Örgütsel Değişim, Değişim Yönetimi ve Değişime Direnç: Türkiye’de Yapılan Lisansüstü Tezler Üzerine Bir İnceleme

Yıl 2025, Cilt: 2 Sayı: 2, 209 - 234, 27.12.2025

Nilüfer Balaban , Mustafa Yıldırım

Öz

Bu çalışma örgütsel değişim alanında Türkiye’de yapılan lisansüstü tezlere ayrıntılı bir bakış sunarak bu konudaki akademik eğilimin ne yönde olduğunu ortaya koymayı amaçlamıştır. Araştırma, yarı sistematik alanyazın taraması yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Örgütsel değişim, değişim yönetimi ve değişime direnç kavramları üzerinden yapılan lisansüstü tezler incelenmiştir. Yükseköğrenim Kurulu Tez Merkezi’nde (YÖK Tez) “tez adı” kısmında bu üç kavram aranmış ve bu kritere uygun tezler araştırma sürecine dahil edilmiştir. Örgütsel değişim ile ilgili 172, değişim yönetimi ile ilgili 100 ve değişime direnç ile ilgili 44 adet teze ulaşılmış ve bu listeler üzerinden yapılan değerlendirmeyle toplam 294 adet tez çalışmanın kapsamına alınmıştır. Tezler, yazar, yıl, lisansüstü düzey, anabilim dalı, araştırma türü, araştırmanın yapıldığı sektör gibi başlıklara göre incelenmiştir. Çalışma, bu alandaki lisansüstü tezlerin sayısında yıllar zarfında istikrarlı bir artış olduğunu, ağırlıklı olarak İşletme Ana Bilim Dalı’nda yapıldığını, en çok eğitim ve sağlık sektörlerinde çalışıldığını, nitel araştırma deseninden çok nicel araştırma deseninin tercih edildiğini göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Örgütsel Değişim , Değişim Yönetimi , Değişime Direnç

Organizational Change, Change Management and Resistance to Change: A Review of Postgraduate Theses in Turkey

Öz

This study aims to reveal the academic trend in organizational change by providing a detailed overview of postgraduate theses conducted in this field in Turkey. The research was conducted using a semi-systematic literature review method. Postgraduate theses on the concepts of organizational change, change management and resistance to change were examined. In the ‘thesis title’ section of the Higher Education Council Thesis Centre (YÖK Thesis), these three concepts were searched for, and theses meeting this criterion were included. A total of 172 theses on organizational change, 100 on change management, and 44 on resistance to change were identified, out of which a total of 294 theses were included in this study. The theses were analyzed according to categories such as author, year, postgraduate level, department, type of research and sector. The study revealed a steady increase in the number of postgraduate theses in this field over the years, with the majority being conducted in the Department of Business Administration, primarily in the education and health sectors, and a preference for quantitative research designs over qualitative ones.

Anahtar Kelimeler

Organizational Change , Change Management , Resistance to Change

Kaynakça

• Al-Haddad, S. ve Kotnour, T. (2015). Integrating the organizational change literature: a model for successful change. Journal of Organizational Change Management, 28(2), 234-262. https://doi.org/10.1108/JOCM-11-2013-0215
• Altan, S. (2018). Eğitim örgütlerinde midye sendromu. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 5(3), 35-45.
• Aydemir, S. R. (2001). Kurumsal etkinlikte anahtar bir kavram: Örgütsel değişim. Sayıştay Dergisi, (40), 1-10.
• Aydoğdu, H. (2018). Herakleitos ve Whitehead’ın ontolojilerinde dinamik ve organik bir bütün olarak “Sınırsız Evren”. Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, (31), 217-238. https://doi.org/10.20981/kaygi.475145
• Bakari, H., Hunjra, A. I. ve Niazi, G. S. K. (2017). How does authentic leadership influence planned organizational change? The role of employees’ perceptions: Integration of theory of planned behavior and Lewin's three step model. Journal of Change Management, 17(2), 155-187. https://doi.org/10.1080/14697017.2017.1299370
• Beer, M. ve Nohria, N. (2000). Cracking the code of change. Harvard Business Review, 78(3), 133-141.
• Buchanan, D., Fitzgerald, L., Ketley, D., Gollop, R., Jones, J. L., Lamont, S. S., ... & Whitby, E. (2005). No going back: A review of the literature on sustaining organizational change. International Journal of Management Reviews, 7(3), 189-205.
• Burke, W. W., & Litwin, G. H. (1992). A causal model of organizational performance and change. Journal of Management, 18(3), 523-545.
• Cameron, E., & Green, M. (2019). Making sense of change management: A complete guide to the models, tools and techniques of organizational change. Kogan Page.
• Cummings, S., Bridgman, T. ve Brown, K. G. (2016). Unfreezing change as three steps: Rethinking Kurt Lewin’s legacy for change management. Human Relations, 69(1), 33-60. https://doi.org/10.1177/0018726715577707
• Çalışkan, A. (2019). Değişime direnç: Bir ölçek uyarlama çalışması. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 24(2), 237-252.
• De Vries, M. F. K. (2006). The leader on the couch: A clinical approach to changing people and organizations. John Wiley & Sons.
• Doppelt, B. (2017). Leading change toward sustainability: A change management guide for business, government and civil society (2nd ed.). London, UK: Routledge. https://doi.org/10.4324/9781351278966
• Errida, A., & Lotfi, B. (2021). The determinants of organizational change management success: Literature review and case study. International Journal of Engineering Business Management, 13, 1 15. https://doi.org/10.1177/18479790211016273
• Fettahlıoğlu, Ö. O., Birin, C., & Çiçeklioğlu, H. (2016, October). İşletmelerin çevresel unsurlarına yönelik süreç geliştirme. In 3. Uluslararası İşletme Kongresi Bildiriler Kitabı (pp. 746–756). Institution of Economic Development and Social Researchers Publications.
• Garvin, D. A. ve Roberto, M. A. (2005). Change through persuasion. Harvard Business Review, 83(2), 104-112.
• Güleş, H. K. ve Burgess, T. F. (2000). Günümüz işletmelerinde değişim yönetimi: Yöntemler ve uygulanabilirliği. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 14(1), 101-114.
• Haddad, W. M. (2017). Thermodynamics: The unique universal science. Entropy, 19(11), 621. https://doi.org/10.3390/e19110621
• Hiatt, J. M. ve Creasey, T. J. (2003). Change management: The people side of change. Prosci.
• İraz, R. ve Şimşek, G. (2004). Örgütsel değişimin gerçekleştirilmesinde liderliğin rolü: Transformasyonel liderlik incelemesi. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 4(7), 99-117.
• Kaufman, H. (2017). The limits of organizational change. London, UK: Routledge.
• Kegan, R., & Lahey, L. L. (2001). The real reason people won’t change. Harvard Business Review. https://hbr.org/2001/11/the-real-reason-people-wont-change
• Kegan, R. ve Lahey, L. L. (2002). How the way we talk can change the way we work: Seven languages for transformation. John Wiley & Sons.
• Kim, W. C. ve Mauborgne, R. (2003). Tipping point leadership. Harvard Business Review, 81(4), 60-69.
• Koçel, T. (2023). İşletme Yöneticiliği. Beta Basım Yayım Dağıtım.
• Kotter, J. P. (2007). Leading change: Why transformation efforts fail. Routledge.
• Kotter, J. P., & Cohen, D. S. (2012). The heart of change: Real-life stories of how people change their organizations. Harvard Business Press.
• Král, P., & Králová, V. (2016). Approaches to changing organizational structure: The effect of drivers and communication. Journal of Business Research, 69(11), 5169 5174.https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2016.04.099
• McCalman, J., Paton, R. A., & Siebert, S. (2015). Change Management: A Guide to Effective Implementation (4th ed.). SAGE Publications.
• Marques, F., Flores, P., Pimenta Claro, J. C., & Lankarani, H. M. (2016). A survey and comparison of several friction force models for dynamic analysis of multibody mechanical systems. Nonlinear Dynamics, 86, 1407-1443. https://doi.org/10.1007/s11071-016-2999-3
• Mathews, B., ve Linski, C. M. (2016). Shifting the paradigm: Reevaluating resistance to organizational change. Journal of Organizational Change Management, 29(6), 963-972. https://doi.org/10.1108/JOCM-03-2016-0058
• Oreg, S. (2006). Personality, context, and resistance to organizational change. European Journal of Work and Organizational Psychology, 15(1), 73 101. https://doi.org/10.1080/13594320500451247
• Öztop, Ö. D. A. Ü. E. ve Öztop, S. (2014). Kurumsal aidiyet bilincinin çalışanların örgütsel değişim algısı üzerinde etkisi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 19(1), 299-316.
• Pascale, R., Millemann, M., & Gioja, L. (1997). Changing the way we change. Harvard Business Review, 75(6), 126.
• Phillips, J., & Klein, J. D. (2023). Change Management: From Theory to Practice. Tech Trends, 67(1), 189 197. https://doi.org/10.1007/s11528-022-00775-0
• Quattrone, P., & Hopper, T. (2001). What does organizational change mean? Speculations on a taken for granted category. Management Accounting Research, 12(4), 403 435. https://doi.org/10.1006/mare.2001.0176
• Snyder, H. (2019). Literature review as a research methodology: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 104, 333-339. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2019.07.039
• Şişman, M. (2002). Örgütler ve kültürler. Pegem A Yayıncılık.
• TDK (Türk Dil Kurumu) Sözlükleri (2025). Genel Türkçe Sözlük. https://sozluk.gov.tr/ (Erişim Tarihi: 05.03.2025).
• Topdemir, H. G. (2004). Aristoteles'in doğa-fizik-felsefesi. Felsefe Dünyası, (39), 97-113.
• Tunçer, P. (2013a). Değişim yönetimi. International Journal of Social Science, 6(2), 891-915.
• Tunçer, P. (2013b). Değişim yönetimi sürecinde değişime direnme. Ondokuz Mayis University Journal of Education Faculty, 32(1), 373-406. https://doi.org/10.7822/egt157
• Weick, K. E. ve Quinn, R. E. (1999). Organizational change and development. Annual Review of Psychology, 50(1), 361-386. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.50.1.361
• Witzel, M. (2022). Yönetim Düşüncesinin Tarihi (BB Altun, Çev.). Albaraka Yayınları.
• Yeşil, A. (2018). Örgütlerde değişimin önemi ve değişim yönetimi üzerine kavramsal bir değerlendirme. Uluslararası Akademik Yönetim Bilimleri Dergisi, 4(5), 307-323.
• YÖK Tez Merkezi (2025). Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığı Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/