DİJİTAL TEKNOLOJİLERİN SANATTA KULLANIMI BAĞLAMINDA DİJİTAL HEYKEL DERSİ VE TÜRKİYE’DEKİ LİSANS DÜZEYİ HEYKEL EĞİTİMİNDE DİJİTAL TASARIM VE MODELLEME DERSLERİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Öz

Bu makale, Türkiye’deki lisans düzeyindeki heykel bölümlerinde dijital modelleme ve üretime yönelik derslerin durumunu incelemekte ve Anadolu Üniversitesi Heykel Bölümü’nde yürütülen dört aşamalı Dijital Heykel dersi üzerinden ayrıntılı bir değerlendirme sunmaktadır. Çalışmada ilk olarak, 19. yüzyıldaki Fotoheykel tekniği gibi öncüllerden başlayarak sanatta dijital teknolojilerin tarihsel gelişimi ve heykel disiplinindeki yansımaları tartışılmış; daha sonra fotogrametri, üç boyutlu yazıcı ve sanal sergileme gibi güncel araçların eğitimdeki kullanımları ele alınmıştır. Türkiye’deki farklı üniversitelerde dijital heykel derslerinin içerikleri karşılaştır- malı olarak incelenmiş, bu derslerin çoğunlukla seçmeli statüsünde yer aldığı ve programların yazılım odaklı teknik bilgilere yoğunlaştığı gözlemlenmiştir. Anadolu Üniversitesi örneği ise, Blender gibi ücretsiz yazılımlar temelinde, dijital modellemeden üç boyutlu baskıya, fotogrametriden sanal mekân kompozisyonuna uzanan bütüncül bir içerik yelpazesi sunarak dikkat çekmektedir. Makale, dijital heykel eğitiminin yalnızca teknik beceri kazandırmakla kalmayıp, dijital araçları üretim sürecini kolaylaştıran bir imkân olarak görmenin ötesinde, dijital çağın estetik ve kavramsal sorgulamalarına alan açacak şekilde kuramsal bir boyutta yeniden tasarlanması gerektiğine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Dijital Heykel
• Heykel
• Teknoloji
• Sanat eğitimi.

DIGITAL TECHNOLOGIES IN ART: AN EVALUATION OF THE DIGITAL SCULPTURE COURSE AND DIGITAL DESIGN & MODELING CLASSES IN TURKEY’S UNDERGRADUATE SCULPTURE EDUCATION

Öz

This article examines the current state of digital modeling and production courses in undergraduate sculpture programs across Turkey, providing a detailed case study of the four-stage Digital Sculpture curriculum at Anadolu University. Initially, the paper discusses the historical development of digital technologies in art and their impact on sculpture, tracing precursors back to 19th-century Photosculpture and highlighting tools such as photogrammetry, 3D printing, and virtual exhibition environments within educational contexts. By comparing curricula from various universities, the study reveals that these courses are often offered as electives and that most programs remain heavily focused on technical software and hardware skills, frequently neglecting the conceptual and aesthetic dimensions of digital art. The case of Anadolu University stands out with its comprehensive, four-semester curriculum based on accessible software like Blender, spanning from fundamental digital modeling and 3D printing preparation to advanced photogrammetry and virtual spatial composition. Finally, the paper argues that digital sculpture education should not merely impart technical proficiency but also critically engage with how artistic form and aesthetic experience are transformed in the digital age.

Anahtar Kelimeler

• Digital Sculpture
• Sculpture
• Technology
• Art education.

Kaynakça

1. Altinoba, B. (2023). “Curious Machines”: Reproducing Sculpture via Machine and Its Modus of Display in the Nineteenth Century. M.-J. Kölmel & U. Ströbele (Ed.), “The sculptural in the (post-)digital age: The return of the real” içinde (ss. 37–46). De Gruyter.
2. Anadolu Üniversitesi (2025) Dijital Heykel III dersi içerikleri 10 Temmuz, 2025 tarihinde https://abp.anadolu.edu.tr/tr/ders/icerik/227063/48 adresinden erişilmiştir.
3. Atatürk Üniversitesi (2025). Heykel Programın, https://obs.atauni.edu.tr/moduller/dbp/ eobs/bi- rimDetay/1195/Heykel%20Program%C4%B1%20(1195)?
4. Blender 4.4 Reference Manual. (2025, 10 Mayıs). docs.blender.org 10 Temmuz, 2025 tarihinde https://docs.blender.org/manual/en/latest/index.html adresinden erişilmiştir.
5. Chung, S. (2024). GENESIS. Sougwen.com. 10 Temmuz, 2025 tarihinde https://sougwen. com/project/genesis-2024 adresinden erişilmiştir.
6. Creativo, Oscar. (2024). Free Droide De Seguridad K-2SO. https://sketchfab.com/. 10 Tem- muz, 2025 tarihinde https://sketchfab.com/3d-models/free-droide-de-seguridad- k-2so-by-os- car-creativo-e4c65688ae1b47ec9e1dd6acec2dcadd adresinden erişilmiştir.
7. Dokuz Eylül Üniversitesi (2025). Derece Programlar: Heykel, https://debis.deu.edu.tr/ ders-ka- talog/2024-2025/tr/bolum_1032_tr.html
8. Düzce Üniversitesi (2025). Heykel Bölümü Müfredatı. https://cdn.duzce.edu.tr/File/ Get- File/839bc556-c455-489b-9d3e-6a5b312ad59a

9. Fritz, D. (2016). International networks of early digital arts. C. Paul (Ed.) A Companion to Digital Art içinde, (ss. 59). Wiley
10. Gaboury, J. (2021). Image Objects: An Archaeology of Computer Graphics. The MIT Press.
11. Gere, C. (2012). Minicomputer experimentalism in the United Kingdom from the 1950s to 1980. H. Higgins & D. Kahn (Ed.), Mainframe experimentalism: Early computing and the fo- undations of the digital arts içinde, (s. 112–127). University of California Press.
12. Giannetti, C.(2023). Media Sculpture. M.-J. Kölmel & U. Ströbele (Ed.), “The sculptural in the (post-)digital age: The return of the real” içinde (ss. 212). De Gruyter.
13. Grau, O. (2003). Virtual Art: From Illusion to Immersion (G. Custance, Çev.). The MIT Press.
14. Higgins, H. Kahn, D. (2023). Mainframe Experimentalism: Early Computing and the Founda- tions of the Digital Arts. Berkeley: University of California Press.
15. Kocaeli Üniversitesi (2025). Güzel Sanatlar Fakültesi/Heykel-Dersler, https://ects. koca-eli.edu.tr/bolum.cfm?Dilid=0&Bolumid=E286030F49DCE0F4BEFA2E- 79C3305757&Dip- Tur=F0CE422899CD37C8897415E1E1B516EC
16. Manovich, L. (2001). The language of new media. MIT Press.
17. Mersin Üniversitesi (2025). GÜZEL SANATLAR FAKÜLTESİ/HEYKEL-Dersler https:// obs.mer- sin.edu.tr/oibs/bologna/index.aspx?lang=tr&curOp=showPac&curUnit= 15&curSunit=213#
18. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi (2025). Heykel Ders Bilgi Formları, https:// msgsu.edu.tr/wp-content/uploads/2022/03/Heykel-Ders-Bilgi-Formlari.pdf
19. Monaghan, J. (2015). Agnus Dei (After Zurbarán). Jonathan Monaghan. 10 Temmuz, 2025 tarihinde https://jonathanmonaghan.com/work/agnus-dei/ adresinden erişilmiştir.
20. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi (2025). Bodrum Güzel Sanatlar Fakültesi/Heykel- Dersler, https://obs.mu.edu.tr/oibs/bologna/index.aspx?lang=tr&curOp=showPac& curUnit=05&cur- Sunit=162#
21. Mustafa Kemal Üniversitesi (2025). Güzel Sanatlar Fakültesi / Heykel - Dersler, https:// obs.mku.edu.tr/oibs/bologna/progCourses.aspx?lang=tr&curSunit=1322 Ordu Üniversitesi (2025). Güzel Sanatlar Fakültesi / Heykel - Dersler, https://bo- logna. odu.edu.tr/DereceProgramlari/Detay/1/357/348/932001
22. Poly Haven, (2024). https://polyhaven.com/. 10 Temmuz, 2025 tarihinde https://polyha- ven.com/ adresinden erişilmiştir.
23. Quixel, (2024). https://www.fab.com/. 10 Temmuz, 2025 tarihinde https://www.fab. com/sellers/Quixel?listing_types=3d-model&categories=food-drink adresinden erişilmiştir.
24. Reichardt, J. (Ed.). (1971). Cybernetic serendipity: The computer and the arts. Studio Vista.
25. Rochefort, S. (2025). The quest to save Notre Dame brought together unlikely game giants. Polygon. 10 Temmuz, 2025 tarihinde https://www.polygon.com/features/ 548537/notre-dame- restoration-gaming-technology adresinden erişilmiştir.
26. Rottmann, M. (2023) The Aesthetics of (Digital) Machine Sculpture Kölmel & U. Ströbele (Ed.), “The sculptural in the (post-)digital age: The return of the real” içinde (ss. 58-79). De Gruyter.