MARTI TARZI YÖNETİCİ ALGISI ÖLÇEĞİNİN GELİŞTİRİLMESİ: SAĞLIK ÇALIŞANLARI ÜZERİNDE BİR GEÇERLİLİK VE GÜVENİLİRLİK ÇALIŞMASI

Öz

Yönetim tarzları günümüzün iş yaşantısında insan kaynakları üzerinde büyük bir etkisi olan ve dolayısıyla işletme başarısının belirleyicileri arasında önde gelen davranış biçimleridir. Olumlu yönetim tarzları işletmeleri başarıya ulaştırmada anahtar konumdayken, olumsuz olarak algılanan yönetim tarzları insan kaynakları üzerinde olumsuz etkiler yaratabilmekte ve başarısızlıkla ilişkilendirilmektedir. Araştırmanın odağında yer alan sağlık sektörü, üretici insan kaynağının ve yönetim anlayışlarının yüksek düzeyde önem arz ettiği önemli bir hizmet üretim alanıdır. Bu çerçevede, bu araştırmanın amacı literatürde kavramsal olarak yer alan ancak metodolojik bir yaklaşımla bilimsel bir ölçüm aracının oluşturulmamış olduğu “Martı Tarzı Yönetici Algısı Ölçeği”nin, sağlık sektörü özelinde yürütülecek saha araştırmasıyla geliştirilmesidir. Bu amaçla ölçek geliştirme sürecinin ilk aşamasında literatüre ve uzman görüşüne dayalı bir önerme havuzu oluşturulmuş, ardından çeşitli geçerlilik ve güvenilirlik çalışmaları ile test-tekrar test güvenilirliği ölçülmüştür. Önerme havuzunun değerlendirilmesinde 5 uzmana ulaşılmış, yapı geçerliliğinin test edilebilmesi için ise 124 sağlık çalışanı araştırmaya dahil edilmiştir. Test-tekrar test güvenilirliği için ise 60 sağlık çalışanına 3 hafta arayla ölçek uygulanmıştır. Analizler neticesinde 15 önermeden oluşan tek boyutlu bir ölçek yapısı elde edilmiştir. Bu yapının iç tutarlılığının, birleşik güvenilirliğinin ve zamana göre güvenilirliğinin yüksek olduğu tespit edilmiştir. Tasarlanmış olan ölçüm modelinin işletmelerde uygulanması yoluyla, çalışan ve yöneticiler arasındaki iletişimi irdelemeye ve geliştirmeye, yönetici performansını iyileştirmeye ve örgütsel performansı arttırmaya yönelik çalışmalara destekleyici veriler sunabileceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• İşletme Yönetimi
• Martı Tarzı Yönetim
• Sağlık Yönetimi

DEVELOPMENT OF THE SEAGULL STYLE MANAGER PERCEPTION SCALE: A VALIDITY AND RELIABILITY STUDY ON HEALTH CARE WORKERS

Öz

Management styles are among the leading behavioral patterns that significantly impact human resources and organizational success in the current business environment. While constructive management styles play a key role in driving organizations toward success, bad management practices can adversely affect human resources and lead to organizational failure. Human resources and management approaches are exceptionally important in the healthcare sector, which is the focus of this study. Therefore, this study aims to develop the "Seagull Style Management Perception Scale", which is a conceptually defined but methodologically underexamined construct in the literature, conducting a field study in the healthcare sector. In the initial phase of the scale development process, an item pool was created based on the literature and expert opinions. Following that, validity, reliability, and test-retest reliability analyses were conducted. Each item was evaluated by five experts for content validity, and 124 healthcare employees participated in the study to test construct validity. For test-retest reliability, the scale was administered to 60 healthcare employees at three-week intervals. The analyses resulted in a construct with one latent variable consisting of 15 items. It was found that the internal consistency, composite reliability, and test-retest reliability of the scale were high. It is expected that the application of the developed measurement model in organizations may provide supportive data for initiatives aimed at examining and enhancing communication between employees and managers, improving managerial performance, and increasing organizational performance.

Anahtar Kelimeler

• Business Management
• Seagull-style Management
• Healthcare Management.

Kaynakça

1. Akduru, H. E., ve Arslantaş, C. (2021). Mantar yönetim yaklaşımının örgüte karşı sapkın davranışlara etkisi üzerine sektörlerarası bir araştırma. İşletme ve İktisat Çalışmaları Dergisi, 9(2), 67–84.
2. Aydın, H. (2023). Mantar yönetimi yaklaşımının sağlık çalışanlarının örgütsel sinizm düzeyine etkisi [Yüksek lisans tezi, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
3. Birincioğlu, N., ve Tekin, E. (2018). Mantar Yönetim Ölçeği geliştirilmesi üzerine bir çalışma. Business and Economics Research Journal, 9(1), 169–185. https://doi.org/10.20409/berj.2018.98.
4. Blanchard, K. (2018). Leading at a higher level: Blanchard on leadership and creating high performing organizations. FT Press.
5. Blanchard, K., and Peale, N. V. (2011). The power of ethical management. Random House eBooks.
6. Blanchard, K., Zigarmi, P., and Zigarmi, D. (1985). Leadership and the One Minute Manager. William Morrow.
7. Bradberry, T. (2009). The cost of seagull management. Industrial and Commercial Training, 41(3), 139–141. https://doi.org/10.1108/00197850910950925.
8. Bradberry, T. (2016, May 4). Are you a seagull manager? Forbes. https://www.forbes.com/sites/travisbradberry/2016/05/04/how-seagull-managers-make-everyonemiserable/

9. Bruce, M., and McCormick, B. A. (2008). What's responsible for business success or failure? It's the organization's culture!. Human Resource Development Press.
10. Ciric Lalic, D., Lalic, B., Delić, M., Gracanin, D., and Stefanovic, D. (2022). How project management approach impact project success? From traditional to agile. International Journal of Managing Projects in Business, 15(3), 494–521. https://doi.org/10.1108/IJMPB-04-2021-0108.
11. Cooke, H. (2006). Seagull management and the control of nursing work. Work, Employment and Society, 20(2), 223–243. https://doi.org/10.1177/0950017006064112.
12. Culpan, R. (1987). Leadership styles and human resource management: A content analysis of popular management writings. Journal of European Industrial Training, 11(8), 11–16. https://doi.org/10.1108/eb002237
13. Çetintürk, İ. (2017). Turizm işletmelerinde sürdürülebilir rekabet üstünlüğü kaynağı olarak stratejik insan kaynakları yönetimi. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 12(45), 60–75.
14. Demirbilek, M., and Çetin, M. (2021). Sustainable management behaviors scale development study. Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, 7(2), 180–209.
15. Esen, Ü. B., Yıldırım, Ş. S., and Esen, F. S. (2025). Mikro yönetim: Bir ölçek uyarlama çalışması. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 26(1), 51–71. https://doi.org/10.53443/anadoluibfd.1398983
16. Furnham, A. (2010). The myths of management: Forty fables from the world of management. John Wiley & Sons.
17. Gavya, V., and Subashini, R. (2024). The role of leadership styles in fostering organizational commitment among nurses. Sage Open, 14(2), https://doi.org/10.1177/21582440241242531
18. Gilbertson, T. F. (1999). Leadership and teams in the marketing environment. Journal of Professional Services Marketing, 19(1), 61–71. https://doi.org/10.1300/J090v19n01_05
19. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., and Anderson, R. E. (2014). Multivariate data analysis (7th ed.). Prentice Hall.
20. Harrington, D. (2008). Confirmatory factor analysis. Oxford University Press.
21. Hoxha, R., and Hoti, H. (2019). Impact of gender, age and management style on the success of family business in Kosovo. European Journal of Sustainable Development, 8(5), 153–153. https://doi.org/10.14207/ejsd.2019.v8n5p153
22. Hunt, C. M. (1995). What is the best management style? Journal of Ministry Marketing & Management, 1(1), 37– 47. https://doi.org/10.1300/J093v01n01_04
23. İleri, Y. Y., ve Soylu, Y. (2010). Bir rekabet üstünlüğü aracı olarak çeviklik kavramı ve örgüt yapısına olası etkileri. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 13(1–2), 13–28.
24. Khandwalla, P. N. (1976). The design of effective top management style. Vikalpa, 1(2), 41–58.
25. Kline, R. B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling (3rd ed.). The Guilford Press.
26. Koçak, R. D., ve Boyalı, G. A. E. (2020). Sağlık çalışanlarında psikolojik sermaye, iş tatmini ve örgütsel sinizm ilişkisi. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 11(26), 136–153. https://doi.org/10.21076/vizyoner.623063
27. Koçel, T. (2011). İşletme yöneticiliği (13. baskı). Beta Yayınları.
28. Limon, İ., and Dilekçi, Ü. (2021). Development and initial validation of Micromanagement Scale for School Principals. Participatory Educational Research, 8(1), 123–140. https://doi.org/10.17275/per.21.7.8.1
29. Miloloža, I. (2018). Impact of leadership style to financial performance of enterprises. Business Systems Research: International Journal of the Society for Advancing Innovation and Research in Economy, 9(1), 93–106.
30. Namiq, F. A. (2018). Most effective management style for modern workplace. International Journal of Engineering and Management Sciences, 3(3), 402–411. https://doi.org/10.21791/IJEMS.2018.3.33.
31. Özgür, B. (2011). Yönetim tarzları ve etkileri. Maliye Dergisi, 161, 215–230.
32. Özkan, T., Tokel, A., and Çakmak, K. (2017). Evaluation of contingency approach applications in school management. Journal of Economic & Management Perspectives, 11(1), 505–512.
33. Prasad, B. (2001). What management style is considered best for a team-based organization and why? International Journal of Value-Based Management, 14(1), 59–77. https://doi.org/10.1023/A:1007836622767
34. Rubin, E. N. (2013). Assessing your leadership style to achieve organizational objectives. Global Business and Organizational Excellence, 32(6), 55–66. https://doi.org/10.1002/joe.21515
35. Shirazi, A., and Mortazavi, S. (2009). Effective management performance: A competency-based perspective. International Review of Business Research Papers, 5(1), 1–10.
36. Smart, B. D. (1998). Topgrading: How leading companies win by hiring, coaching, and keeping the best people. Prentice Hall.
37. Söyler, S. (2024). Toksik yönetici davranışları ve işyeri şiddetinin örgütsel sinizm ile ilişkisinin incelenmesi: Sağlık çalışanları üzerine kesitsel bir araştırma. EKEV Akademi Dergisi, 98, 223–235. https://doi.org/10.17753/sosekev.1432598
38. Spiro, C. L. (2018). From bench to boardroom: The R&D leader’s guide. Springer.
39. Ulufer Kansoy, S. (2021). Modern yönetim teorileri. E. Kabakçı Günay (Ed.), Sosyal bilimlerde güncel konulara teorik politik ve ampirik yaklaşımlar içinde. Efe Akademi Yayınevi.
40. Üstüner, M. (2016). Algılanan müdür yönetim tarzı ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 22(3), 429–457.
41. Zubanov, V., Katić, I., Nešić, L. G., and Berber, N. (2017). The role of management teams in business success: Evidence from Serbia. Engineering Economics, 28(1), 68–78. https://doi.org/10.5755/j01.ee.28.1.15132