SARAYDA DÜZENLENEN TARİKAT ÂYİNLERİ IŞIĞINDA III. SELİM’İN TEKKE MÜZİĞİYLE İLİŞKİSİ
Öz
Osmanlı
modernleşmesinin önemli aktörlerinden biri olan III. Selim, başta Mevlevîlik
olmak üzere devrin tarikatlarıyla müspet ilişki içinde olmuştur. Bestekâr,
icrâcı ve mûsikî hâmîsi olan sultanın tekke çevreleriyle olan münasebetinde
padişah kimliğinin yanı sıra müzisyenliğinin de etkili olduğu söylenebilir. Bu
çalışmada III. Selim devrinde kandil geceleri saraya davet edilen tekke ehlinin
icrâ ettikleri âyinler ele alınacaktır. Esasen bir saray teamülü olan bu
davetlerin muhtelif dönemlerde örneklerine rastlamak mümkündür. III. Selim’in
Sırkâtibi Ahmed Efendi tarafından tutulan Ruznâme’sinden hareketle
sarayda düzenlenen 32 âyin tespit edilmiştir. Bu âyinler tarikatlara, davetli
meşâyihe ve icrâ edilen zikir ve usûllere göre ele alınarak III. Selim’in
tekkeler ve tekke müziğiyle olan ilişkisi değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler
III. Selim,Tekke müziği,Tarikat âyinleri,Osmanlı sarayı,İktidar-tekke ilişkileri
Kaynakça
- Arıkan, Sema. Ruznâme : III. Selim’in Sırkatibi Ahmed Efendi Tarafından Tutulan. Ankara : Türk Tarih Kurumu, 1993.
- Benlioğlu, Selman. “Osmanlı Sarayında Mûsikînin Himâyesi (III. Selim ve II. Mahmud Dönemi)”. Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi, 2017.
- Berkes, Niyazi. Türkiye’de Çağdaşlaşma. İstanbul : Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık, 2002.
- Beyhan, Mehmet Ali. Saray Günlüğü (1802-1809). İstanbul : Doğu Kütüphanesi, 2007.
- Dilçin, Cem. “Şeyh Gâlib’in Mevlevî-Hânelerin Tamirine İlişkin Şiirleri”. Divan Şiiri ve Şairleri Üzerine İncelemeler içinde, 454–89. İstanbul: Kabalcı Yayınları, 2011.
- Dilçin, Cem. “Şeyh Galip’in Şiirlerinde III. Selim ve Nizam-ı Cedit”. Divan Şiiri ve Şairleri Üzerine İncelemeler içinde, 490–501. İstanbul: Kabalcı Yayınları, 2011.
- Eyice, Semavi. “Ağalar Camii”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 1:464. İstanbul: TDV Yayınları, 1988.
- Galitekin, Ahmed Nezih. Osmanlı Kaynaklarına Göre Istanbul: Cami, Tekke, Medrese, Mekteb, Türbe, Hamam, Kütübhâne, Matbaa, Mahalle Ve Selâtin İmâretleri. İstanbul: İşaret Yayınları, 2003.
- Gölpınarlı, Abdülbâki. Mevlânâ’dan Sonra Mevlevîlik. İstanbul : İnkılap ve Aka Kitabevleri, 1983.
- Gündüz, İrfan. Osmanlılarda Devlet-Tekke Münasebetleri. İstanbul : Seha Neşriyat, 1984.
