Yıl 2017, Cilt 9 , Sayı 2, Sayfalar 566 - 581 2017-11-30

CHINUA ACHEBE’İN “NO LONGER AT EASE” ADLI ROMANINDA SÖMÜRGECİLİK VE EĞİTİM İLİŞKİSİNİN SİSTEM YAKLAŞIMI AÇISINDAN İNCELENMESİ

Mehmet Recep TAŞ [1]


Özet

Coğrafi keşiflerle başlayan ve ikinci dönem kolonyalizm olarak da adlandırılan dönemde, Batılı ülkeler biraz da sömürüyü perdelemek için ‘Beyaz Adamın Yükü’ misyonunu ileri sürerek üçüncü dünya ülkeleri diye adlandırılan Afrika kıtasındaki ülkelere medeniyet götürüyoruz söylemiyle bu ülkeleri birer sömürge ülke haline getirirler. Bu sömürüyü kolaylaştırmak için sömürünün temel araçlarından biri olan eğitim sistemlerini kullanırlar. Batı, her ne kadar sömürgeleştirdiği ülkelerin geleneksel eğitimini değersizleştirip ikinci plana iten politikalar uyguladıysa da, onları zorla ortadan kaldırıp yerine kendininkini koymadı. Sömürge ülkenin eğitim sisteminin yanına kendi eğitim sistemini koydu. Sömürünün başladığı ana kadar geleneksel bir eğitim sistemine sahip olan sömürge ülkeler, sömürgecinin Rönesans ve Aydınlanma tecrübesinden süzülüp şekillendirilmiş modern eğitim sistemi ile karşı karşıya gelince bocalamaya başlarlar. Nihayetinde içi boşaltılan ve sömürge ülkenin kültürel bağlamına uymayan bir eğitim sistemi kültürel yozlaşma ve ekonomik yolsuzluklara neden olur. Chinua Achebe’in de aralarında olduğu sömürge sonrası dönem teorisyen, düşünür, entelektüel ve yazarlarının çoğu, yayılmacı düşüncenin uygulamaya geçirilmiş biçimi olan sömürgeciliğin kalıcılık sağlamak için, sömürülen ülkelerin eğitim sistemlerini kullanıp kendine göre şekillendirdiği düşüncesinde hemfikirdirler. Bu aydınlar, özellikle 2. Dünya Savaşından sonra sömürgeleştirdikleri ülkelerden fiziki olarak çekilen Avrupa medeniyetinin sömürgeleştirilen ülkelerin siyasi, ekonomik ve kültürel yaşamları üzerinde yapmış olduğu tahribatı konu alan eserler yazarlar. Bazıları, Avrupa medeniyetinin bıraktığı mirası radikal bir şekilde tümden reddetmek gerektiğini ileri sürerken, kimi de bu medeniyetin kötücül ve tahrip edici etkilerinin yanı sıra iyi şeyler de yaptığını, yüzyıllar süren etkileşim nedeniyle tümden reddetmenin diyalektik olarak mümkün olamayacağını ve asıl yozlaşmanın sömürgeleştirilen ülkelerin kapalı ve/veya yarı açık bir sistemle yürütülen geleneksel eğitimlerinden kaynaklandığını savunur. Chinua Achebe ikinci görüşü savunanların içinde yer alır. Bu bağlamda, olay örgüleri, kurguları ve karakterleri itibariyle birbirlerinin devamı olan ve Nijerya’nın koloni öncesi, koloni süresi ve koloni sonrası sosyal ve kültürel durumunu anlatan Achebe trilojisinin ikinci eseri olan No Longer at Ease adlı romanını göz önüne alan bu makale, kapalı-sistem geleneksel bir eğitim sonucu şekillenen bir kültürün, aniden açık-sistem bir eğitime tabi tutulmasının nasıl kültürel yozlaşmaya yol açıp sömürünün devam etmesini sağlayabildiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. 

Achebe, No Longer at Ease, eğitim, sömürgecilik, yozlaşma
  • Kaynakça
  • ACHEBE, Chinua. (1960). No Longer at Ease. London: Heineman.
  • ALLEN, Richard L. (2001). The Concept of Self: A Study of Black Identity and Self-Esteem. Detroit, Wayne State University Press. s. 17
  • ARSLAN, Mehmet. (2010). Eğitim Bilimine Giriş. Ankara: Gündüz Eğitim ve Yayıncılık.
  • ASHCROFT, B., Griffiths, G. and Tiffin H. (2003) The Empire Writes Back: Theory and Practice in Post-colonial Literatures, London: Routledge. s.125
  • ASHOK K. Srivastava. (2014). Basics in Education. National Council of Educational Research and Training, New Delhi: Karan press. BAŞARAN, İbrahim Ethem. (1996). Türkiye Eğitim Sistemi. Yargıcı Matbaası. Ankara.
  • BHABBA, Homi. (1994). The Location of Culture. New York: Routledge.
  • CÂMPU, Adina. (2013). Tradıtıon Versus Modernıty ın Chınua Achebe’s No Longer at Ease. Bulletin of the Transilvania University of Braşov Series IV: Philology and Cultural Studies • Vol. 6 (55) No. 2.
  • ERTÜRK, Selahattin. (2013). Eğitimde Program Geliştirme. Ankara: Edge Akademi Yayınları
  • HALLOWAY, Salwa. (2013). Postcolonıal Educatıon through Lıterature in Memorıam: Chınua Achebe (1930–2013) Postcolonial Directions in Education, 2(1), s. 160–165.
  • JACOBS, Jane M. (2002). Edge of Empire: Postcolonialism and the City. Taylor & Francis e-Library, London.
  • LEWIS, Charlton T. (1891). An Elementary Latin Dictionary, New York: Harper & Brothers.
  • LOOMBA, Ania. (1998). Colonialism/Postcolonialism. London & New York: Routledge.
  • MILLER, J. (1981). The Novelist as Teacher: Chinua Achebe's Literature for Children. Children's Literature 9(1), 7–18. The Johns Hopkins University Press. Retrieved May 17, 2017, from Project MUSE database.
  • OHAETO, Ezenwa. (1997). Chinua Achebe: A Biography. Oxford, Indiana University Press.
  • OSTERHAMMEL, Jurgen. (1997). Colonialism: A Theoretical Overview. Ian Randle Publisher, Kingston.
  • ROMAN, Marta. (2011). Education in ‘an unnamed post-independent African country with clear resemblances to Nigeria.’ ELLE International Conference. The Partium Christian University,Oradea,Romania.Retreivedfromhttp://www.theroundtable.ro/Current/Cultural/Marta.Roman_Education_in_an_unnamed_post_independent_African_country_with_clear_resemblances_to_Nigeria.pdf
  • SAID, W. Edward. (1994). Culture and Imperialism. New York: Vintage
  • The World Factbook. (2013). 2013–14. Washington, DC: Central Intelligence Agency https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/index.html
Konular Sosyal
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-5838-1948
Yazar: Mehmet Recep TAŞ
Kurum: YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 30 Kasım 2017

Bibtex @araştırma makalesi { sarkiat321798, journal = {Şarkiyat}, issn = {}, eissn = {1308-9633}, address = {}, publisher = {Şarkiyat Araştırmaları Derneği}, year = {2017}, volume = {9}, pages = {566 - 581}, doi = {10.26791/sarkiat.321798}, title = {CHINUA ACHEBE’İN “NO LONGER AT EASE” ADLI ROMANINDA SÖMÜRGECİLİK VE EĞİTİM İLİŞKİSİNİN SİSTEM YAKLAŞIMI AÇISINDAN İNCELENMESİ}, key = {cite}, author = {TAŞ, Mehmet Recep} }
APA TAŞ, M . (2017). CHINUA ACHEBE’İN “NO LONGER AT EASE” ADLI ROMANINDA SÖMÜRGECİLİK VE EĞİTİM İLİŞKİSİNİN SİSTEM YAKLAŞIMI AÇISINDAN İNCELENMESİ. Şarkiyat , 9 (2) , 566-581 . DOI: 10.26791/sarkiat.321798
MLA TAŞ, M . "CHINUA ACHEBE’İN “NO LONGER AT EASE” ADLI ROMANINDA SÖMÜRGECİLİK VE EĞİTİM İLİŞKİSİNİN SİSTEM YAKLAŞIMI AÇISINDAN İNCELENMESİ". Şarkiyat 9 (2017 ): 566-581 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/sarkiat/issue/30758/321798>
Chicago TAŞ, M . "CHINUA ACHEBE’İN “NO LONGER AT EASE” ADLI ROMANINDA SÖMÜRGECİLİK VE EĞİTİM İLİŞKİSİNİN SİSTEM YAKLAŞIMI AÇISINDAN İNCELENMESİ". Şarkiyat 9 (2017 ): 566-581
RIS TY - JOUR T1 - CHINUA ACHEBE’İN “NO LONGER AT EASE” ADLI ROMANINDA SÖMÜRGECİLİK VE EĞİTİM İLİŞKİSİNİN SİSTEM YAKLAŞIMI AÇISINDAN İNCELENMESİ AU - Mehmet Recep TAŞ Y1 - 2017 PY - 2017 N1 - doi: 10.26791/sarkiat.321798 DO - 10.26791/sarkiat.321798 T2 - Şarkiyat JF - Journal JO - JOR SP - 566 EP - 581 VL - 9 IS - 2 SN - -1308-9633 M3 - doi: 10.26791/sarkiat.321798 UR - https://doi.org/10.26791/sarkiat.321798 Y2 - 2017 ER -
EndNote %0 Şarkiyat CHINUA ACHEBE’İN “NO LONGER AT EASE” ADLI ROMANINDA SÖMÜRGECİLİK VE EĞİTİM İLİŞKİSİNİN SİSTEM YAKLAŞIMI AÇISINDAN İNCELENMESİ %A Mehmet Recep TAŞ %T CHINUA ACHEBE’İN “NO LONGER AT EASE” ADLI ROMANINDA SÖMÜRGECİLİK VE EĞİTİM İLİŞKİSİNİN SİSTEM YAKLAŞIMI AÇISINDAN İNCELENMESİ %D 2017 %J Şarkiyat %P -1308-9633 %V 9 %N 2 %R doi: 10.26791/sarkiat.321798 %U 10.26791/sarkiat.321798
ISNAD TAŞ, Mehmet Recep . "CHINUA ACHEBE’İN “NO LONGER AT EASE” ADLI ROMANINDA SÖMÜRGECİLİK VE EĞİTİM İLİŞKİSİNİN SİSTEM YAKLAŞIMI AÇISINDAN İNCELENMESİ". Şarkiyat 9 / 2 (Kasım 2017): 566-581 . https://doi.org/10.26791/sarkiat.321798
AMA TAŞ M . CHINUA ACHEBE’İN “NO LONGER AT EASE” ADLI ROMANINDA SÖMÜRGECİLİK VE EĞİTİM İLİŞKİSİNİN SİSTEM YAKLAŞIMI AÇISINDAN İNCELENMESİ. Şarkiyat. 2017; 9(2): 566-581.
Vancouver TAŞ M . CHINUA ACHEBE’İN “NO LONGER AT EASE” ADLI ROMANINDA SÖMÜRGECİLİK VE EĞİTİM İLİŞKİSİNİN SİSTEM YAKLAŞIMI AÇISINDAN İNCELENMESİ. Şarkiyat. 2017; 9(2): 581-566.