GASTRONOMİ ÜRÜNLERİNİN RENK TEMASI BAĞLAMINDA İRDELENMESİ: SİYAH VE MOR YİYECEKLER

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 1, 68 - 83, 30.04.2025

Hüseyin Ertuğ Balaban

https://izlik.org/JA93UJ89RZ

Öz

Yiyecek-içecek endüstrileri günümüzde insanların temel fizyolojik ihtiyaçlarını karşılamaktan daha çok insanlara orijinalinden farklı lezzet, renk ve görünümde ürünler deneyimleme fırsatı sağlamaktadır. İnsanların her geçen gün daha da artan yeni ürünleri tüketme ve farklı deneyimler yaşama isteği haline gelen yeme-içme eylemi beraberinde gastronomi akımlarının ve yiyecek-içecek sektörünün de insanların istekleri çevresinde şekillenmesine yol açmaktadır. Moda haline bürünen bu süreçte, insanlara asalet, lüks, sağlık vb. farklı anlamları çağrıştıran renkler; gastronomi akımlarına yön vererek, yiyeceklerin orijinal renklerinden farklı olarak üretilmesine ve aynı zamanda müşteriler tarafından tercih edilmesine sebep olmaktadır. Bu çalışmanın amacı, “Siyah Yiyecekler” ve “Mor Yiyecekler” sınırlarında, gastronomi akımlarını inceleyerek; gastronomi ürünlerinin orijinal renklerinden farklı olarak tercih edilmesinde, renklerin ürünlere ne gibi görünümler ve faydalar kazandırabileceğini saptamak, oluşabilecek yeni akımların hangi renkler üzerinden gidebileceği hakkında fikir oluşturmaktır. Çalışmada ulaşılan veriler alan yazın incelemesiyle elde edilmiş olup; nitel araştırma tekniklerinden yararlanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Gastronomi ve Renk , Siyah Yiyecekler , Mor Yiyecekler

Kaynakça

• Akan, S. (2014). Siyah Sarımsak. Gıda, 39(6), 363-370.
• Akarca, G., Tomar, O., Başpınar, E. & Yıldırım, G. (2020). Antifungal Effects of Some Raw Purple Vegetables on Foodborne Molds by Ethanol Extracts. Turkish Journal of Agriculture-Food Science and Technology, 8(2), 436-441.
• Altınel, H. (2017). Gastronomik ve Beslenme İlkelerinden Hareketle Menü Planlama ve Yönetimi (3. Baskı). Ankara: Detay Yayıncılık.
• Arı, M. (2017). Kanserin Önlenmesinde Antioksidanlarin Rolü. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 1(2), 67-74.
• Aslan, R. (2019). Siyah Reçete: Çörek Otu (Nigella Sativa). Ayrıntı Dergisi, 7(74), 41-47.
• Aygün, A. (2002). Yerli doğal hammaddelerden aktif karbon üretimi ve adsorpsiyon özelliklerinin incelenmesi, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
• Clydesdale, F. M. (1993). Color as A Factor in Food Choice. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 33(1), 83-101.
• Cömert, M. ve Özkaya, F. D. (2014). Gastronomi Turizminde Türk Mutfağının Önemi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 2(2), 62-66.
• Creswell, J. W. (2013). Qualitative Inquiry and Research Design: Choosing Among Five Approaches. Sage Publications.
• Çelikkol, B. P. (2011). Önemli erik (prunus sp.) gen kaynaklarının SSRs (simple sequence repeats)’a dayalı genetik karakterizasyonu, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• Dilsiz, B. (2010). Türkiye’de gastronomi ve turizm (İstanbul örneği), Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
• Draghici, G.A., Alexandra, L.M., Aurica–Breica, B., Nica, D., Alda, S., Liana, A., Gogoasa, I., Gergen, I. & Despina- Maria, B. (2013) Red Cabbage, Millennium’s Functional Food. Journal of Horticulture Forestry and Biotechnology, 17(4), 52–55.
• Er, T. (2011). Kırmızı pancarın bazı fiziksel ve fitokimyasal özellikleri üzerine farklı kurutma sıcaklıklarının etkisi, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Konya.
• Erden, G. ve Yılmaz, H. (2017). Renklerin Çorbaların Tat Algısı Üzerindeki Etkilerini Belirlemeye Yönelik Bir Araştırma. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 5, 265-275.
• Francis, F. J. (1995). Quality as Influenced by Color. Food quality and preference, 6(3), 149-155. Gillespie, C. ve Cousins, J. A. European Gastronomy into the 21st Century, Oxford: Butterworth- Heinemann, 2001.
• Göktaş, A. (2011). Ahududu ve Böğürtlen Yetiştiriciliği. Meyvecilik Araştırma İstasyonu Müdürlüğü Yayınları, Yayın, No. 38.
• Gu, J., Ahn-Jarvis, J. H., Riedl, K. M., Schwartz, S. J., Clinton, S. K. & Vodovotz, Y. (2014). Characterization of Black Raspberry Functional Food Products for Cancer Prevention Human Clinical Trials. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 62(18), 3997-4006.
• Gülcü, M., Demirci, A. Ş. ve Güner, K. G. (2008). Siyah Üzüm; Zengin Besin İçeriği ve Sağlık Acısından Önemi. 10. Gıda Kongresi, 21-23 Mayıs, Erzurum, Türkiye.
• Gülçür Kaplan, B. (2019). Patlıcanda (solanum melongena L.) aşı kombinasyonlarının bazı biyokimyasal bileşikler üzerine etkisi, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• Kamer, M. S., Şahin, H. E., Sönmez, K., İmal, M. ve Kaya, A. (2016). Kabak ve Patlıcan Dilimlerinin Kuruma Davranışının Deneysel İncelenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 19(2), 1-8.
• Kostyla, A. S., Clydesdale, F. M., & McDaniel, M. R. (1978). The Psychophysical Relationships Between Color and Flavor. Critical Reviews in Food Science & Nutrition, 10(3), 303-321.
• Kurgun, H. (2017). Gastronomi Trendleri Milenyum ve Ötesi (1. Baskı). Ankara: Detay Yayıncılık.
• Linden, V. D. E., McClements, D. J. ve Ubbink, J. (2008). Molecular Gastronomy: A Food Fad or an Interface for Science-based Cooking?. Food biophysics, 3(2), 246-254.
• Madden, T. J., Hewett, K. & Roth, M. S. (2000). Managing İmages in Different Cultures: A Cross-National Study of Color Meanings and Preferences. Journal of International Marketing, 8(4), 90-107.
• Maga, J. A. (1974). Influence of Color on Taste Thresholds. Chemical Senses, 1(1), 115-119.
• Magoulas, C. (2009). How color affects food choices. UNLV Theses, Dissertations, Professional Papers, and Capstones. 552.
• Mazlum, Ö. (2011). Rengin Kültürel Çağrışımları. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (31).
• Oruç, F. Ç. S. ve Oruç, S. H. (2013). Düzce’de Yapılan Böğürtlen Çeşit Adaptasyon Çalışmaları. Tarım Bilimleri Araştırma Dergisi, 6(1), 88-90.
• Özcan, M. (2018). Renklerin Tüketimde ve Sağlıkta Önemi. Black Sea Journal of Agriculture, 1(3), 83-88.
• Özen, G. ve Akbulut, M. (2008). Dut Suyu Antosiyanin İçeriğinin Belirlenmesi. 10. Gıda Kongresi, 21-23 Mayıs, Erzurum, Türkiye.
• Santich, B. (2004). The Study of Gastronomy and Its Relevance to Hospitality Education and Training. International Journal of Hospitality Management, 23(1), 15-24.
• Singh, S. (2006). Impact of Color on Marketing. Management Decision, 44(6), 783-789.
• Sompong, R., Siebenhandl-Ehn, S., Linsberger-Martin, G. & Berghofer, E. (2011). Physicochemical and Antioxidative Properties of Red and Black Rice Varieties From Thailand, China and Sri Lanka. Food Chemistry, 124(1), 132-140.
• Takeoka, G., Dao, L.T., Full, G., Wong, R., Harden, L., Edwards, R.H. & Berrios, J. (1997). Characterization of Black Bean (Phaseolus Vulgaris L.) Anthocyanins. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 45(9), 3395-3400.
• Turp, G., Kazan, H.ve Ünübol, H. (2016). Sosis Üretiminde Doğal Renk Maddesi ve Antioksidan Olarak Kırmızı Pancar Tozu Kullanımı. Celal Bayar Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 12(2), 303-311.
• Wibisana, M., G. (2018). Fenomena kuro burger bagi kalangan remaja di Jepang, Yayınlanmamış Lisans Tezi, University of Sumatera Utara, Medan.
• Yıldırım, A. (1999). Nitel Araştırma Yöntemlerinin Temel Özellikleri ve Eğitim Araştırmalarındaki Yeri ve Önemi. Eğitim ve Bilim Dergisi, 23(112), 7-17.
• İnternet Kaynakçası https://www.grazia.co.in/lifestyle/food-trends-2020-black-food-5730-4.html [Erişim Tarihi 17.04.2021].
• https://holycowvegan.net/black-rice-risotto [Erişim Tarihi 17.04.2021].
• https://www.instagram.com/pizzaapurple/?hl=en [Erişim Tarihi 17.04.2021].
• https://www.sankaragida.com/urun/mormiks [Erişim Tarihi 17.04.2021].
• https://www.seriouseats.com/the-lazy-cooks-black-beans-easy-recipe [Erişim Tarihi 17.04.2021].
• https://www.stuff.co.nz/travel/61411453/burger-king-black-burger-in-japan-what-the-kuro-burger-tastes-like [Erişim Tarihi 17.04.2021].
• https://thefeedfeed.com/lilsipper/black-garlic-chocolate-ice-cream [Erişim Tarihi: 17.04.2021].
• https://yeniloji.com/mor-baklava-nasil-yapilir-nerede-satilir [Erişim Tarihi 17.04.2021].
• https://www.zomato.com/tr/istanbul/purple-pizza-more-be%C5%9Fikta%C5%9F-merkez-istanbul [Erişim Tarihi 17.04.2021].