MÜTEŞÂBİH ÂYETLERİN YORUMU KAPSAMINDA İBN FÛREK’İN TEFSÎRİ

Understanding and interpretation of allegorical verses are regarded as one of the most significant topics in Quranic Exegesis. Ibn Furek, one of prominent scholars in science of Kalam, has given importance on interpretation of allegorical verses in his Tafseer, and he has embraced an interpretive method which is a different one from the traditional approach. In particular, it is essential to understand his thoughts on interpretation of allegorical verses, and to examine method of Ibn Furek’s Tafseer discretely, Mushkilu’l-hadith ve bayanuh, in which he has striven to provide commentaries within the scope of certain tenets and principles. Moreover, the time period in which he lived has witnessed to major problems of Kalam. Ibn Furek is a scholar who experienced those problems and sought solutions for the problems. This increases importance of the topic I deal with in this paper. The article consists of four parts. Biography of Ibn Furek and a brief examination of his tafseer takes place within the first two parts of this study. Then, I point to approaches of some scholars who draw attention to allegorical verses, including a few scholars from salaf ( the predecessor), khalaf (the successor), and some figures from Mutazila, Mucessima and Mushabbiha. Views of Ibn Furek on allegorical verses which are in line with those of the predecessor scholars are presented in the last part of the article. I have drawn on extant Tafseer of Ibn Furek so as to lay out his views in the last part of this study.

Tefsîr ilminin en önemli konularından birisini müteşâbih âyetlerin anlaşılması ve yorumlanması teşkil etmektedir. Kelam ilminin önemli simalarından olan İbn Fûrek, kaleme almışolduğu tefsîrinde müteşâbih âyetlerin te’vîline önem vermiş, seleften farklı bir yol izleyerek te’vîlci yaklaşımı benimsemiştir. Özellikle müteşâbih hadîslerin yorumuna dair kaleme aldığı Müşkilü’l-hadîs ve beyânuh adlı eserinde âyet ve hadîslerde yer alan müteşâbih ifâdelere, belirli ilke ve prensipler çerçevesinde yorumlar getirme hedefinde olan İbn Fûrek’in tefsîrindeki metodunun müstakil irdelenmesi, müteşâbih âyetler hakkındaki görüşlerinin bilinmesi, önem arz etmektedir. Öte yandan İbn Fûrek’in kelâmi problemlerin tartışıldığı bir dönemde hayat sürmesi, bu devrin problemlerine çözümler üretme hedefinde olmasıkonunun önemini bir hayli artırmaktadır. Bu sebeple makalemizde öncelikle İbn Fûrek’in hayatına ve tefsirine kisaca temas edilmiş, sonrasında ise müteşâbih âyetlerin anlaşılmasında dikkat çeken Selef, Müşebbihe-Mücessime, Mutezile ve Halefin yaklaşımlarına değinilmiştir. Makalenin son bölümünde ise bu dörtlü tasnifte Halef âlimlerinin çerçevesine dâhil olan, yani müteşâbih âyet ve hadîslerin belirli ilke ve prensiplerle yorumlanması gerektiği görüşünü savunan İbn Fûrek’in müteşâbih âyetlere yaklaşımı tefsîrinin elimizdeki matbû nüshalarından istifâde edilmek suretiyle işlenmiştir.