Bağımsızlık Yıllarında Kırgızistan Okullarında Din Dersi Denemeleri ve Son Dönemdeki Gelişmeler
Öz
Kırgızistan 31 Ağustos 1991 tarihinde bağımsızlığına ulaşmış bir Orta Asya ülkesidir. Bu tarihten itibaren ülkede din-devlet ilişkileri yeniden yapılanma evresine girmiştir. Bağımsızlıkla birlikte Kırgızistan’ın tarihsel kimliği, dini inançları, örf ve adetleri konusunda toplumda bir farkındalık ortaya çıkmıştır. Demokrasi yolunda yeniden adım atmaya başlayan ülkede bir yandan “laiklik”, “din ve vicdan özgürlüğü” gibi yeni kavramlar etkin bir şekilde kullanılmaya başlanmış, diğer yandan ise, örgün eğitim kurumlarında din eğitiminin meşruiyeti akademik ve siyasi çevrelerin sıklıkla tartıştığı konuların içinde yer almıştır. Günümüz Kırgızistan’ında örgün din eğitimindeki birtakım gelişmelerden bahsetmek mümkündür. Özellikle, okulda din dersi denemeleri ayrıca incelemeye değer bir konudur. İşte bu makalede bağımsızlık sonrası Kırgızistan’daki dini durum genel olarak ele alındıktan sonra, devlet okullarındaki din dersi denemeleri incelenmiştir. İlk olarak, bağımsızlığın ilk yıllarında bazı okullarda verilen “Iyman” (İman) dersi ve günümüzde zorunlu ders olarak ülkenin tüm okullarında okutulan “Adep” (Edep) dersi amaç ve muhteva yönünden ele alınmıştır. Bunun yanı sıra, 2016-2017 eğitim-öğretim yılından itibaren pilot uygulama olarak okutulmakta olan “Din Madaniyatının Tarıhı” (Din Kültürü Tarihi) dersi amaç, muhteva, ders öğretmeni, derse ayrılan süre gibi konular açısından analiz edilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akramova, Dilaram. “Prepodavaniye religiyovedeniya v şkolah i vuzah Kırgızskoy Respubliki: problemı i puti ih reşeniya”. Kırgızstan na sovremennom etape razvitiya. Analitiçeskiye zametki: Grajdanskoye obşestvo, migrasiya, islam, korrupsiya. Bişkek: Sentr sotsialnıh issledovaniy Amerikanskiy universitet v Sentralnoy Azii, 2008.
- Akramova, Dilaram. Kırgızistan’da Orto Mekteplerdeki “Adep Sabagı” Dersinde Din Eğitimi İle İlgili Amaçların Gerçekleşme Düzeyi (Oş Örneği). Ankara: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2006.
- Aktaş, Hamza. “Kırgızistan’da Son Dönem Din Eğitimi Gelişmeleri”. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi 4/36 (2016), 233-257.
- Altaş, Nurullah. “Ortaöğretimde Din Eğitimi”. Din Eğitimi. ed. Mustafa Köylü-Nurullah Altaş. 190-221. İstanbul: Ensar Neşriyat Yayınevi, 8. Basım, 2017.
- Aydar, Hidayet. “Kırgızistan’da Dindarlaşma Tirendi; Problemler, Öneriler”. Türk Dünyası Bilgeler Zirvesi: Gönül Sultanları Buluşması Sempozyum Bildiri Kitabı (Eskişehir, 26-28 2013 Mayıs). 497-536. Eskişehir: Türk Dünyası Kültür Başkenti Ajansı, 2014.
- Aydın, Mehmet Zeki. “Avrupa Birliği Ülkelerinde Din Eğitimi ve Türkiye ile Karşılaştırılması”. DiyanetAvupa Dergisi 68 (2004).
- Aydın, Mehmet Zeki. “Okulda Din Dersi Tartışmaları (Türkiye’de Din Dersinin Tarihi, Teorik Yapısı, BazıÜlkelerle Karşılaştırılması)”. Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 11/2 (Aralık 2007).
- BİİUM, “Bulan” institut innovatsıy dlya ukrepleniya mira. Religioznoe obrazovaniye v Kırgızstane: Medrese nujdayutsya v sroçnoy reforme. “Bulan” institut innovatsıy dlya ukrepleniya mira, 2017. www.bulaninstitute.org.
- BIPI, The Bulan Institute for Peace Innovations. “A Situational Analysis Of Islamic Education of Citizens Of The Kyrgyz Republic: Studyıng Abroad (Report by the Bulan Institute for Peace Innovations”). (September 2018). Erişim 30 Temmuz 2019. https://bulaninstitute.org/a-situational-analysis-islamiceducationabroad-report/
- Büyükalaca, Orhan Nadir. Kırgızistan’da Din Eğitimi ve Kırgızistan Müslümanları Dini İdaresi. Ankara: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2003.
