmaksızın makale kabulünü geçici olarak askıya alma hakkını saklı tutar.

Yazar çeşitliliğinin sağlanması ve daha fazla araştırmacıya makale yayınlama imkanı sunulması amacıyla üst üste iki yıl aynı yazarın makalesi yayınlanmaz.

Makale yoğunluğu nedeniyle, aynı yazarın bir sayı döneminde yalnızca bir makalesi değerlendirmeye alınır. Bu nedenle, ilgili dönemde makalesi iade/red edilen yazarın, aynı sayı dönemi içerisinde gönderdiği diğer makaleler işleme alınmadan iade edilir.

Dergide ⁠⁠2026 yılı itibariyle kitap değerlendirme yazıları kabul edilmeyecektir.

Makalenizi dergi makale şablonuna uygun olarak hazırlayınız.

  • Makalenin ilk gönderiminde kullanılacak (yazar, kurum bilgisi ve makale bilgi formunu içermeyen) anonim Türkçe makale şablonu için tıklayınız.
  • Makale hakemlik sürecini tamamlayıp kabul edildikten sonra kullanılacak, yazar, kurum ve makale bilgi formunu içeren Türkçe makale şablonu için tıklayınız.
  • Makalenin ilk gönderiminde kullanılacak (yazar, kurum bilgisi ve makale bilgi formunu içermeyen) anonim İngilizce makale şablonu için tıklayınız.
  • Makale hakemlik sürecini tamamlayıp kabul edildikten sonra kullanılacak, yazar, kurum ve makale bilgi formunu içeren İngilizce makale şablonu için tıklayınız.

Yazarlar

  • Gönderilen makalenin akademik alanlara katkı sunacak nitelikte olması yazarın sorumluluğundadır.
  • Çalışmaların özgün olması ve araştırmaya dayalı olması gerekmektedir.
  • Her ne kadar intihal taraması dergi tarafından yapılacaksa da akademik onursuzluk olan intihalin sonuçları tamamen yazara yönelecektir.
  • Makale aynı anda farklı dergilere gönderilmemelidir. 
  • Dergimizde daha önce reddedilen çalışma tekrar gönderilmemelidir. Böyle bir durumda ilgili çalışma reddedilecektir. 
  • Makalede ismi yazılacak olan diğer yazarların araştırmaya katkı sağladığından emin olunmalıdır. Akademik katkısı olmayan kişilerin ilave yazar olarak gösterilmesi veya katkı sırası gözetilmeksizin, unvan, yaş ve cinsiyet gibi bilimdışı ölçütlerle yazar sıralaması yapılması bilim etiğine aykırıdır.
  • Dergiye makale gönderen yazarların derginin yayım ve yazım ilkelerini okuduğu ve kabul ettiği varsayılır ve yazarlar bu ilkelerde kendinden beklenenleri taahhüt etmiş sayılmaktadır.
  • Atıflar ve kaynakça gösterimi eksiksiz olmalıdır.

Hakemler

  • Hakemler dergide yayımlanacak makalenin akademik kalitesinin en temel tespit edicisi olduklarının bilinciyle davranmalı ve akademik kaliteyi arttırma sorumluluğuyla değerlendirme yapmalıdır.
  • Hakemler, yalnızca uygun bir değerlendirmeyi yapmak için gereken uzmanlığa sahip oldukları, kör hakemlik gizliliğine riayet edebilecekleri ve makaleye dair detayları her şekilde gizli tutabilecekleri makalelerin hakemliğini kabul etmelidirler.
  • Makale inceleme süreci sonrasında da incelenen makaleye dair herhangi bir bilgi hiçbir şekilde başkalarıyla paylaşılmamalıdır.
  • Hakemler, yalnızca makalelerin içeriğinin doğruluğunu ve akademik ölçütlere uygunluğunu değerlendirmelidir. Makalede ortaya konan düşüncelerin hakemin düşüncelerinden farklı olması değerlendirmeyi etkilememelidir.
  • Hakem raporları objektif ve ölçülü olmalıdır. Hakaret içeren, küçümseyici ve itham edici ifadelerden kesinlikle kaçınılmalıdır.
  • Hakemler, değerlendirme raporlarında yüzeysel ve muğlak ifadelerden kaçınmalıdır. Sonucu olumsuz olan değerlendirmelerde sonucun dayandığı eksik ve kusurlu hususlar somut bir şekilde gösterilmelidir.
  • Hakemler, kendilerine tanınan süre içerisinde makaleleri değerlendirmelidir. Şayet değerlendirme yapmayacaklarsa, makul bir süre içerisinde dergiye bildirmelidirler.

Editörler

  • Editörler, dergi politikasında belirtilen ilgili alanlara katkı sağlayacak makaleleri değerlendirme sürecine kabul etmelidir.
  • Editörler, kabul veya ret edilen makaleler ile herhangi bir çıkar çatışması/ilişkisi içinde olmamalıdır.
  • Editörler bir makaleyi kabul etmek ya da reddetmek için tüm sorumluluğa ve yetkiye sahiptir.
  • Hakemlerin ve yazarların isimlerinin karşılıklı olarak gizli tutulması editörlerin sorumluluğudur.
  • Yayınlanmak üzere gönderilen makalelerin intihal taraması ve böylece akademik onursuzluğun önüne geçilmesi için editörler gerekli çabayı göstermelidir.
  • Dergiye gönderilen makalelerin ön inceleme, hakemlik, düzenleme ve yayınlama süreçlerinin vaktinde ve sağlıklı bir şekilde tamamlanması editörlerin görevidir.
  • Editörler dergiye makale kabul ederken akademik kaygı ve ölçütleri öncelemelidir.



Not: Yukarıda belirtilen etik kurallar Yayın Etiği Komitesi’nin (Committe on Publication Ethics - COPE (https://publicationethics.org) yönergesine göre hazırlanmıştır.

• Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (SAUIFD) makale gönderimi, hakemlik ve editörlük süreçleri, mizanpaj ve yayın basımı (sayfa veya renk ücretleri) için herhangi bir ücret talep etmemektedir.
• SAUIFD yazarlara, hakemlere, editörlere ve yayın kuruluna herhangi bir ücret ödememektedir.
• SAUIFD’deki makalelerin okunması ve indirilmesi ücretsizdir.
• SAUIFD araştırma literatürüne ücretsiz erişimi teşvik eden Budapeşte Açık Erişim Girişimini (BOAI: Budapest Open Access Initiative) imzalamış ve bu girişimde açıklanmış olan Açık Erişim İlkeleri’ni kabul etmiştir.
• SAUIFD’deki tüm eserler TÜBİTAK ULAKBİM DergiPark aracılığıyla LOCKSS (Lots Of Copies Keep Stuff Safe) sistemi ile arşivlenmektedir.
• SAUIFD yayın politikası gereği ilan, reklam, sponsorluk vb. faaliyetleri kabul etmemektedir.
• SAUIFD, abonelik ücreti talep etmeyen açık erişimli bir dergidir.
• Makalelerin profesyonel kalitede reprodüksiyonlarına ihtiyaç duyanlar için yeniden baskı hizmeti sunmuyoruz.
* Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi'nin tüm giderleri Sakarya Üniversitesi tarafından karşılanmaktadır.

Atıf Dizinleri

TR Dizin
Emerging Sources Citation Index (ESCI)

Diğer Dizinler

Academic Search Ultimate Magazines and Journals (EBSCO)
Central & Eastern European Online Libary
Academic Search Premier Magazines and Journals (EBSCO)
Academic Search Ultimate Full-Text Subject (EBSCO)
ERIHPLUS
Central & Eastern European Academic Source Database Coverage List (EBSCO)
Academic Search Complete Magazines and Journals (EBSCO)
The Belt and Road Initiative Reference Source Database (EBSCO)
MIAR
ATLA Religion Database (American Theological Library Association)
MLA - Modern Language Association Database (Modern Language Association of America)

Baş Editör

Abdurrahman Hendek
Abdurrahman HENDEK
Din Eğitimi

Editör

Halil İbrahim Yılmaz
Halil İbrahim YILMAZ
İslam Coğrafyası Arkeolojisi, İslam Tarihi ve Medeniyeti, İslam Tarihi
Soner Aksoy
Soner AKSOY
Tefsir

Alan Editörü

Ahmet Numan Ünver
Ahmet Numan ÜNVER
İslam Hukuku
Elif Nur Erkan Balcı
Elif Nur ERKAN BALCI
Din Felsefesi, Etik
Ziya Erdinç
Ziya ERDİNÇ
İslam Felsefesi, İslam Mezhepleri, Kelam
Esra Akay Dağ
Esra AKAY DAĞ
Din, Toplum ve Kültür Araştırmaları , Dini Araştırmalar (Diğer)
Muhammet Enes Midilli
Muhammet Enes MİDİLLİ
İslam Tarihi ve Medeniyeti, İslam Tarihi, Din, Toplum ve Kültür Araştırmaları , İslam Araştırmaları (Diğer)
Ayşe Elmalı Karakaya
Ayşe ELMALI KARAKAYA
Din Sosyolojisi
Hümeyra Güleryüz Erken
Hümeyra GÜLERYÜZ ERKEN
Değerler Eğitimi, Din Eğitimi
Ömer Faruk Akpınar
Ömer Faruk AKPINAR
Din, Toplum ve Kültür Araştırmaları , Hadis
Fatma Şeyma Boydak
Fatma Şeyma BOYDAK
Ciltleme Sanatı, İslam Sanatları, Sanat Tarihi, Türk İslam Sanatları (Diğer)
Yunus Emre Temiz
Yunus Emre TEMİZ
Sosyal ve Kişilik Psikolojisi, Din Psikolojisi, Din, Toplum ve Kültür Araştırmaları

Yayın Kurulu

Default avatar
Hans-peter GROSSHANS
Din Felsefesi
Kemal Batak
Kemal BATAK
Bilgi Felsefesi, Din Felsefesi
Merve Özaykal
Merve ÖZAYKAL
Biyoetik, İslam Hukuku
Erdinç Ahatlı
Erdinç AHATLI
Hadis
Raihani Raihani
Raihani RAİHANİ
Çok Kültürlü Eğitim, Din Eğitimi, Vatandaşlık
Asyraf Isyraqi Bin Jamil
Asyraf Isyraqi BİN JAMİL
Din Eğitimi, İslam Araştırmaları (Diğer)
Emrah Kaya
Emrah KAYA
İslam Felsefesi, Tasavvuf, İslam Araştırmaları (Diğer)
Nigel Fancourt
Nigel FANCOURT
Değerler Eğitimi, Çok Kültürlü Eğitim, Din Eğitimi, Hukuk ve Din
Mahmut Zengin
Mahmut ZENGİN
Eğitim Programları ve Öğretim, Din Eğitimi
Abdallah Elkhatıb
Abdallah ELKHATIB
İslam Araştırmaları, İslam Hukuku, Kuran-ı Kerim Okuma ve Kıraat

Türkçe Yazım ve Dil Editörü

Enes Tarhan
Enes TARHAN
Hadis

Mizanpaj

Furkan Ramazan Öğe
Furkan Ramazan ÖĞE
İslam Araştırmaları, İslam Mezhepleri, Kelam
Betül Elmacı Çetin
Betül ELMACI ÇETİN
Dilbilim, Türk İslam Edebiyatı, Türk Dili ve Edebiyatı, Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı, Yeni Türk Dili (Eski Anadolu, Osmanlı, Türkiye Türkçesi), Klasik Türk Edebiyatı

İngilizce Yazım ve Dil Editörü

Üsame Balıkçı
Üsame BALIKÇI
Din Psikolojisi
Feyza Çelik
Feyza ÇELİK
Tefsir

Sekreterya

Abdullah Arif Adalar
Abdullah Arif ADALAR
Din Felsefesi
Zehra Oran
Zehra ORAN
Arap Dili ve Belagatı

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.

SAUIFD bilginin yayılması ve zenginleşmesi için Açık Erişim Politikasına uymaktadır.