ZEYNİZADE MEHMET HAZIK’IN TERBİYE İSİMLİ ESERİNİN “AHLAK TERBİYESİ” BÖLÜMÜNÜN GÜNÜMÜZ TÜRKÇESİNE AKTARIM VE TETKİKİ

Aims of the study, to translate Moral Education chapter of Zeynizade Mehmet Hazık's book named Terbiye (Physical Education, Thought Education and Moral Education), one of the moral educators of last period of Ottomans, to modern Turkish language by reviewing. The review gives priority to; determining historical and religious backgrounds of the author's opinions, comparing with the current educational thinking, explaining and criticizing of the points in need, and pinpointing ideas that could be useful for today's moral education works. We have concluded that the author is considering the ethics socially and his approach to moral education is based on morality of duty. A comprehensive method of moral education suggested by the author consists of obedience (respect), draw a lesson, friendship, and conscience rules. These methods include some procedures such as giving constructive feedback, drawing a lesson by making moral judgment, being with good friends and staying away from things that pollute conscience.

Bu çalışmanın amacı Osmanlı’nın son dönem ahlak eğitimcilerinden olan Zeynizade Mehmet Hazık’ın Terbiye (Terbiye-i Bedeniye, Terbiye-i Fikrîye ve Terbiye-i Ahlakiye) isimli eserinin “Terbiyei Ahlakiye” bölümünün günümüz Türkçesine aktarılarak tetkik edilmesidir. Çalışmanın tetkikinde müellifin görüşlerinin tarihi ve dini kökenlerinin belirlenmesi, kendinden sonraki ve günümüzdeki eğitim düşüncesi ile karşılaştırılması, açıklanmaya ve tenkide muhtaç noktaların tenkit ve açıklanması, günümüz ahlak eğitimi çalışmaları için istifade edilebilecek fikirlerin tespit edilmesine yönelik bir yöntem takip edilmiştir. Çalışma sonucunda müellifin ahlakı toplumsal açıdan ele aldığı ve vazife ahlakına dayanan bir ahlak eğitimi anlayışı öngördüğü belirlenmiştir. Müellif ahlak eğitimi için itaat, ibret, arkadaşlık ve vicdan esaslarından oluşan bütüncül bir metot önermektedir. Bu metot yapıcı geri bildirim vermek, ahlaki muhakeme yapıp ibret almak, iyi arkadaşlarla beraber olmak ve vicdanı kirletecek şeylerden uzak durmak gibi yöntemleri içermektedir.