KELÂM İLMİ AÇISINDAN BEDÂ’ ANLAYIŞI
Öz
Beda inanışı, Şiî çevrelerde ortaya çıkmış bir inanış biçimidir. Önce aşırı Şiî gruplar arasında or-taya çıkmış; ancak bütün Şiîler tarafından kabul görmemiştir. Bu inanç, Allah‟ın ilim ve irade sıfatında değişmeyi öngördüğü için, tevhid inanışına aykırı bulunmasından dolayı bu inanca Ehl-i Sünnet kelamcıları tarafından şiddetle karşı çıkılmıştır. İmamiyye Şîası kelamcılarının, özellikle de son dönem teologlarının beda inancının açıklanmasında farklı bir anlayış öne sürerek, Ehl-i Sünnet kelamcılarının kabul ettikleri nesh teorisi ile birleştirme çabası içine girdikleri görülmek-tedir. Fakat mahiyet bakımından beda teorisi ile nesh teorisi arasında bir benzerlik bulunma-maktadır. Çünkü nesh hukuk alanında geçerli olup, itikat alanında geçerli değildir. Halbuki beda inancı bir yönüyle ilahi ilim ile diğer yönüyle de kader inancı ile ilgilidir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abdulhamid, Muhsin, İslam’da İtikadi Mezhepler ve Akaid Esasları, çev. M. Saim Yeprem, İstanbul 1994.
- Ahmed b. Hanbel, Ebû Abdillah Ahmed b. Muhammed, Müsned, İstanbul 1992.
- Âmidi, SeyfüddinEbu’l- Hasan Ali b. Muhammed b. Sâlim, Gayetü’l-merâm fî ilmi’l- Kelâm, Beyrut 2004.
- Ateş, Süleyman, Kur’ân-ı Kerim Tefsiri, İstanbul 1995.
- Aydınlı, Abdullah, Hadis Istılahları Sözlüğü, İstanbul 1987.
- Bağdâdî, Ebû Mansûr Abdülkāhir b. Tâhir b. Muhammed, el-Fark beyne’l-fırak, Kahire ts.
- Zerkânî, Menâhilü’l-irfân fi ulûmi’l-Kur’ân, II, 78.
- Bahiyt, Muhammed Hasan, ‚Akîdetü’l-Bedâ, Arz ve Nakz‛, Mecelletü Câmiati’l- İslamiyye, c. XI, sy. 2, Gazze 2003, s. 149-189.
- Bilmen, Ömer Nasuhi, Hukuk-ı İslâmiyye ve Istılahât-ı Fıkhiyye Kamusu, İstanbul 1967.
- Buharî, Ebû Abdillah Muhammed b. İsmail, el-Câmiu’s-Sahîh, İstanbul 1992.
