Güvenlik İklimi ve Risk Alma Davranışı: Maden Sektöründe Bir Araştırma

Kemal Köksal

EN TR

Safety Climate and Risk Behavior: A Study in the Mining Sector

Abstract

Safety climate is defined as the employees' perceptions about the organization's practices and policies related to occupational safety. Safety climate is associated with organizational variables such as safety behavior, job satisfaction, and turnover. Safety climate is a key determinant of occupational accidents. This study investigated the relationship between safety climate and risk behavior, as well as the mediating role of organizational trust. Research data were collected by questionnaires and convenience sampling from 192 mine workers in 2018. Regression-based path analysis was performed to test the hypotheses. As a result of the study, it was determined that the safety climate affects risk behavior negatively and significantly. It was also found that organizational trust did not mediate the relationship between the safety climate and risk behavior.

Keywords

Safety Climate , Occupational Accident , Risk Behavior , Mining Workers , Organizational Trust

Güvenlik İklimi ve Risk Alma Davranışı: Maden Sektöründe Bir Araştırma

Öz

Güvenlik iklimi, örgütün iş güvenliğine ilişkin örgüt uygulama ve politikaları hakkındaki çalışan algılarıdır. Güvenlik ikliminin güvenlik davranışı, iş tatmini ve işten ayrılma gibi örgütsel değişkenlerle ilişkisi mevcuttur. Güvenlik iklimi iş kazalarının önemli bir belirleyicisidir. Bu çalışmada güvenlik ikliminin risk alma davranışıyla olan ilişkisi ve bu ilişkide örgütsel güvenin aracılık rolü araştırılmıştır. Araştırma verileri 2018 yılında 192 maden çalışanından toplanmıştır. Veriler anket ve kolayda örnekleme yöntemiyle toplanmıştır. Hipotezlerin testi için regresyon temelli yol analizi yapılmıştır. Analiz sonucunda güvenlik ikliminin risk alma davranışını negatif ve anlamlı bir şekilde etkilediği tespit edilmiştir. Ayrıca örgütsel güvenin, güvenlik iklimi ile risk alma davranışı arasındaki ilişkide aracılık rolü bulunmadığı da tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Güvenlik İklimi , İş Kazaları , Risk Alma Davranışı , Maden Çalışanları , Örgütsel Güven

Kaynakça

Avram, E., Ionescu, D., & Mincu, C. L. (2015). Perceived safety climate and organizational trust: The mediator role of job satisfaction. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 187(May 2015), 679–684. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2015.03.126
Blau, P. (1986). Exchange and power in social life. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203792643
Bosak, J., Coetsee, W. J., & Cullinane, S.-J. (2013). Safety climate dimensions as predictors for risk behavior. Accident Analysis & Prevention, 55(March), 256–264. https://doi.org/10.1016/j.aap.2013.02.022
Choudhry, R. M., Fang, D., & Lingard, H. (2009). Measuring safety climate of a construction company. Journal of Construction Engineering and Management, 135(9), 890–899. https://doi.org/10.1061/(ASCE)CO.1943-7862.0000063
Christian, M. S., Bradley, J. C., Wallace, J. C., & Burke, M. J. (2009). Workplace safety: A meta-analysis of the roles of person and situation factors. Journal of Applied Psychology, 94(5), 1103–1127. https://doi.org/10.1037/a0016172
Clarke, S. (2006). The relationship between safety climate and safety performance: A meta-analytic review. Journal of Occupational Health Psychology, 11(4), 315–327. https://doi.org/10.1037/1076-8998.11.4.315
Colquitt, J. A., Scott, B. A., & LePine, J. A. (2007). Trust, trustworthiness, and trust propensity: A meta-analytic test of their unique relationships with risk taking and job performance. Journal of Applied Psychology, 92(4), 909–927. https://doi.org/10.1037/0021-9010.92.4.909
Cooper, M. D., & Phillips, R. A. (2004). Exploratory analysis of the safety climate and safety behavior relationship. Journal of Safety Research, 35(5), 497–512. https://doi.org/10.1016/j.jsr.2004.08.004
Durmuş, B., Yurtkoru, E., & Çinko, M. (2013). Sosyal bilimlerde SPSS'le veri analizi. Beta.
Dursun, S. (2013). İş güvenliği kültürünün çalışanların güvenli davranışları üzerine etkisi. SGD-Sosyal Güvenlik Dergisi, 3(2), 61–75.

Griffin, M. A., & Neal, A. (2000). Perceptions of safety at work: a framework for linking safety climate to safety performance, knowledge, and motivation. Journal of Occupational Health Psychology, 5(3), 347–358. https://doi.org/10.1037/1076-8998.5.3.347
Hair, J., Black, W., Babin, B., & Anderson, R. (2010). Multivariate data dnalysis: A global perspective. Pearson Prentice Hall.
Hayes, A. F. (2013). Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis: A regression-based approach. The Guildford Press.
Huang, Y.-H., Lee, J., McFadden, A. C., Murphy, L. A., Robertson, M. M., Cheung, J. H., & Zohar, D. (2016). Beyond safety outcomes: An investigation of the impact of safety climate on job satisfaction, employee engagement and turnover using social exchange theory as the theoretical framework. Applied Ergonomics, 55, 248–257. https://doi.org/10.1016/j.apergo.2015.10.007
Karadal, H., Merdan, E., & Abubakar, A. M. (2019). Güvenlik iklimi ve güvenlik kültürünün iş yeri yaralanmaları üzerine etkisinde güvenlik davranışarının aracılık rolü: Döküm sanayinde bir araştırma. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(6), 341-351. https://doi.org/10.18506/anemon.520835
Kath, L. M., Magley, V. J., & Marmet, M. (2010). The role of organizational trust in safety climate's influence on organizational outcomes. Accident Analysis & Prevention, 42(5), 1488–1497. https://doi.org/10.1016/j.aap.2009.11.010
Mayer, R. C., Davis, J. H., & Schoorman, F. D. (1995). An Integrative Model of Organizational Trust. The Academy of Management Review, 20(3), 709–734.
Michael, J. H., Guo, Z. G., Wiedenbeck, J. K., & Ray, C. D. (2006). Production supervisor impacts on subordinates' safety outcomes: An investigation of leader-member exchange and safety communication. Journal of Safety Research, 37(5), 469–477. https://doi.org/10.1016/j.jsr.2006.06.004
Mishra, J., & Morrissey, M. A. (1990). Trust in employee/employer relationships: A survey of West Michigan managers. Public Personnel Management, 19(4), 443–486. https://doi.org/10.1177/009102609001900408
Naveh, E., Katz-Navon, T., & Stern, Z. (2005). Treatment errors in healthcare: A safety climate approach. Management Science, 51(6), 948–960. https://doi.org/10.1287/mnsc.1050.0372
Perry, R. W., & Mankin, L. D. (2007). Organizational trust, trust in the chief executive and work satisfaction. Public Personnel Management, 36(2), 165–179. https://doi.org/10.1177/009102600703600205
Podsakoff, P. M., MacKenzie, S. B., Lee, J.-Y., & Podsakoff, N. P. (2003). Common method biases in behavioral research: A critical review of the literature and recommended remedies. Journal of Applied Psychology, 88(5), 879–903. https://doi.org/10.1037/0021-9010.88.5.879
Polat, M. (2009). Örgütsel özdeşleşmenin öncülleri ve ardılları üzerine bir saha çalışması. Yayınlanmamış doktora tezi. Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Reese, C. D. (2008). Occupational health and safety management (2. baskı). CRC Press.
Ross, W., & LaCroix, J. (1996). Multiple meanings of trust in negotiation theory and research: a literature review and integrative model. International Journal of Conflict Management, 7(4), 314–360. https://doi.org/10.1108/eb022786
Şimşek Ilkım, N., & Derin, N. (2018). Güvenlik iklimi ve iş tatmini ilişkisinde birey-örgüt uyumunun aracı rolü. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 32(2), 231–245.
Sosyal Güvenlik Kurumu. (2018). SGK 2018 Yıllığı. http://www.sgk.gov.tr/wps/portal/sgk/tr/kurumsal/istatistik/sgk_istatistik_yilliklari
Türen, U., Gökmen, Y., Tokmak, İ., & Bekmezci, M. (2014). Güvenlik iklimi ölçeğinin geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 19(14), 171–190.
Tyler, T. R., & Bies, R. J. (1990). Beyond formal procedures: The interpersonal context of procedural justice. Içinde J. Carroll (Ed.), Applied social psychology and organizational settings (ss. 77–98). L. Erlbaum Associates.
Watson, G. W., Scott, D., Bishop, J., & Turnbeaugh, T. (2005). Dimensions of interpersonal relationships and safety in the steel industry. Journal of Business and Psychology, 19(3), 303–318. https://doi.org/10.1007/s10869-004-2230-2
Zohar, D. (1980). Safety climate in industrial organizations: Theoretical and applied implications. Journal of Applied Psychology, 65(1), 96–102. https://doi.org/10.1037/0021-9010.65.1.96
Zohar, D. (2002). Modifying supervisory practices to improve subunit safety: A leadership-based intervention model. Journal of Applied Psychology, 87(1), 156–163. https://doi.org/10.1037/0021-9010.87.1.156

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Politika ve Yönetim (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Kemal Köksal ^*
0000-0001-7653-1762
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

18 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

28 Kasım 2024

Kabul Tarihi

2 Aralık 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 1 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA68HE59KU

APA

Köksal, K. (2024). Güvenlik İklimi ve Risk Alma Davranışı: Maden Sektöründe Bir Araştırma. Sosyoekonomik Araştırmalar Dergisi, 1(1), 1-14. https://izlik.org/JA68HE59KU

Safety Climate and Risk Behavior: A Study in the Mining Sector

Abstract

Keywords

Güvenlik İklimi ve Risk Alma Davranışı: Maden Sektöründe Bir Araştırma

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

IZ

Kaynak Göster