FITRAT KAVRAMI BAĞLAMINDA İNSANIN ORTA YOLU BULMA POTANSİYELİ
Öz
İnsan yapısı itibariyle ruh ve bedenden yaratılmıştır. Ontik yapısında hem iyilik hem de kötülük yapmasını mümkün kılan eğilimler bulunmaktadır. İnsan türünün tamamını içine alan bu eğilimler fıtrat olarak ifade edilmektedir. Fıtri eğilimler, insanı diğer tüm canlılardan farklı kılan akıl ve irade gibi niteliklerle dengelenebilir. İnsan, zıt eğilimlerini bir bütünlük içinde değerlendirebildiği oranda orta yolu yakalayabilir. Fıtri eğilimlerinden biri veya bir kaçı, varlık yapısının tamamını kuşatırsa aşırılığa müptela olur.
Bu çalışmada, önce insanın orta yolu bulma imkânı tartışılacak daha sonra aşırıya gitmenin anlamı üzerinde durulacaktır. Çalışmada ulaştığımız temel sonuç şudur: İnsan bir hikmete binaen verilen farklı fıtri eğilimlerini, aklını kullanarak mutedil bir noktada dengeleyebilir. Ancak bu potansiyel anlamda böyledir. İslam insanın bu potansiyelini, fıtratındaki bütün eğilimleri dikkate alan öğretisiyle bir sistem içinde karşılayan yegâne öğretidir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Atay, Hüseyin, “Nefis”, AÜİFD, 1997, c. 37, sayı 1, s. 1-58.
- Aytepe, Mahsum, “Aliya Düşüncesinde Üçüncü Yolun İmkânı Olarak İslâm”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2016, c. 3, sayı: 43, s. 2300-2367.
- Bergson, Henry, Ahlak İle Dinin İki Kaynağı, Mehmet Karasan (çev.), Meb, İstanbul 1949.
- Buhârî, Muhammed b. İsmail, Sahihü’l-Buhârî, Kitâbü’l-Meğâzî, el-Büşra, Pakistan 2016.
- Carrel, Alexis, Hayat Hakkında Düşünceler, Cahit Begenç (çev.), Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, İstanbul 1988.
- Cengiz, Yunus, Doğa ve Öznellik-Câhız’ın Ahlak Düşüncesi, Klasik Yayınları, İstanbul 2015.
- Demir, Ali, “Sömürge Devletlerinin Kullandığı Sömürgecilik Araç ve Metotları Vaka Analizi: Belçika Krallığının Kongo’daki Sömürge Dönemi”, Güvenlik Stratejileri, yıl: 7, sayı: 14, s. 117-141.
- Demirci, Kürşat, “Züht”, DİA, 2013, c. 44, s. 533.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Mahsum Aytepe
*
0000-0003-4471-3646
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
30 Nisan 2018
Gönderilme Tarihi
22 Kasım 2017
Kabul Tarihi
4 Nisan 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 1970 Cilt: 10 Sayı: 1