HUZUR DERSLERİNE KATILAN TRABZONLU ALİMLER

Huzur dersleri, 1172/1759 senesinden 1342/1924 senesine kadar her Ramazan ayında sekiz oturum halinde yapılan tefsir dersleridir. Bu dersler sarayda halifenin huzurunda, kendilerini tamamen ilme hasreden mukarrir ve muhatap diye anılan devrin seçkin alimlerinin katılımıyla yapılırdı. Dersi takrir edecek alimler, önceden belirlenen ayetlere, akli ve nakli kaynaklardan istifade ederek uzun süre hazırlanırlardı. Derslerde müzakere metodu esastı. Mukarrir dersi takrir ettikten sonra muhataplar soru sorup hür bir şekilde dersi münakaşa ederlerdi. Bu usul üzere Fâtiha suresinden Nahl suresinin 26. Ayetine kadar Kur’ân-ı Kerim sırasıyla tefsir edilmiştir. Derslere katılanlar İstanbul ruûsunu elde eden ulema arasından şeyhülislam tarafından seçilip padişah tarafından tayin edilirdi. Eldeki kayıtlardan anlaşıldığına göre bu derslere Anadolu ve Osmanlı coğrafyasının değişik bölgelerine mensup alimler katılıyordu. Bu alimlerin bir kısmı da Trabzonlu idi. Bu çalışma ile Trabzonlu bu alimlerin kimler olduğu, hangi yıllarda hangi oturumlara katıldıkları tespit edilecek, ardından kısa biyografileri, ilmî rütbeleri ve derslere katılım çizelgeleri verilecek. Bu sayede yöre ulemasının Osmanlı dönemi ilmi hayatına olan katkısı ile ulema ve devlet ricali nezdindeki yeri kısmen ortaya konulmaya çalışılacak. Ayrıca huzur derslerine katılan Trabzon ulemasının derslere dair tuttukları tefsir notlarının bulunup bulunmadığı araştırılacak.