EKOLOJİK RESTORASYON VE TASARIMIN KESİŞİMİ: SERAMİĞİN KRİTİK EKOSİSTEMLERDEKİ ROLÜ

Yıl 2025, Cilt: 15 Sayı: 2, 1395 - 1417, 01.12.2025

Nihal Turan Gül

https://doi.org/10.20488/sanattasarim.1828062

Öz

Seramik, tarih boyunca ekonomik, sosyal ve kültürel değişimler, bilimsel ve teknolojik gelişmeler, sanat hareketleri ve disiplinler arası yaklaşımlar gibi birçok dinamiğin etkileşimiyle şekillenmiş ve farklı bağlamlarda yeniden konumlanarak kullanılmıştır. Günümüzde ise fiziksel dayanıklılığı, doğal süreçlerle uyumluluğu ve sürdürülebilir üretim potansiyeli sayesinde daha büyük çevresel sistemlerle bütünleşerek ekolojik restorasyon projelerinde de önemli bir tasarım öğesi haline gelmiştir. Bu çalışma, seramik malzemenin kritik ekosistemlerde gerçekleştirilen ekolojik restorasyon projelerindeki rolünü ve sürdürülebilir tasarım süreçlerine katkısını incelemektedir. Nitel araştırma yöntemiyle yürütülen çalışmada, literatür taraması ve seçilmiş uygulama örnekleri analiz edilmiştir. Bulgular, ekolojik temelli seramik üretimlerinin, ekolojik tasarım ve restorasyon disiplinlerinin tarihsel gelişimiyle paralellik gösterdiğini ortaya koymuştur. 20. yüzyılda ekolojik duyarlılığın artmasıyla birlikte, seramik malzeme sürdürülebilir yapı elemanları, doğal su filtreleme sistemleri ve çevre dostu tasarımlar gibi alanlarda kullanılmaya başlanmış; biyobozunur katkılar ve düşük enerjiyle pişirilen seramikler gibi yenilikçi yaklaşımlar geliştirilmiştir. 21. yüzyılda ise küresel iklim krizi ve ekolojik sürdürülebilirlik ihtiyacı, seramiğin kullanım alanlarını genişletmiş; bu malzemeyi 3D baskı teknolojileri ve biyomimikri destekli uygulamalarla mercan resiflerinden kentsel sürdürülebilirlik projelerine kadar uzanan bir yelpazede ekosistemlerin yeniden canlandırılmasına katkıda bulunan bir malzeme haline getirmiştir. Sonuç olarak, çalışma, seramiğin ekolojik krizlere duyarlı tasarım süreçlerinde kritik bir rol oynayabileceğini vurgulamakta ve onu küresel çevresel dinamiklere entegre bir malzeme olarak konumlandırmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Ekolojik tasarım , Ekolojik restorasyon , Seramik , Sürdürülebilirlik.

ECOLOGICAL RESTORATION AND THE INTERSECTION OF DESIGN: THE ROLE OF CERAMICS IN CRITICAL ECOSYSTEMS

Öz

Throughout history, ceramics have been shaped by the interaction of various dynamics, including economic, social, and cultural changes, scientific and technological advancements, art movements, and interdisciplinary approaches. Today, due to its physical durability, compatibility with natural processes, and sustainable production potential, ceramics have become a significant design element in ecological restoration projects by integrating with broader environmental systems. This study examines the role of ceramic material in ecological restoration projects conducted in critical ecosystems and its contribution to sustainable design processes. The research was conducted using a qualitative methodology, including a literature review and analysis of selected case studies. The findings reveal that ecologically based ceramic productions parallel the historical development of ecological design and restoration disciplines. With the rise of ecological awareness in the 20th century, ceramic materials began to be used in areas such as sustainable building components, natural water filtration systems, and environmentally friendly designs; innovative approaches such as biodegradable additives and low-energy-fired ceramics were also developed. In the 21st century, the global climate crisis and the need for ecological sustainability have further expanded the application areas of ceramics, transforming the material into a contributor to ecosystem revitalization across a wide spectrum—from coral reef restoration to urban sustainability projects—through 3D printing technologies and biomimicry-supported applications. In conclusion, this study emphasizes that ceramics can play a critical role in design processes sensitive to ecological crises and positions the material as an integrated component of global environmental dynamics.

Anahtar Kelimeler

Ecological design , Ecological restoration , Ceramics , Sustainability.

Kaynakça

• Ak, G. K. (2021). Sanat ve doğa ilişkisinde ekolojik yaklaşımlar. Sanat ve İnsan Dergisi, 5(1), 247-260, https://zenodo.org/records/13307441.
• Berman, O., Weizman, M., Oren, A., Neri, R., Parnas, H., Shashar, N., & Tarazi, E. (2023). Design and application of a novel 3D printing method for bio-inspired artificial reefs. Ecological Engineering, 188, 106892. https://doi.org/10.1016/j.ecoleng.2023.106892
• Blandino, G. (2021, 16 Nisan). The incredible naturalist’s drawings that inspired Art Nouveau. blog. by Pixartprinting. https://www.pixartprinting.co.uk/blog/drawings-ernst-haeckel/
• Boon, F. K. (1992). The Rio Declaration and its influence on international environmental law. Singapore Journal of Legal Studies, 347–364. http://www.jstor.org/stable/24866183.
• Boyacıoğlu, C., Ayıran, N., Gökmen, P. G. (2020). Antroposen-İnsan çağı. Mimarlık Dergisi 412, Mart-Nisan 2020, 32-35. http://www.mo.org.tr/
• Capon, J. S. (2020). Riparian Ecosystems. M. I. Goldstein, D. A. DellaSala (ed.). Encyclopedia of the world’s biomes içinde, (2020, s.s. 170-176). Elsevier. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-409548-9.11884-6
• Carson, R. (1962). Silent spring. ABD: A Crest Reprint. https://library.uniteddiversity.coop/More_Books_and_Reports/Silent_Spring-Rachel_ Carson-1962.pdf.
• Chu, H. Y. (2018). The evolution of the fuller Geodesic Dome: From black mountain to drop city. Design and Culture. 10(2), 121-137. http.//doi.org.10.1080./17547075.2018.14662 28
• Cucuzzella, C. (2021). Making the invisible visible: Eco-Art and design against the Anthropocene. Sustainability, 13(7), 3747. https://doi.org/10.3390/su13073747
• Denes, A. (t.y.). Agnes Denes. http://www.agnesdenesstudio.com/works7.html adresinden erişilmiştir.
• DenizBank. (t.y.). Ekosistem nedir ve ekosistemi oluşturan unsurlar nelerdir? DenizBank. https://www.denizbank.com/blog/surdurulebilirlik/ekosistem-nedir-ve-ekosistemi-olusturan-unsurlar-nelerdir-109491 adresinden erişilmiştir.
• Dinçer, T., Yılmaz, S. (2022). Yeşil altyapı sistemleri kapsamında yağmur suyu yönetimi: Malatya kent örneği. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 9(4), 1088–1101. https://doi.org/10.30910/turkjans.1177827
• Fang, M., ve Chen, H. (2020). Advantages and disadvantages of ceramic materials in environmental art. IOP Conference Series: Materials Science and Engineering, 782, 022030. https://doi.org/10.1088/1757-899X/782/2/022030
• Frearson, A. (2019, 31 Aralık). Superflux imagines how we might adapt to life in a climate crisis. Dezeen. https://www.dezeen.com/2019/12/31/superflux-mitigation-of-shock-climate-change-future-imagined/
• Global Coral Reef Monitoring Network (GCRMN). (2025). The status of coral reefs of the world: 2025. GCRMN. https://gcrmn.net/2025-report/
• Goergen, E.A., Schopmeyer, S., Moulding, A.L., Moura, A., Kramer, P., Viehman, T.S. (2020).
• Coral reef restoration monitoring guide: Methods to evaluate restoration success from local to ecosystem scales. National Centers for Coastal Ocean Science (NOAA). https://repository.library.noaa.gov/view/noaa/27135 Higgs, E. (2003). Nature by design: People, natural process, and ecological restoration. MIT Press
• Hourdequin, M., (2013). Restoration and history in a changing world: A case study in ethics for the Anthropocene. Ethics and the Environment, 18(2), 115-134. Indiana University Press. https://www.jstor.org/stable/10.2979/ethicsenviro.18.2.115
• Jason deCaires Taylor, (t.y.). Jason deCaires Taylor. https://underwatersculpture.com/
• Jordan, W. R. III. (2010). Some reflections on Curtis Prairie and the genesis of ecological restoration. Ecological Management & Restoration, 11(2), 99-107. https://doi.org/10.1111/j.1442-8903.2010.00526.x
• Kalam, M. A., Mieno, T., Casareto, B. E. (2018). Development of artificial reefs using environmentally safe ceramic material. Journal of Ecosystem & Ecography, 8(1), Article 253. https://doi.org/10.4172/2157-7625.1000253
• Kallipoliti, L. (2018). History of Ecological Design. Oxford Research Encyclopedia of Environmental Science. https://doi.org/10.1093/acrefore/9780199389414.013.144
• Kartal, H.B. ve Kartal A.N. (2020). İnsan ve doğa ilişkisi üzerine bir deneme: 1960 ve 1970’lerde çevrecilik yaklaşımları. Kent akademisi, Kent Kültürü ve Yönetimi Dergisi. 13(4). 761-770. ttps://doi.org/10.35674/kent.795143
• Kayhan, A. K. (2013). Birleşmiş milletler çevre programı üzerine bir inceleme. Public and Private International Law Review, 33 (1), 61 – 90. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/411325 adresinden erişilmiştir.
• Lang, M. (2020, Ocak 18). Green rivers and contaminated soil. [Konferans Sunumu], Mansions of the Future Symposium, Lincoln, Birleşik Krallık’ta sunulan bildiri. https://www.researchgate.net/publication/344872874.
• Leopold, A. (2013). Bir kum yöresi almanağı. (U. Özdağ (Çev.). Hacettepe Üniversitesi Yayınları (1949).
• McHarg, Ian L. (1992). Design with Nature. New York: J. Wiley.
• Morton, T. (2021). Hipernesneler (S. Gürses, Çev.). Tellekt Yayınları (2013).
• Muthukannan, M., Sankar, A., Ganesh, C. (2018). The environmental impact caused by the ceramic industries and assessment methodologies. International Journal for Quality Research, 13(2), 315–334. https://doi.org/10.24874/IJQR13.02-05
• Odum, H. T. (1971). Environment, power, and society. Wiley-Interscience.
• O’Reilly, L. M., Willerth, S. M. (2024). Evaluating the biocompatibility of ceramic materials for constructing artificial reefs. Frontiers in Marine Science, 10, 1292584. https://doi.org/10.3389/fmars.2023.1292584
• Pimm, S. L., Smith, R. L. (2025). Ecology. Encyclopedia Britannica. 15 Ocak 2025 tarihinde, https://www.britannica.com/science/ecology
• Poynting ve Molloy (2024, 22 Nisan). What is Earth Day, when is it and what has it achieved? BBC. https://www.bbc.com/news/science-environment-68610073
• Rodriguez, E. (2025). Dust Bowl. Encyclopedia Britannica Editörleri. Encyclopaedia Britannica. https://www.britannica.com/place/Dust-Bowl
• Shu-Yang F., Freedman B., Cote R. (2004). Principles and practice of ecological design. Environmental Reviews, 12 (2), 97-112. 10.1139/a04-005.
• Society for Ecological Restoration, (t.y.). ABD: Wisconsin: Curtis Prairie Restoration. Society for Ecological Restoration, https://old.ser-rrc.org/project/usa-wisconsin-curtis-prairie-restoration/
• Sus, V. (2024, 26 Ağustos). What is Timothy Morton’s dark ecology? TheCollector. https://www.thecollector.com/what-is-timothy-morton-dark-ecology/
• Türk Dil Kurumu, (t.y.). Ekoloji. Sozluk.gov.tr Güncel Türkçe Sözlük içinde. 10, Ocak, 2025, tarihinde https://sozluk.gov.tr/?ara=ekoloji adresinden erişilmiştir.
• United Nations (UNEP). (t.y.). Conferences: Environment and Sustainable Development. United Nations. https://www.un.org/en/conferences/environment Urban Reef (2024, 18 Eylül). Projects. Urban Reef. https://www.urbanreef.nl/projects
• Van Looy, K., Kurstjens, G. (2020). 30 years of river restoration: Bringing the River Meuse alive! European Centre for River Restoration (ECRR). https://www.ecrr.org/Publications/id/1090
• Van der Ryn, S., Cowan, S. (1996). Ecological design. Island Press.
• Whole Earth Index (t.y.). Whole earth ındex. 5 Mart, 2025 tarihinde https://wholeearth.info/ adresinden erişilmiştir.
• World Wide Fund for Nature [WWF] Türkiye, (2012, 2 Şubat). Çılgın rüyalar, boş umutlar: Havzalar arası su transferi. Sivil Toplum Geliştirme Merkezi. https://www.stgm.org.tr/sites/default/files/2020-09/cilgin-ruyalar.-bos-umutlar-havzalar-arasi-su-transferleri.pdf