Hedonist Değer Anlayışının Eleştirisi
Öz
Değer felsefesindeki önemli ayrımlardan birisi özsel değer ve araçsal değer ayrımıdır. Bu ayrıma göre bazı şeyler dışsal ilişkilerinden bağımsız şekilde, kendi doğası itibariyle, özsel şekilde değerli iken bazı şeyler, böyle olmayıp ancak özsel şekilde değerli olan başka bir şeye araç olması itibariyle değerlidir. Bu ayrım üzerinden ilerlediğimiz zaman önümüze çıkan temel sorulardan birisi hangi şeylerin özsel şekilde değerli olduğu sorusudur. Hedonizm bu soruya sadece hazzın özsel şekilde değerli olduğu ve haz dışındaki her şeyin sadece hazza götürmesi veya haz vermesi sayesinde, araçsal olarak değerli olduğu cevabını verir. Fakat hedonizmin bu temel iddiası yeteri kadar temellendirilmiş midir? Bu temel tez lehinde yeteri kadar sağlam veya güçlü argümanlar var mıdır? Yine bu temel tez aleyhinde sağlam veya güçlü argümanlar var mıdır? Bu çalışmada bu sorulara cevap bulmaya çalıştık. Daha spesifik olarak da çalışmamızda, hedonizmin lehinde sunulan yaygın argümanların yeteri kadar güçlü olmadığını, genelde, yaygın olarak başvurulan argümanların öncüllerinin doğruluğunun yeteri kadar açık veya temellendirilmiş olmamasından hareketle göstermeye çalıştık. Diğer yandan hedonizmin aleyhindeki, onun tutarsızlığına veya temel tezinin makul olmadığına işaret eden karşı argümanları sunduk. Böylece hedonizmin lehindeki argümanların yetersiz olduğu ve onun aleyhinde çok sayıda ikna edici argümanın bulunduğu gerekçelerinden hareketle hedonizmin felsefi açıdan temellendirilmiş, sağlam bir yaklaşım olmadığını savunmaya çalıştık.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aristoteles. Nikomakhos’a Etik. Trc. Saffet Babür. Ankara: BilgeSu, 2007.
- Audi, Robert. "Hedonism". The Cambridge Dictionary of Philosophy. Ed. Robert Audi. 364-365. New York: Cambridge University Press, 1999.
- Aydın, Metin. “John Stuart Mill’in Erdem Teorisi ve Araçsallaştırılmış Erdemler”. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 20/37 (2018): 53-79.
- Bentham, Jeremy. Principles of Morals and Legislation. London: Clarendon Press-Oxford, 1823.
- Broad, Charlie Dunbar. Five Types of Ethical Theory. 8. Baskı. London: Routledge &Kegan Pault Ltd, 1962.
- Crisp, Roger. Reasons and The Good. New York: Clarendon-Oxford Press, 2006.
- Feldman, Fred. Pleasure and The Good Life; Concerning the Nature, Varieties and Plausibility of Hedonism. New York: Clarendon Press-Oxford, 2004.
- Frankena, William Klaas. Ethics. 2. Baskı. New Jersey: Prentice Hall, 1973.
- Garner, Richard T.- Rosen, Bernard. Moral Philosophy, A Systematic Introduction to Normative Ethics and Meta-ethics. New York: The Macmillian Company, 1972.
- Hume, David. A Treatise of Human Nature. London: Oxford-Clarendon Press, 1951.
