ESAD SONRASI SURİYE’DE MÜFREDAT DEĞİŞTİRME ÇALIŞMALARININ KÜLTÜR SAVAŞLARI KURAMI ÇERÇEVESİNDE YORUMLANMASI
Öz
Kültür savaşları, her ne kadar 20. yüzyılın ikinci yarısında daha karmaşık hale gelse de en temelde geleneksel-dini değer ve düşünceler ile modern değer ve idealler arasında kansız bir mücadeleyi ifade etmektedir. Özellikle 19. yüzyılın ikinci yarısında Avrupa’daki kültür savaşlarında modernite, bu mücadelede daha baskın ve kendini dayatan taraf olmuşsa da Amerika ve Batı dışı dünyanın denkleme girmesiyle kültür savaşlarının koşulları önemli ölçüde değişmiştir. İran’da 1979 Devrimi, Türkiye’de gittikçe güçlenen dini hareketler bu savaşta modern değer ve idealleri savunma konumuna getirmiştir. Geleneksel ve dini değerlerin kültür savaşında baskın hale geldiği yerlerden birisi de Esad sonrası Suriye’dir. 2024 yılında Esad’ın devrilmesiyle yeni yönetimin eğitim müfredatında planladığı değişiklikler, Suriye’nin önemli bir kültür savaşları arenasına dönüşeceğine dair güçlü işaretler barındırmaktadır. Bu çalışma tarihsel karşılaştırma ve belge analizi yöntemiyle yeni Suriye yönetiminin müfredatta değiştirmeyi planladığı içeriklere odaklanmıştır. Değişiklikler birçok konuyu içermekle birlikte bu çalışmada, müfredatta geniş yer kaplayan ve tartışmaların odağında olan evrim, mitoloji ve tarih temalarına odaklanmayı tercih ettik. Evrimsel temalar etrafındaki gerilim, ABD ve Türkiye’deki kültür savaşlarıyla paralellik gösterirken; tarihsel ve mitolojik temalar üzerinden yürütülen tartışmalar, İran İslam Devrimi sonrasındaki kültür savaşlarını çağrıştırmaktadır. Etnik, dini ve ideolojik açıdan geniş bir çeşitliliğe sahip olan Suriye, Birinci Dünya Savaşı’ndan bu yana belirli ölçülerde kutuplaşmış bir manzara sergilemekteydi. Mevcut iç savaş ise bu toplumsal farklılıkları, zamanla uzlaştırılması zor kültürel kamplaşmalara dönüştürerek derinleştirmiştir. Modern ve milliyetçi temalardan büyük oranda arındırılmış, İslamî ve geleneksel değerleri merkeze alan söz konusu müfredat değişiklikleri; ülkede uzun soluklu ve çetin bir kültür savaşının yaşanacağının habercisidir. Sonuç olarak Suriye'de yaşanan müfredat değişikliği çalışmaları basitçe eğitim ile ilgili bir mesele değil, aynı zamanda geleneksel-dini değerler ile modern-seküler değerler arasında yaşanan derin bir kültür savaşının yansıması olarak okunabilir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abdulrahim, Raja. “Al-Assad Is Out, but So Is a Revered Queen: Textbook Changes Unsettle Syrians”. The New York Times (06 Ocak 2025). https://www.nytimes.com/2025/01/06/world/middleeast/syria-government-school-changes.html
- Akgül, Mehmet. “Modernlik-Modernleşme, Postmodernlik, Sekülerleşme ve Din”. Din Sosyolojisi El Kitabı. ed. Niyazi Akyüz - İhsan Çapcıoğlu. 181-210. Ankara: Grafiker Yayınları, 2012.
- Akın, Haydar. Aziz Augustinus’un demonlarla işbirliği öğretisi ve öğretinin Geç Ortaçağ’da yaşanan cadı avı histerisine etkileri. Ankara: Hacettepe Üniversitesi, 2008-2009 Öğrenim Yılı Bahar Sömestri, 2009.
- Alexander, Jamie. The Divine Comedy: A Work of Medieval Mythology. Colorado: University of Northern Colorado, Undergraduate Honors Theses, 2024.
- Aliu, Murat. “Milliyetçilik, Tarih ve İktidar İlişkisi: Kuzey Makedonya’da ‘Antikleşme’ Süreci ve Tarih İnşası”. Milliyetçilik Araştırmaları Dergisi 6/1 (2024), 43-87.
- Alnasir, Samer. “From Syrian Revolution to Constitutional Ambiguity”, 2025. https://verfassungsblog.de/from-syrian-revolution-to-constitutional-ambiguity/
- Al-shami, Leila. “Democracy and secularism in Syria’s revolution United, not homogenous”. Qantara.de (10 Ocak 2025). https://qantara.de/en/article/democracy-and-secularism-syrias-revolution-united-not-homogenous
- Anderson, James M. Daily Life During The French Revolution. London: Greewood Press, 2007.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Din Sosyolojisi, Dini Araştırmalar (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Orhan Ayaz
*
0000-0001-8599-0485
Türkiye
Elif Merve Çelik
Bu kişi benim
0009-0006-3046-2670
Türkiye
Ayşe Nur Çelik
Bu kişi benim
0000-0003-4981-5473
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
4 Temmuz 2026
Gönderilme Tarihi
10 Ocak 2026
Kabul Tarihi
17 Haziran 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 18 Sayı: 1