Historical Development of Intonation in Violin in Terms of Tuning Systems

Yıl 2026, Sayı: 47, 97 - 107, 19.03.2026

Caner Kalender

https://doi.org/10.47571/sanatyorum.1648947

https://izlik.org/JA96SY23EP

Öz

Throughout history, various tuning systems have been referenced in the determination of musical intervals. The earliest known approach is that of Pythagoras, who advocated the construction of intervals based on a chain of pure fifths. Dating back to approximately 2700 BCE, this system gradually gave way to the Just Intonation system from the 14th century onward, particularly as thirds and sixths gained importance in harmony. Although the intervals in the Just Intonation system are characterized by their natural resonance, this system is not well-suited to fixed-pitch or keyboard instruments. As a result, it was adapted through temperaments for use on such instruments.
With the emergence of chamber music and orchestral ensembles, a shared approach to intonation became necessary. Consequently, violinists, theorists, and musicians conveyed in their writings what should be practiced or avoided in accordance with the prevailing intonational understanding of their time. Until the mid-18th century, the Just Intonation system predominated, and temperament systems derived from it—such as 1/4-comma and 1/6-comma meantone—were prominent. Performers were advised to avoid open strings and to intonate sharp notes slightly lower than their enharmonic flat equivalents.
From the second half of the 18th century onward, modern harmonic principles began to emerge. Practices such as sharpening the leading tone to reinforce its tendency to resolve to the tonic, raising the sixth degree accordingly, and the increasing emphasis on equal temperament began to shape compositional and performance conventions. This shift also influenced the conception of intonation on the violin, giving rise to the idea that violinists should be aware of and capable of applying Equal Temperament, Pythagorean tuning, and Just Intonation depending on musical context. Violinists were thus expected to adjust their intonation based on the performance environment and ensemble needs.
This study aims to shed light on the musical perspectives and intonational perceptions of key figures in music history, revealing that the conception of intonation has changed over time and varies across tuning systems. By doing so, it is expected to contribute not only to violinists but also to all string players, by elucidating how intonation may vary according to different tuning frameworks.

Anahtar Kelimeler

Intonation , Tuning Systems in Music , Violin , Temperament , Pythagorean System , Just intonation

Ses Sistemleri Açısından Kemanda Entonasyonun Tarihsel Gelişimi

https://izlik.org/JA96SY23EP

Öz

Tarih boyunca müzikal aralıkların belirlenmesinde farklı ses sistemleri referans alınmıştır. Bu konudaki ilk yaklaşım tam beşliler zinciri ile aralıkların oluşturulmasını savunan Pisagor’undur. Kökeni MÖ 2700’lü yıllara kadar dayanan bu yaklaşım, armonide üçlü ve altılıların önem kazanmasıyla birlikte 1300’lü yıllardan itibaren yerini Just Intonation sistemine bırakmıştır. Bu sistemdeki aralıklar doğal tınısıyla öne çıksa da klavyeli ve sabit akortlu çalgılara uygun değildir, bu sebeple klavyeli çalgılarda tampere edilerek kullanılmaya çalışılmıştır. Oda müziği ve orkestra gruplarının bir arada çalması için ise ortak bir entonasyon anlayışı gerekmiştir. Bu sebeple keman sanatçıları, teorisyenler ve müzik insanları yazmış oldukları kaynaklarda dönemin entonasyon anlayışına göre nelerin yapılması ve nelerden kaçınılması gerektiğini aktarmışlardır. 1700’lü yılların ilk yarısına kadar geçen süreçte just intonation sistemi ön planda olduğu ve bu sistemin klavyeli çalgılara yansıması olan 1/4 ve 1/6 koma tamperemanı öne çıkmış, çalıcıların boş tellerden kaçınması, diyezli notaları bemollü enarmoniklerine göre daha pes seslendirmeleri önerilmiştir. 1700’lü yılların ikinci yarısından itibaren modern armonik anlayış öne çıkmaya başlamış, yeden sesin toniğe çözülüm hissini gerektirecek düzeyde tizleştirilmesi, altıncı derecenin de buna uyarak daha tiz hale gelmesi ayrıca eşit tampereman fikrinin önem kazanmasıyla eşit yarım aralıkların kullanılmaya başlaması gibi uygulamalar görülmüştür. Bu durum kemanda entonasyon anlayışını da değiştirmiş, kemancıların eşit tampereman, Pisagor ve just intonation sistemlerinin bilincinde olarak tüm sistemleri gerekliliğe göre kullanabilmesi ve birlikte müzik yaptığı ortama göre ayarlayabilmesi fikirlerini doğurmuştur.
Çalışmanın, dönemin önemli müzik adamlarının müzik anlayışı ve entonasyon algılarına ışık tutması, entonasyon algısının dönemsel olarak değişkenlik gösterebildiğini ortaya koyması, hem de farklı ses sistemlerine göre entonasyonun nasıl değişebileceği hususlarına değinmesi açısından başta keman olmak üzere tüm yaylı çalgı çalan müzisyenlere katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Entonasyon , Müzikte Ses Sistemleri , Keman , Pisagor Sistemi , Tampereman , Just intonation

Kaynakça

• Aksoy, Y. (2023). Seeing sounds the effect of computer-based visual feedback on ıntonation in violin education. International Journal of Education and Literacy Studies, 11(2), 2–12.
• Barbieri, P. & Mangsen, S. (1991). Violin intonation: a historical survey. Early Music, 19(1), s. 69-88. https://www.jstor.org/stable/3127954
• Barbour, J. M. (1951). Tuning and temperament: a historical survey. Dover Publications.
• Barbour, J. M. (1952). Violin intonation in the 18th century. Journal of the American Musicological Society, 5(3), 224-234.
• Benson, D. (2006). Music: a mathematical offering. Cambridge University Press.
• Blum, D. (1980). Casals and the art of interpretation. University of California Press
• Boyden, D. D. (1951). Prelleur, Geminiani, and just intonation. Journal of the American Musicological Society, 4(3), 202–219. https://doi.org/10.2307/829621
• Brown, R. A. (1996). Dynamics of intonation in performances by artist violinists. [Doktora Tezi, Indiana University]. https://www.proquest.com/openview/954f7e819390ce12d84d2d035d568b9b/1?pq- origsite=gscholar&cbl=18750&diss=y
• Byrd, D. (2007). A table of musical pitches. Indiana University. https://homes.luddy.indiana.edu/donbyrd/Teach/MusicalPitchesTable.htm
• Carman, G. G. (1936). A study of intonation in violin playing. [Yüksek Lisans Tezi, The University of Chicago]. https://www.proquest.com/pqdtglobal/docview/301778592/CFB4793E4B784A0EPQ/3? accountid=15310&sourcetype=Dissertations%20&%20Theses
• Chesnut, J. H. (1977). Mozart’s teaching of intonation. Journal of the American Musicological Society, 30(2), 254- 271.
• Galamian, I. (1962). Principles of the violin playing & teaching. Prentice-Hall INC.
• Geminiani, F. (1751). The art of playing on the violin. Yayıncısı bilinmiyor.
• Geringer, J. M., MacLeod, R. B., & Ellis, J. C. (2013). A descriptive analysis of performance model’s intonation in a recorded excerpt from Suzuki violin school volume I. String Research Journal, 4, 71-88. https://doi.org/10.1177/194849921300400405
• Geringer, J. M. (2018). Eight artist-level violinists performing unaccompanied Bach: Are there consistent tuning patterns? String Research Journal, 8(1), 51–61. DOI:10.1177/1948499218769657
• Greene, P. C. (1936). Intonation in violin performance. Proceedings of the Iowa Academy of Science, 43(1), 318- 319. https://scholarworks.uni.edu/pias/vol43/iss1/114
• Haynes, B. (1991). Beyond temperament: non-keyboard intonation in the 17th and 18th centuries. Early Music, 19(3), 357–381. http://www.jstor.org/stable/3127775
• Helmholtz, H. L. F. (1895). On the sensations of tone as a physiological basis for the theory of music. (İng. çev. Alexander J. Ellis). 3. Baskı. Longmans, Green, And Co.
• Joachim, J. ve Moser, A. (1905). Violin school in 3 volumes. Cilt 2. A. Moffad (Çev.). N. Simrock.
• Kalender, C. (2021). Keman eğitiminde entonasyon becerisinin geliştirilmesine yönelik hazırlanan öğretim programının etkililiği. [Doktora Tezi, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi].
• Kalender, C. & Akgül Barış, D. (2022). Keman eğitiminde entonasyon becerisinin geliştirilmesine yönelik hazırlanan öğretim programının etkililiği. Eğitim ve Bilim, 47(211), 171-193. DOI: 10.15390/EB.2022.11530
• Karaosmanoğlu, M. K. (2017). Müzik aritmetiği ve ses sistemleri. İTÜ Vakfı Yayınları.
• Lindley, M. (2001). Temperaments. https://www.oxfordmusiconline.com /grovemusic/display/10.1093/gmo/9781561592630.001.0001/omo-9781561592630-e-0000027643?rskey=0ZFdo D&result=1
• Loosen, F. (1993). Intonation of solo violin performance with reference to equally tempered, Pythagorean, and just intonations. The Journal of the Acoustical Society of America, 93(1), 525–539. doi:10.1121/1.405632
• Loosen, F. (1994). Tuning of diatonic scales by violinists, pianists, and nonmusicians. Perception & Psychophysics, 56(2), 221–226. doi:10.3758/bf03213900
• Mamaç, S. (2021). Pablo casals: entonasyon ve ifadeli entonasyon kavramı. [Sanatta Yeterlik Tezi, Yaşar Üniversitesi].
• Mozart, L. (1985). A treatise on the fundamental principles of violin playing. E. Knocker (Çev.). 2. Baskı. (Orijinal çalışma 1756 yılında yayımlanmıştır).
• Nickerson, J. F. (1949). Intonation of solo and ensemble performance of the same melody. Journal of the Acoustical Society of America, 21(6), 593–595. doi:10.1121/1.1906555
• Onuk, Ö. (2019). Dünyanın en eski çalgıları: taş devri flütleri. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(1), 176-184.
• Partch, H. (1974). Genesis of a music: an account of a creative work, its roots and its fulfillments. 2. Baskı. Da Capo Press.
• Sachs, K. (1965). Kısa dünya musikisi tarihi (İ. Usmanbaş, Çev.). Milli Eğitim Basımevi.
• Sevcik, O. (1922). School of intonation on an harmonic basis for violin in xiv parts. 1. Kitap Harms.
• Sonsel, Ö. B., & Tanrıverdi, F. A. (2019). Piyano eşlikli başlangıç viyola öğretiminin entonasyon hâkimiyeti açısından incelenmesi ve değerlendirilmesi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 39(1), 575-595. https://doi.org/10.17152/gefad.411149
• Spohr, L. (1843). Louis Spohr’s celebrated violin school (çev. John Bishop). R. Cocks & Co. (Orijinal çalışma 1832 yılında yayımlanmıştır).
• Stillingfleet, B. (1771). Principles and power of harmony. J. and Hughs. https://archive.org/details/principlespowero00stil/page/n5/mode/2up
• Taş, F. (2020). Yaylı çalgılar eğitiminde entonasyonu geliştirmeye yönelik kullanılan üç yöntemin karşılaştırılması. Idil Journal of Art and Language, 9(76), 1802–1820.
• Topoğlu, O. (2010). Viyolonsel çalışma sürecinde eşlikli çalışmaların viyolonsel öğrencilerinin entonasyon doğruluğuna olan etkileri. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 1(1), 56-76.
• Tosi, P. F. (1743). Observations on the Florid song; or, sentiments on the ancient and modern singers. (Mr. Galliard, Çev.) 2. Baskı. (Orijinal çalışma 1723 yılında yayımlanmıştır).
• Yerlikaya, G. (2019). Pisagor, just ve tampere ses sistemlerinin keman eğitimcileri tarafından kullanımı üzerine bir araştırma (Tez No. 545732) [Yüksek Lisans Tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi].
• Quantz, J. J. (1966). On playing the flute. (E. R. Reilly, Çev.). Faber and Faber. ( Orijinal eser 1752 yılında basılmıştır).
• İnternet Kaynakça
• YouTube: Violinmasterclass Youtube Channel. (2012a, 14 Mart). Intonation: which system to use when. https://www.youtube.com/watch?v=QaYOwIIvgHg&t=218s adresinden 21.07.2025 tarihinde alınmıştır.
• YouTube: Violinmasterclass Youtube Channel. (2012b, 14 Mart). Intonation: expressive intonation. https://www.youtube.com/ watch?v=u1FInAUOhP0&list=PLkxFKgacc JrTOwzZpgPZfqCZ yy3g1yk6k&index=7 adresinden 21.07.2025 tarihinde alınmıştır.
• YouTube: Violinmasterclass Youtube Channel. (2012c, 14 Mart). Intonation Master Class: String Quartet--Tuning Together. https://www.youtube.com/watch? v=Q7yMAAGeAS4&list=PLkxFKgaccJrTOwzZpgPZfqCZyy3g1yk6k&index=2. adresinden 21.07.2025 tarihinde alınmıştır.
• YouTube: Violinmasterclass Youtube Channel. (2012d, 14 Mart). Intonation master class: Mozart string quartet in D Maj. K575. https://www.youtube.com/watch?v=iP8OJPn-YL0&list=PLkxFKga ccJrTOwzZpgPZfqCZyy3g1yk6k&index=1 adresinden 21.07.2025 tarihinde alınmıştır.
• Görsel Kaynakça
• Görsel 1. Can, M. C. (2001). Müzikte tam beşli zincirleri ve Pythagoras dizileri. G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(2), 143- 159. (Erişim Tarihi: 21.07.2025)
• Görsel 2. Strange, P. & Strange, A. (2001). The contemporary violin: extended performance techniques. University of California Press. (Erişim Tarihi: 21.07.2025)
• Görsel 3. Barbieri, P. & Mangsen, S. (1991). Violin intonation: a historical survey. Early Music, 19(1), s. 69-88. https://www.jstor.org/stable/3127954. (Erişim Tarihi: 21.07.2025)
• Görsel 4. Haynes, B. (1991). Beyond temperament: non-keyboard intonation in the 17th and 18th centuries. Early Music, 19(3), 357–381. http://www.jstor.org/stable/3127775. (Erişim Tarihi: 21.07.2025)
• Görsel 5. Geminiani, F. (1751). The art of playing on the violin. Yayıncısı bilinmiyor. (Erişim Tarihi: 21.07.2025)
• Görsel 6. W. A. Mozart, “Popoli di Tessaglia”, 1779, Mozarts Werke, Serie VI: Arien, Duette, Terzette und Quartette, ed. Gustav Nottebohm, Leipzig: Breitkopf & Härtel, s.6. https://s9.imslp.org/files/imglnks/usimg/d/d8/IMSLP67121-PMLP135753-Mozart_Werke_Breitkopf_Serie_06_KV316.pdf. (Erişim tarihi: 21.07.2025)
• Görsel 7 Barbieri, P. ve Mangsen, S. (1991). Violin intonation: a historical survey. Early Music, 19(1), s. 69-88. s.79. https://www.jstor.org/stable/3127954. (Erişim Tarihi: 21.07.2025)
• Görsel 8. Barbieri, P. ve Mangsen, S. (1991). Violin intonation: a historical survey. Early Music, 19(1), s. 69-88. s.80. https://www.jstor.org/stable/3127954 (Erişim Tarihi: 21.07.2025)
• Görsel 9. Barbieri, P. ve Mangsen, S. (1991). Violin intonation: a historical survey. Early Music, 19(1), s. 69-88. S.81. https://www.jstor.org/stable/3127954 (Erişim Tarihi: 21.07.2025)
• Görsel 10-15. O. Sevcik, “School of intonation on an harmonic basis for violin in xiv parts”, 1922, Book I: Elementary Studies in the 1st position, New York: Harms. s.vi-viii. https://s9.imslp.org/files/imglnks/usimg/c/c3/IMSLP289311-PML P204290-Sevcik_-_School_of_intonation_Op11_Book_1_Part_1 _General_Introduction.pdf. (Erişim Tarihi: 21.07.2025)
• Görsel 16. J. S. Bach, 6 Violin Sonatas and Partitas, BWV 1001-1006, Bwv 1001 Sonata I. Ed. Eduard Herrmann, New York: G. Schirmer. S.8. https://s9.imslp.org/files/imglnks/usimg/d/da/IMSLP335779-SIBLEY1802.26426.46cb-39087032500300score.pdf (Erişim Tarihi: 21.07.2025)
• Görsel 17. N. Paganini, 24 Caprices for Solo Violin, Op.1, ed. Jean Becker, Leipzig: Edition Peters, s.2. https://s9.imslp.org/files/imglnks/usimg/c/c2/ IMSLP929021-PMLP3645-Paganini_Caprices_Becker.pdf. (Erişim Tarihi: 21.07.2025)