Yıl 2018, Cilt 10 , Sayı 1, Sayfalar 230 - 248 2018-04-30

FITRAT KAVRAMI BAĞLAMINDA İNSANIN ORTA YOLU BULMA POTANSİYELİ

Mahsum Aytepe [1]


İnsan yapısı itibariyle ruh ve bedenden yaratılmıştır. Ontik yapısında hem iyilik hem de kötülük yapmasını mümkün kılan eğilimler bulunmaktadır. İnsan türünün tamamını içine alan bu eğilimler fıtrat olarak ifade edilmektedir. Fıtri eğilimler, insanı diğer tüm canlılardan farklı kılan akıl ve irade gibi niteliklerle dengelenebilir. İnsan, zıt eğilimlerini bir bütünlük içinde değerlendirebildiği oranda orta yolu yakalayabilir. Fıtri eğilimlerinden biri veya bir kaçı, varlık yapısının tamamını kuşatırsa aşırılığa müptela olur.

Bu çalışmada, önce insanın orta yolu bulma imkânı tartışılacak daha sonra aşırıya gitmenin anlamı üzerinde durulacaktır. Çalışmada ulaştığımız temel sonuç şudur: İnsan bir hikmete binaen verilen farklı fıtri eğilimlerini, aklını kullanarak mutedil bir noktada dengeleyebilir. Ancak bu potansiyel anlamda böyledir. İslam insanın bu potansiyelini, fıtratındaki bütün eğilimleri dikkate alan öğretisiyle bir sistem içinde karşılayan yegâne öğretidir. 

Vasat, aşırılık, fıtrat, İslam, Yahudilik, Hıristiyanlık.
  • Atay, Hüseyin, “Nefis”, AÜİFD, 1997, c. 37, sayı 1, s. 1-58.
  • Aytepe, Mahsum, “Aliya Düşüncesinde Üçüncü Yolun İmkânı Olarak İslâm”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2016, c. 3, sayı: 43, s. 2300-2367.
  • Bergson, Henry, Ahlak İle Dinin İki Kaynağı, Mehmet Karasan (çev.), Meb, İstanbul 1949.
  • Buhârî, Muhammed b. İsmail, Sahihü’l-Buhârî, Kitâbü’l-Meğâzî, el-Büşra, Pakistan 2016.
  • Carrel, Alexis, Hayat Hakkında Düşünceler, Cahit Begenç (çev.), Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, İstanbul 1988.
  • Cengiz, Yunus, Doğa ve Öznellik-Câhız’ın Ahlak Düşüncesi, Klasik Yayınları, İstanbul 2015.
  • Demir, Ali, “Sömürge Devletlerinin Kullandığı Sömürgecilik Araç ve Metotları Vaka Analizi: Belçika Krallığının Kongo’daki Sömürge Dönemi”, Güvenlik Stratejileri, yıl: 7, sayı: 14, s. 117-141.
  • Demirci, Kürşat, “Züht”, DİA, 2013, c. 44, s. 533.
  • Draz, M. Abdullah, Kur’ân Ahlâkı, Emrullah Yüksel (çev.), Ünver Günay, İz Yayıncılık, 2.baskı, İstanbul 2002.
  • Fanon, Frantz, Yeryüzünün Lanetlileri, Şen Süer (çev.), Versüs Kitap, İstanbul 2007.
  • Fazlur Rahman, İslâmî Yenilenme Makaleler I, Ankara Okulu Yayınları, 3.baskı, çev. Adil Çiftçi, Ankara 2004.
  • Ferro, Marc, Sömürgecilik Tarihi, Muna Cedden (çev.), 2.baskı, İmge Kitabevi, Ankara 2001.
  • Hökelekli, Hayati, “Fıtrat”, DİA, İstanbul 1996, c. 13, s. 47-48.
  • İbn Manzûr, Lisânü’l-Arab, Dârü’l-Meârif, Kahire ts.
  • İbn Sînâ, en-Necât, Kübra Şenel (çev.), Kabalcı Yayınları, İstanbul 2013.
  • İsfahânî, Râgıp, el-Müfredât fî Garîbi’l-Kur’an, Muhammed Kîlânî (tah.), Dârü’l- Ma’rife, Beyrut ts.
  • İzzetbegoviç, Aliya, Doğu Batı Arasında İslam, Salih Şaban (çev.), Yarın Yayınları, 2.baskı, İstanbul 2011.
  • Kutup, Muhammed, İnsan Psikolojisi Üzerine Etüdler, Bekir Karlığa (çev.), İşaret Yayınları, 4.baskı, İstanbul.
  • Mutahharî, Murtazâ, Ahlâk Felsefesi, Hasan Almaz (çev.), Ağaç Kitabevi Yayınları, 3.baskı, İstanbul 2010.
  • Mutçalı, Serdar, Arapça-Türkçe Sözlük, Dağarcık, İstanbul 1995.
  • Ülken, Hilmi Ziya, Varlık ve Oluş, AÜİF Yayınları, Ankara 1968.
  • Yazır, Elmalılı Hamdi, Hak Dini Kur’an Dili, Eser Neşriyat, İstanbul 1979.
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0003-4471-3646
Yazar: Mahsum Aytepe (Sorumlu Yazar)
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 30 Nisan 2018

Bibtex @araştırma makalesi { sarkiat357117, journal = {Şarkiyat}, issn = {}, eissn = {1308-9633}, address = {}, publisher = {Şarkiyat Araştırmaları Derneği}, year = {2018}, volume = {10}, pages = {230 - 248}, doi = {10.26791/sarkiat.357117}, title = {FITRAT KAVRAMI BAĞLAMINDA İNSANIN ORTA YOLU BULMA POTANSİYELİ}, key = {cite}, author = {Aytepe, Mahsum} }
APA Aytepe, M . (2018). FITRAT KAVRAMI BAĞLAMINDA İNSANIN ORTA YOLU BULMA POTANSİYELİ. Şarkiyat , 10 (1) , 230-248 . DOI: 10.26791/sarkiat.357117
MLA Aytepe, M . "FITRAT KAVRAMI BAĞLAMINDA İNSANIN ORTA YOLU BULMA POTANSİYELİ". Şarkiyat 10 (2018 ): 230-248 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/sarkiat/issue/36352/357117>
Chicago Aytepe, M . "FITRAT KAVRAMI BAĞLAMINDA İNSANIN ORTA YOLU BULMA POTANSİYELİ". Şarkiyat 10 (2018 ): 230-248
RIS TY - JOUR T1 - FITRAT KAVRAMI BAĞLAMINDA İNSANIN ORTA YOLU BULMA POTANSİYELİ AU - Mahsum Aytepe Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - doi: 10.26791/sarkiat.357117 DO - 10.26791/sarkiat.357117 T2 - Şarkiyat JF - Journal JO - JOR SP - 230 EP - 248 VL - 10 IS - 1 SN - -1308-9633 M3 - doi: 10.26791/sarkiat.357117 UR - https://doi.org/10.26791/sarkiat.357117 Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Şarkiyat FITRAT KAVRAMI BAĞLAMINDA İNSANIN ORTA YOLU BULMA POTANSİYELİ %A Mahsum Aytepe %T FITRAT KAVRAMI BAĞLAMINDA İNSANIN ORTA YOLU BULMA POTANSİYELİ %D 2018 %J Şarkiyat %P -1308-9633 %V 10 %N 1 %R doi: 10.26791/sarkiat.357117 %U 10.26791/sarkiat.357117
ISNAD Aytepe, Mahsum . "FITRAT KAVRAMI BAĞLAMINDA İNSANIN ORTA YOLU BULMA POTANSİYELİ". Şarkiyat 10 / 1 (Nisan 2018): 230-248 . https://doi.org/10.26791/sarkiat.357117
AMA Aytepe M . FITRAT KAVRAMI BAĞLAMINDA İNSANIN ORTA YOLU BULMA POTANSİYELİ. Şarkiyat. 2018; 10(1): 230-248.
Vancouver Aytepe M . FITRAT KAVRAMI BAĞLAMINDA İNSANIN ORTA YOLU BULMA POTANSİYELİ. Şarkiyat. 2018; 10(1): 248-230.