MEVLEVÎLİĞİN KURULUŞ DÖNEMİ (XVI. YÜZYIL) GÜLŞENÎ ŞAİRLER ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: İBRÂHÎM GÜLŞENÎ, USÛLÎ VE ZA’FÎ ÖRNEĞİ
Öz
Gülşeniyye tarikatı, Mevleviyye tarikatından önemli ölçüde etkilenen bir tarikattır. Gülşeniyye tarikatının kuruluşundan sonra, her iki tarikat arasında önemli bir iletişim ve etkileşim gerçekleşmiştir. Özellikle her iki tarikata mensup şairler arasındaki ilişki daha çok dikkat çekmektedir. Bu çalışmada Esrar Dede (ö. 1211/1796)'nin Tezkire-i Şu'ara-yı Mevleviyye'sinde Gülşenîlerle irtibata geçtiği söylenen Mevlevî şairler üzerinde durulmuştur. Bunlar Sema'î Sultan Dîvanî, Yusuf Sineçak, Garîbî, Şahidî, Günahî, Derûnî, Şuhûdî, Arşî, Bekayî, Vehbî ve Enîs Receb Dede'dir (on bir şair). Çalışmada bu şairlerin Gülşenîler ile olan irtibatı çerçevesinde her iki tarikat arasındaki irtibat hakkında önemli sonuçlara varılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Mevleviyye Tarikatı, GülşeniyyeTarikatı, Şair, XVI. Yüzyıl, Esrar Dede
Kaynakça
- Adak, Abdurrahman, Za’fî-i Gülşenî Hayatı, Eserleri, Edebî Şahsiyeti ve Dîvânının İnce- lenmesi, AÜSBE Doktora Tezi, Ankara 2006.
- Azamat, Nihat, "İbrâhîm Gülşenî", DİA, XXI (İstanbul 2000), 301-304.
- Chittick, William C., “Rûmî ve Mevlevîlik”, çev. Safi Arpaguş, Tasavvuf İlmi ve Aka- demik Araştırma Dergisi, VI/14, Ankara 2005.
- Çelebioğlu, Amil, “XIII-XV (İlk Yarısı) Yüzyıl Mesnevîlerinde Mevlânâ Tesiri”, Eski Türk Edebiyâtı Araştırmaları, İstanbul: MEB, 1998.
- Emîrî, Ali, Tezkire-i Şu‘arâ-i Âmid, İstanbul: Matba‘a-i Amidî, 1328.
- Eraydın, Selçuk, Tasavvuf ve Tarikatlar, İstanbul: İFAV Yay., 1994.
- Esrar Dede, Tezkire-i Şu‘arâ-yı Mevleviyye, haz. İlhan Genç, Ankara: AKM Yay., 2000.
- Gölpınarlı, Abdülbaki, Melâmîlik ve Melâmîler, İstanbul: Gri Yay., 1992.
- Gülşenî, Za’fî, Dîvân, Millet Ktp. Manzûm 254.
- Güzel, Ahmet, “Mevlânâ’nın Çağına ve Çağımıza Tesirleri”, İstem, 5/10, 2007.
