-

Öz

This article emphasised on the writing of the Qur’an and calligraphy which is one of the works in this area, its historical progress, certificate, the historical process of certifitace’s tradition and its content. The certificates of calligraphy are written historical documents of both sanad and isnad. It is laid stress on a certificate that was given in Diyarbakır in the 19th century. The biographies of the hodjas in this certifacete if they were found in the resources were given. From this point of view, it is carried out an evaluation in the situation of calligraphy in Diyarbakır in the 19th century

Anahtar Kelimeler

• Qur’an, Calligraphy, Certificate, Diyarbakir, Silvânîzâde

Kur’ân-ı Kerîm’in Kitabeti Bağlamında Hat Sanatında İcâzet ve Bir Hat İcâzetnâmesi Örneği

Öz

Bu makale Kur’ân’ın kitabeti ve bu konuda yapılan çalışmalardan biri olan hat sanatı, tarihi gelişimi, icâzet, icâzet geleneğinin tarihi süreci ve içeriği üzerinde durmuştur. Hat sanatında verilen icâzetler, bu ilmin hem sened hem de isnâdının yazılı tarihi vesikalarıdır.XIX. Yüzyılda Diyarbakır’da verilen bir icâzetnâme üzerinde durulmuştur. Bu icâzetnâmedeki silsilede yer alan hocaların, kaynaklarda bulabildiklerimizin biyografileri verilmiştir. Buradan hareketle XIX. Yüzyılda Diyarbakır’da hat sanatının durumu hakkında bir değerlendirme yapılmıştır

Anahtar Kelimeler

• Kur’ân, Hat, İcâzetnâme, Diyarbakır, Silvânîzâde

Kaynakça

1. ABDULBÂKİ, Muhammed Fûâd, Mucemu’l-Mufehres li Elfâzi’l-Kur’âni’l-Kerîm, el-Mektebetu’l-İslâmiyye, İstanbul, 1982.
2. AHMED B. HANBEL, el-Müsned, Çağrı Yayınları, İstanbul, 1992
3. AKPINAR, Cemil, “İcâzet”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA), XXI, İstanbul, 2000.
4. ALİ EMİRİ, Tezkire-i Şuara-i Amid, Matbaa-i Amidi, Dersaadet, 1328.
5. ATAY, Hüseyin, Osmanlılarda Yüksek Din Eğitimi, İstanbul, 1983.
6. BERK, Süleyman, Hat Sanatı, Tarihçe, Malzeme ve Örnekler, İsmek Yayınları, İstanbul, trz.
7. BUHÂRÎ, es-Sıhâh, Çağrı Yayınları, İstanbul, 1992
8. CEVHERÎ, İsmail b. Hammâd, es-Sıhâh, Dâru’l-İlm li’l-Melâyîn, Beyrut, 1404/1984.

9. ÇETİN Nihad M., “Arap”, DİA, III, İstanbul, 1991.
10. “Aklâm-ı sitte”, DİA, II, İstanbul, 1989.
11. DEMİRCİ, Muhsin, Kur’ân Tarihi, Ensar neşriyat, İstanbul, 2005.
12. DERMAN, M. Uğur, “Derviş Ali”, DİA, IX, Ankara, 1994.
13. “Derviş Mehmed”, DİA, IX, Ankara, 1994.
14. “Hasan Üsküdârî”, DİA, XVI, İstanbul, 1997.
15. “Hat”, DİA, XVI, İstanbul, 1997.
16. “Hattat”, DİA, XVI, İstanbul, 1997.
17. Türk Yazı Sanatında İcâzetnâmeler, VII. Türk Tarih Kongresi
18. Bildiriler II, Ankara, 1970.
19. DÎBU’L-BUĞÂ, Mustafa-Muhyuddîn Dîb Musto, el-Vâdıh fî Ulûmi’l-Kur’ân, Dâru’l-Kelimu’t-Tayyib-Dâru’l-Ulûmi’l-İnsâniyye, Dımaşk, 1418/1998.
20. EBÛ DÂVÛD, Süleyman b. el-Eş’as, Dâr İhyâi’s-Sünneti’n-Nebeviyye, Sünen, byy., trz.
21. HAMİDULLAH, Muhammed, Kur’ân-ı Kerîm Tarihi, (çev. Prof. Dr. Salih Tuğ), İFAV Yayınları, İstanbul, 1993.
22. HİNDÎ, Ali el-Muttakî b. Hüsâmüddîn, Kenzu’l-Ummâl, Beyrut, 1993.
23. İBN ATİYYE el-Endelusî, Muharraru’l-Vecîz fî Tefsîri’l-Kitâbi’l-Azîz, Dâru’l- Kutubi’l-İlmiyye, Beyrut, 1413/1993.
24. İBN FÂRİS, Mucemu’l-Luğa (nşr. Zuheyir Abdülmuhsin Sultan), Beyrut, 1404/1984.
25. İBN HİŞÂM, es-Sîretu’n-Nebeviyye, Dâru’l-Kitâbi’l-Arabî, Beyrut, 1410/1990.
26. İBN MÂCE, Ebû Abdillah Muhammed b. Yezîd, Sünen, Dâr İhyâi’t-Turâsi’l-Arabî, byy., trz.
27. İBN MANZÛR, Lisânu’l-Arab, Dâru’l-Maarif, Kahire, trz.
28. İBNU’N-NEDÎM, el-Fihrist, byy., trz.
29. EL-KATTÂN, Mennâ’, Mebâhis fî Ulûmi’l-Kur’ân, Mektebetu Vehbe, Kahire, 2000.
30. KESKİOĞLU, Osman, Nüzulünden İtibaren Kur’ân-ı Kerîm Bilgileri, TDV Yayınları, Ankara, 1989.
31. KURTUBÎ, Ebû Abdillah Muhammed b. Ahmed, el-Câmi li Ahkâmi’l-Kur’ân, Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, Beyrut,1413/1993.
32. MUHSİN, Muhammed Sâlim Muhsin, Târihu’l-Kur’âni’l-Kerîm, Da’vetu’l-Hak, 1402.
33. MÜSLİM, es-Sıhâh, Çağrı Yayınları, İstanbul, 1992
34. NESÂÎ, es-Sünen, Çağrı Yayınları, İstanbul, 1992.
35. ÖZAYDIN, Abdulkerim, “İbn Mukle”, DİA, İstanbul, 1999.
36. PAKALIN, Mehmed Zeki, “OsmanlıTarih Deyimleri Sözlüğü”, İstanbul, 1993.
37. SERİN, Muhittin, “Hamdullah Efendi”, DİA, XV, İstanbul, 1997.
38. “İbnü’l-Bevvâb”, DİA, XX, İstanbul, 1999.
39. “Mushaf”, DİA, XXXI, İstanbul, 2006.
40. “Mustafa Dede”, DİA, XXXI, Ankara, 2006.
41. “Yâkut el-Musta’sımî”, DİA, XLIII, Ankara, 2013 .
42. SUYÛTÎ, Celâluddîn, el-İtkân fî Ulûmi’l-Kur’ân, Dâr İbn Kesîr-Dâru’l-Ulûmi’l- İnsâniyye, Dımaşk-Beyrut, 1414/1993.
43. el-Câmiu’s-Sağîr, Mısır, 1312.
44. SÜREYYA, Mehmed, Sicill-i Osmanî, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul, 1996.
45. UZUNÇARŞILI, İsmail Hakkı, Osmanlı Devleti’nin İlmiye Teşkilâtı, Ankara, 1984.
46. ZEBİDÎ, Muhammed Murtaza el-Hüseynî, Tâcu’l-Arûs, byy., trz.
47. ZERKÂNÎ, Muhammed Abdulazîm, Menâhilu’l-İrfân fî Ulûmi’l-Kur’ân, Dâru’l
48. Kutubi’l-İlmiyye, Beyrut,1409/1988.
49. ZERKEŞÎ, Burhanuddîn, el-Burhân fî Ulûmi’l-Kur’ân, Mektebetu Dâri’t-Turâs, Kahire, trz.