Katılım Bankacılığında Kullanılan Yatırım Vekaleti Hesaplarının Fıkhi ve İktisadi Tahlili
Öz
Katılım bankaları Türkiye’de tasarrufların kâr zarar paylaşımına göre değerlendirilmesini sağlayan en önemli kurumların başında gelmektedir. Ancak 2018 yılındaki düzenleme ile bu kurumlar kâr zarar paylaşımının yanında vekalete dayalı olarak da fon toplamaya başlamış ve bu durum eleştirileri beraberinde getirmiştir. Yatırım vekaleti hesaplarında fıkhi açılardan çeşitli sakıncalar bulunmakta ve katılım bankacılığının özgün tarafı olan kâr zarar paylaşımı esasından uzaklaşılmasına kapı aralayacağı endişesi doğmaktadır. Bu çalışmanın temel amacını, katılım bankalarındaki yatırım vekaleti hesaplarının işleyişini fıkhi yönlerinin yanında piyasa dinamikleri açısından da ele almak ve böylece konuyu farklı boyutlardan tartışarak anlaşılmasını sağlamak oluşturmaktadır. Çalışmada katılım bankalarının halka açık güncel verileri ve dokümanlarından istifade edilmiştir. Yapılan araştırma sonucunda yatırım vekaleti hesaplarının klasik fıkıhtan ayrılan, başta tahmini kâr olmak üzere çeşitli sorunlu kısımlarının olduğu ortaya konulmuştur. Diğer yandan kâr zarar katılma hesaplarıyla birlikte katılım bankacılığına yatırım vekaleti hesaplarının dahil edilmesinin gerekçesini oluşturan, getiri hassasiyeti yüksek müşterilerin katılım bankasında tutulabilmesi anlayışının arizi bir durumdan kaynaklandığı ve bu gerekçenin böylesine yapısal bir değişikliğe neden olmasının sektörün özgünlüğünden tavizler vermesine yol açabileceği sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Katılım Bankacılığı, İslami Finans, Vekalet, Yatırım Vekaleti Hesapları, Katılma Hesapları, Tahmini Kâr
Kaynakça
- AAOIFI, Accounting and Auditing Organization for Islamic Financial Institutions. Faizsiz Finans Standartları. İstanbul: Türkiye Katılım Bankaları Birliği Yayınları, Yayın No: 10, 2018.
- Albaraka Türk. Albaraka Türk 2011 Yılsonu Bağımsız Denetim Raporu (2011).
- Albaraka Türk. Albaraka Türk 2013 Yılsonu Bağımsız Denetim Raporu (2013).
- Albaraka Türk. Albaraka Türk 2019 Yılsonu Bağımsız Denetim Raporu (2019).
- Albaraka Türk. “Yatırım Vekaleti Sözleşmesi”. Erişim 1 Nisan 2020. https://www.al-baraka.com.tr/assets/tr/pdf/sozlesme-formlar/Yatirim-Vekaleti-Sozlesmesi.pdf
- Albaraka Türk. “Yatırım Vekaleti Sözleşmesine Dayalı Katılma Hesabı”. Erişim 12 Ka-sım 2020. https://www.albaraka.com.tr/assets/tr/pdf/yatirim-vekaleti-sozles-mesine-dayali-katilma-hesabi.pdf
- Arsebük, Ali Haydar. Düreru’l-hukkâm şerhu Mecelleti’l-ahkâm. Beyrut: Dâru Âlemi’l-Kütüb, 2003.
- Aybakan, Bilal. İslam Hukukunda Vekalet Sözleşmesi. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 1990.
- Aybakan, Bilal. “Vekalet”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 43/1–6. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2013.
- Aysan, Ahmet F. vd. “Religiosity versus Rationality: Depositor Behavior in Islamic and Conventional Banks”. Journal of Comparative Economics 46/1 (2018), 1–19. https://doi.org/10.1016/j.jce.2017.03.001
