Psikolojik Sermayenin İzlerini Türkülerde Sürmek: Repertuar Dışı Türküler Üzerine Bir İnceleme

Yıl 2025, Cilt: 2 Sayı: 2, 193 - 207, 27.12.2025

Mehmet Öztürk , Yavuz Uysal

Öz

Bu çalışmada, türküler pozitif psikolojik sermaye çerçevesinde incelenmiştir. Bu amaçla; Repertükül adlı internet sitesinin “repertuar dışı” bölümünde yer alan 1982 türkü araştırmacılar tarafından incelenmiştir. Çalışmada nitel araştırma deseni benimsenmiş, doküman analizi ve tematik içerik analizi yapılmıştır. 1982 türkülerden 45 tanesinin psikolojik sermaye (umut, iyimserlik, özyeterlilik, dayanıklılık) kavramlarıyla ilişkili olduğu belirlenmiştir. Psikolojik sermayenin umut bileşeni altında yer alan 10 türkü, kadere güven, sabır, direnç ve pes etmeme, kavuşma temaları altında ele alınmıştır. İyimserlik bileşeni altında yer alan iki türkü bulunmaktadır. Dayanıklılık bileşeni altında yer alan 24 türkü, bilinen zorluk-kabulleniş, birliğin gücü, sevginin gücü, mücadele ve direnç ile inanç temelli olmak üzere beş tema altında incelenmiştir. Özyeterlilik boyutunda ise 9 türkü belirlenmiş olup; kendine güven, mücadele ve direnç ile değer temelli temaları altında değerlendirme yapılmıştır. Sonuçların psikolojik sermaye literatürüne kültürel bir bakış açısı kazandıracağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Pozitif Psikoloji , Psikolojik Sermaye , Türküler

Tracing Psychological Capital in Folk Songs: A Study on Non-Repertoire Folk Songs

Öz

This study examined folk songs within the framework of positive psychological capital. For this purpose, the researchers examined 1,982 folk songs located in the "non-repertoire" section of the website Repertükül. A qualitative research design was adopted, and document analysis and thematic content analysis were conducted. Forty-five of the 1,982 folk songs were identified as being related to the concepts of psychological capital (hope, optimism, self-efficacy, and resilience). Ten folk songs under the hope component of psychological capital were analyzed under the themes of trust in fate, patience, resilience and reunion. Two folk songs were analyzed under the optimism component. Twenty-four folk songs under the resilience component were analyzed under five themes: acceptance of known difficulties, the power of unity, the power of love, struggle and resilience, and faith-based. Nine folk songs were identified under the self-efficacy dimension and were evaluated under the themes of self-confidence, struggle and resilience, and value-based. The results are expected to provide a cultural perspective to the psychological capital literature.

Anahtar Kelimeler

Positive Psychology , Psychological Capital , Folk Songs

Kaynakça

• Aktaş, H., & Şimşek, E. (2014). “Pozitif psikolojik bağlamında Türk kültüründe yaşamın anlamı ve yaşam doyumunun analizi: Neşet Ertaş Türküleri Örneği”. Türk Dünyası Araştırmaları, S.208, 449-480.
• Arı, B., & Top, M. B. (2016). Türkülerin ortaokul Türkçe derslerinde kullanımı ve işlevleri. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, 30(30), 78-91. https://doi.org/10.17498/kdeniz.51385
• Avey, J. B., Luthans, F., Smith, R. M., & Palmer, N. F. (2010). Impact of positive psychological capital on employee well-being over time. Journal of Occupational Health Psychology, 15(1), 17-28. https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/a0016998
• Avey, J. B., Reichard, R. J., Luthans, F., & Mhatre, K. H. (2011). Meta‐analysis of the impact of positive psychological capital on employee attitudes, behaviors, and performance. Human Resource Development Quarterly, 22(2), 127-152. https://doi.org/10.1002/hrdq.20070
• Aykurt, H. (2025). Halk müziğinde icra pratiklerine bağlı nota yazımının makam sınıflandırmasına etkisi: Repertükül örneği. Kültür Araştırmaları Dergisi, 24, 358-369. https://doi.org/10.46250/kulturder.1593980
• Beyhan, D., & Demir, S. (2021). Malatya/Arapkir bölgesindeki semahların müzikal özellikleri. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(123), 407-419. http://dx.doi.org/10.29228/ASOS.54004
• Erkmen, T., & Esen, E. (2013). Psikolojik sermaye ölçeğinin geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Öneri Dergisi, 10(39), 23-30.
• Erkuş, A., & Afacan Fındıklı, M. M. (2013). Psikolojik sermayenin iş tatmini, iş performansı ve işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisine yönelik bir araştırma. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 2(42), 302-318.
• Fidan, S., & Mungan, H. S. (2023). Çok kültürlü bir kentin geleneksel müziğinde gündelik hayatın izlerini sürmek: Mardin türküleri. Folklor Akademi Dergisi, 6(2), 665-684. https://doi.org/10.55666/folklor.1312162
• Gable, S. L., & Haidt, J. (2005). What (and why) is positive psychology? Review of general psychology, 9(2), 103-110. https://doi.org/10.1037/1089-2680.9.2.103
• Görkem, B. (2020). Kayseri türkülerinde ‘mektup’ve ‘posta’imajından hareketle türkülerin ‘iletişim işlevi. USBİK 2020 3. Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi. Proceding Book. Kayseri.
• Helland, M. R., & Winston, B. E. (2005). Towards a deeper understanding of hope and leadership. Journal of Leadership & Organizational Studies, 12(2), 42-54. https://doi.org/10.1177/107179190501200204
• Kıyak, S., & Avşaroğlu, S. (2024). Pozitif psikoloji çerçevesinde atasözlerimizin incelenmesi, Social Sciences Studies Journal, 10(11), 1940-1950.
• Luthans, F. (2002). The need for and meaning of positive organizational behavior. Journal of Organizational Behavior: The International Journal of Industrial, Occupational and Organizational Psychology and Behavior, 23(6), 695-706. https://doi.org/10.1002/job.165
• Luthans, F., Luthans, K. W., & Luthans, B. C. (2004). Positive psychological capital: Beyond human and social capital. Business Horizons, 47(1), 45-50. https://doi.org/10.1016/j.bushor.2003.11.007
• Luthans, F., & Youssef, C. M. (2004). Human, social, and now positive psychological capital management: Investing in people for competitive advantage. Organizational Dynamics, 33(2), 143-160 https://doi.org/10.1016/j.orgdyn.2004.01.003
• Luthans, F., Youssef, C. M., & Avolio, B. J. (2007). Psychological capital: Developing the human competitive edge. Oxford University Press, 2007.
• Marcus, K. H. (2007). Music and American culture. History compass, 5(4), 1412-1430. https://doi.org/10.1111/j.1478-0542.2007.00445.x
• Özçimen, A., Gök, S., & Konservatuvarı, A. D. (2013). Antalya yöresi halk türkülerinde yer alan kültürel motifler. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 2(4), 92-97.
• Repertükül. (2025, 18 Kasım). Repertuar dışı. https://www.repertukul.com/RepertuarDisi
• Solmaz, F., & Mirzaoğlu, G. (2025). Sosyal ve kültürel psikoloji açısından Malatya türkülerinde kargışlar. İçtimaiyat, 9(1), 376-402. https://doi.org/10.33709/ictimaiyat.1511774
• Stajkovic, A. D., & Luthans, F. (1998). Social cognitive theory and self-efficacy: Goin beyond traditional motivational and behavioral approaches. Organizational Dynamics, 26(4), 62-74. https://doi.org/10.1016/S0090-2616(98)90006-7
• Sweetman, D., Luthans, F., Avey, J. B., & Luthans, B. C. (2011). Relationship between positive psychological capital and creative performance. Canadian Journal of Administrative Sciences/Revue Canadienne des Sciences de l’Administration, 28(1), 4-13. https://doi.org/10.1002/cjas.175
• Toker, A. (2022). Sosyal bilimlerde nitel veri analizi için bir kılavuz. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 51, 319-345. https://doi.org/10.30794/pausbed.1112493
• Türkyılmaz, D. (2025). Türkülerin yoldaşı “saz”. Folklor Akademi Dergisi, 8(1), 194-208. https://doi.org/10.55666/folklor.1620681
• Vural, F. G. (2011). Türk kültürünün aynası: türküler. Fine Arts, 6(3), 397-411.
• Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
• Yılmaz, G., & Mak, M. (2024). TRT repertuarında yer alan bozlakların incelenmesi. Journal of Music and Folklore Studies, 1(2), 98-127.