MEVLEVÎ MÛSİKİŞİNASLAR (XVIII. YÜZYIL)
Öz
XVIII. yüzyılda Osmanlı/Türk mûsikisine katkı sunan Mevlevî mûsikişinasları tespit etme amacıyla kaleme alınan bu makale, musiki yazım ve kuramına ilişkin eser kaleme alan müellifler, bestekârlar ve icrâcılar kategorilerinde toplam 44 mûsikişinası incelemektedir. Diğer çalışmalardan farklı olarak mûsikişinasların Mevlevî kimliğinin tespitine odaklanan bu makale, onları Mevlevilik statüleri, irtibatlı oldukları mevlevihaneler, eser sayıları gibi çeşitli açılardan analiz etmektedir. Bu çerçevede, çile çıkarmış mûsikişinasların büyük çoğunluk teşkil ettiği saptanmış ve mevlevihane sakini olmak ile mûsikide kudret elde etme arasında doğru bir orantı kurulabileceği neticesine varılmıştır. Bununla birlikte bestekâr-icrâcı-teorisyen vasıflarıyla Nâyi Osman Dede ve Abdülbâki Nâsır Dede’nin XVIII. yüzyıl Mevlevî mûsikişinasları arasında temayüz ettikleri ortaya konmuştur.
Anahtar Kelimeler
Mevlevi Âyini,Mevlevilik,Mûsiki,Mûsikişinas,Mevlevî Bestekâr
Kaynakça
- Ağa, Hızır. Tefhîmu’l-makâmât fî tevlîdi’n-nağamât. Haz. Ersu Pekin. İstanbul: 2010.
- Ahmed Bâdî Efendi. Riyâz-ı Belde-i Edirne: 20. Yüzyıla Kadar Osmanlı Edirne’si. Haz. Niyazi Adıgüzel - Raşit Gündoğdu. Edirne: Trakya Üniversitesi, 2014.
- Ahmed Dede, Kösec. et-Tuhfetü’l-behiyye fi’t-tarîkati’l-Mevleviyye Tercümesi (Zâviye-i Fukarâ). Haz. Ali Üremiş. Trabzon: Serander Yayınları, t.y.
- Ahmed Efendi. Rûznâme. Haz. Sema Arıkan. Ankara: TTKY, 1993.
- Arel, H. Sadettin. “Mevlevî Musikîsi ve Âyinleri”, Tasavvuf Kitabı. Haz. Cemil Çiftçi. İstanbul: Kitabevi, 2003.
- Arel, Sadettin. “Mevlevî Musikîsi ve Âyinleri”. Tasavvuf Kitabı. Haz. Cemil Çiftçi. İstanbul: Kitabevi, 2003.
- Arpaguş, Sâfi. Mevlevilikte Mânevi Eğitim. İstanbul: Vefa Yayınları, 2009.
- Ayvansarayî. Vefeyât-ı Ayvansarâyî. Haz. Ramazan Ekinci. İstanbul: Buhara Yayınları, 2013.
- Başer, Fatma Adile. “Tahrîr u Tahrîriyye Işığında Mevlevî Ayini Formu”. Uluslararası Düşünce ve Sanatta Mevlana Sempozyum Bildirileri. 456-459. Çanakkale: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, 2006.
- Başer, Fatma Adile. Abdülbaki Nasır Dede ve Tetkîk ü Tahkîk. Yüksek Lisans Tezi, MÜSBE, 1988.
