NAHİV İLMİNDE KIYASA YÖNELTİLEN BAZI İTİRAZLAR

Arap  dilcileri,  dil  kurallarının  tespit  ve  tahlil  süreçlerinde  başta  istikrâ,  semâ‘  ve  kıyâs  olmak  üzere çeşitli yöntemlere başvurmuşlardır. İlk dönem dilcilerinin kullandıkları bu yöntemler daha  sonra gelen kimi dilciler tarafından eleştiri konusu olmuştur. Her biri kendi içinde eleştirilebilecek ve itiraz edilebilecek noktaları taşımakla birlikte bu itiraz ve eleştiriler daha çok kıyâs yöntemine yöneltilmiştir. Dilcilerin kıyâsa itiraz ettikleri ifade edildiğinde kıyâsa bir yöntem olarak karşı çıktıklarını vurgulamakla birlikte bu yöntemin nahiv ilminde kullanılmasına karşı çıktıklarının  belirtilmesi  yerinde  olacaktır.  Bu  çalışmada  dilcilerin  kıyâs  dışında  kural  tespit  sürecinde başvurdukları yöntem ve delillerden kısaca söz edilecektir. Ancak daha çok nahiv ilminde kıyâsın bir  yöntem  olarak  kullanılmasına  karşı  çıkış  gerekçeleri  ve  bu  itirazlara  verilen  cevaplar  söz konusu edilecektir.

Arab linguists apply to distinctive methods in the process of determination and analysis of language rules mainly such as istiqrâ, semâ’ and qiyâs. These methods, which have been preferred by the first linguists, have been criticized by the later ones. Although these critiques have some points criticizable and opposable, they are principally directed towards the method of qiyâs. It is significant to stress that while the linguists are against qiyâs as a method in general, they also oppose to the practice of this method in the science of nahw. This study basically focuses on the grounds of opposition to the practice of qiyâs as a method in the science of nahw and on the answers to these objections. Moreover, the study aims to provide a brief exposition of the methods and proofs which have been applied by the linguists in the process of the determination of the rules besides qiyâs.