Araştırma Makalesi

Hz. Peygamber’in (sas) İslam Toplumunun Ticari Anlayış ve Uygulamalarına Yönelik Yaptığı Düzenlemeler

Sayı: 11 15 Haziran 2025
PDF İndir
EN TR

Hz. Peygamber’in (sas) İslam Toplumunun Ticari Anlayış ve Uygulamalarına Yönelik Yaptığı Düzenlemeler

Öz

İnsanlık tarihinin her döneminde toplumların vazgeçilmez alanlarından birisini oluşturan ticaret ile ilgili konularda dinlerin önemli düzenlemeler yapması kaçınılmazdır. Hz. Peygamber’in (sas) içerisinde doğduğu ve yaşadığı Arap toplumu da hem yerel hem de bölgesel ticaretin aktif olarak sürdüğü bir toplum olması sebebiyle ticari faaliyetleri düzenleyen önemli kurallara sahip olmasının yanında ticaretin güvenliği için kendi içerisinde oto-kontrol mekanizmaları kurmuştur. Her toplumda olduğu gibi güçlünün zayıfı ezebileceği alanlarda önlemler alınmaya çalışılmış ancak dönemin güçlü bir hukuk nosyonuna sahip olmaması sebebiyle alınan önlemler istenen etkiyi göstermemiştir. Ancak Arapların içerisinde bulunduğu karanlık süreçte Hz. Peygamber’in de içerisinde bulunduğu bir grup insan haksızlıklara karşı durmak için Hılfü’l-fudul ya da Erdemliler Cemiyeti olarak bilinen bir oluşuma girişmişlerdi. Bu da genel bir düzelmeyi sağlamadı ama toplumda haksızlıklara karşı tepki duran insanlar olduğunu da gösterdi. Hz. Peygamber’in (sas) Medine’ye hicretinden sonra ticaret alanında da önemli gelişmeler meydana geldi. Bu düzenlemelerin ilki Medine’de ticareti elinde bulunduran Yahudilerin tekelini kırmayı da amaçlayan pazar yeri oluşturulması olmuştur. Müslümanlar için bir pazar yeri oluşturan Hz. Peygamber (sas) burada önemli düzenlemeler yaparak ticarete yeni bir soluk getirmiştir. Daha da önemlisi Müslümanların ticarette aktif bir rol üstlenmesini sağlamayı amaçlamıştır. Ayrıca Müslümanların adil bir ticaret yaparak toplum içinde haksız kazancın önüne geçmelerini hedeflemiştir. Müslümanların birbirlerine karşı güçlü bir güven duygusu oluşturmalarını ve bu vesileyle bir güven toplumu oluşmasını sağlamaya gayret etmiştir. Çalışmamızın temel hedefleri Hz. Peygamber’in (sas) oluşturmaya çalıştığı ticaret hayatının toplumun tüm kesimlerinin ürünlere rahat erişimini hedefleyen ve ayrıca satın alma gücünü dengede tutmayı amaçlayan bir sistem olduğunu göstermektir. Ayrıca paranın niteliğine dair değerlendirmelerde bulunarak günümüz toplumlarının en büyük ekonomik sıkıntılarının önemli sebeplerinden birisinin sebeplerini açıklığa kavuşturmaktır. Ayrıca faiz, karaborsa gibi uygulamaların toplum içerisinde oluşturduğu olumsuzlukları öne çıkarmaktır. İslam’ın ticaret sahasındaki temel hedefinin daha adil daha yaşanabilir bir toplum yapısı oluşturmayı hedeflediğini açıklamaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Acar, Kadir. “Cahiliye Döneminde Ticaret Ahlâkı”. İnsan, Din ve Erdemlilik. İstanbul: DEM Yayınları, 2022. https://dem.org.tr/yayin/e-kitaplar/2022/12/insan-din-ve-erdemlilik
  2. Acar, Mustafa, İktisadın Evrensel Yasaları ve Kadim Sorunları, (Konya: Literatürk Academia Yayınları, 2018.
  3. Algül, Hüseyin. “Haram Aylar”. Erişim 16 Mart 2025. https://islamansiklopedisi.org.tr/haram-aylar
  4. Arı, M. Salih. “Hilfu’l-Fudûl Cemiyetinin Sosyal Dayanışmadaki Rolü”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 2/2 (01 Haziran 1998), 375-384.
  5. Belazurî, Ahmed b. Yahya el-. Fütûhu’l-Büldân. çev. Mustafa Fayda. İstanbul: Siyer Yayınları, 2013.
  6. Binatlı, Yusuf Ziya. “Faiz ve İslam Hukukunda Faiz”. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 2/1 (1966), 147-183.
  7. Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmail. el-Câmiu’s-sahîh. Kahire: Daru’t-Te’sîl, 2012.
  8. Cesur, Ertuğrul - Arca, Abdullah. “İslam’da İktisadın Felsefesi, Kapitalizm ve Adam Smith’in Gizli El’i”. Dicle İlahiyat Dergisi 24/1 (26 Haziran 2022), 187-206.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İslam Tarihi ve Medeniyeti , İslam Tarihi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

15 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

18 Mart 2025

Kabul Tarihi

28 Mayıs 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 11

Kaynak Göster

ISNAD
Göl, Yavuz Selim. “Hz. Peygamber’in (sas) İslam Toplumunun Ticari Anlayış ve Uygulamalarına Yönelik Yaptığı Düzenlemeler”. Akademik Siyer Dergisi. 11 (01 Haziran 2025): 19-40. https://doi.org/10.47169/samer.1660597.