Araştırma Makalesi
PDF Mendeley EndNote BibTex Kaynak Göster

AKIF-İ VANÎ VE ‘AŞIK OSMAN SİPKÎ VE A. JABA KOLEKSİYONUNDAKİ TÜRKÇE MEM Û ZÎNLERİ

Yıl 2018, Cilt 10, Sayı 3, 1154 - 1181, 31.08.2018
https://doi.org/10.26791/sarkiat.449874

Öz

A. Jaba koleksiyonunda Ehmedê Xani’nin kaleme alıdğı Mem û Zin esas alınarak yazılan farklı yazarlara ait iki tane Türkçe Mem û Zîn nüshası bulunmaktadır. Bunlar Akif-i Vani (Kurd 39) ve Aşık Osman Sipki (Kurd 38)’nin eserleridir. Her iki müellif yaşamlarını XIX. yüzyılda geçirmiştir. Birincisi Sipkan aşiretine mensup olup Erzurum’a yakın bir köydendir. İkincisi ise Vanlı olup dönemin önemli bir bürakratıdır. Akif-i Vani eserini 1856 yılında yazmış ancak tamamlayamamıştır. Jaba nüshası eserin bilinen tek nüshasıdır. Aşıq Sipki ise eserini 1273 (1856-1857) yılında kaleme almıştır. Sipki’nin eserinin iki nüshası bilinmektedir: Tahran nüshası ve Jaba nüshası.  Tahran nüshasında istinsah tarihi ile eserin telif tarihi uyuştuğu için büyük ihtimalle bu nüsha müellif nüshasıdır. Jaba nüshası 1283 tarihinde müellif nüshasından istinsah edilmiştir. Jaba koleksiyonunda yer alan her iki nüshada müellifleri Erzurum’a geldiklerinde Jaba’nın isteği üzerine Erzurum’da istinsah edilmişlerdir. Ancak istinsah işleminin aceleye geldiği anlaşılmaktadır. Zira nüshalarda kitap sanatları ve tekniklerine fazla riayet edilmemiştir. Nüshaların bir diğer özelliği de “Mem û Zîn” ismi yerine “Riyaz-ı Aşk” (yanlış okuma ile Reyahîn-i Aşk) ismiyle isimlendirilmiş olmalarıdır. Her ne olursa olsun bu nüshaların Jaba Koleksiyonu yoluyla günümüze ulaşmış olmaları çok önemlidir. 

Kaynakça

  • Levend, A. S. (2008). Türk EdebiyatıTarihi, İstanbul: Türk Tarih Kurumu Yay.
  • Karataş, Y. (2014). Bayezid Sancağı ve İdarecileri (1700-1914), İstanbul: Kitabevi.
  • Öztürk (2017). “Eser ve Nüsha ile İlgili Bilgiler” Nazmi Reyahin-i Aşk, Diyarbakır: Weşanên Lîs.

AKIF-İ VANÎ VE ‘AŞIK OSMAN SİPKÎ VE A. JABA KOLEKSİYONUNDAKİ TÜRKÇE MEM Û ZÎNLERİ

Yıl 2018, Cilt 10, Sayı 3, 1154 - 1181, 31.08.2018
https://doi.org/10.26791/sarkiat.449874

Öz

A. Jaba koleksiyonunda Ehmedê Xani’nin kaleme alıdğı Mem û Zin esas alınarak yazılan farklı yazarlara ait iki tane Türkçe Mem û Zîn nüshası bulunmaktadır. Bunlar Akif-i Vani (Kurd 39) ve Aşık Osman Sipki (Kurd 38)’nin eserleridir. Her iki müellif yaşamlarını XIX. yüzyılda geçirmiştir. Birincisi Sipkan aşiretine mensup olup Erzurum’a yakın bir köydendir. İkincisi ise Vanlı olup dönemin önemli bir bürakratıdır. Akif-i Vani eserini 1856 yılında yazmış ancak tamamlayamamıştır. Jaba nüshası eserin bilinen tek nüshasıdır. Aşıq Sipki ise eserini 1273 (1856-1857) yılında kaleme almıştır. Sipki’nin eserinin iki nüshası bilinmektedir: Tahran nüshası ve Jaba nüshası.  Tahran nüshasında istinsah tarihi ile eserin telif tarihi uyuştuğu için büyük ihtimalle bu nüsha müellif nüshasıdır. Jaba nüshası 1283 tarihinde müellif nüshasından istinsah edilmiştir. Jaba koleksiyonunda yer alan her iki nüshada müellifleri Erzurum’a geldiklerinde Jaba’nın isteği üzerine Erzurum’da istinsah edilmişlerdir. Ancak istinsah işleminin aceleye geldiği anlaşılmaktadır. Zira nüshalarda kitap sanatları ve tekniklerine fazla riayet edilmemiştir. Nüshaların bir diğer özelliği de “Mem û Zîn” ismi yerine “Riyaz-ı Aşk” (yanlış okuma ile Reyahîn-i Aşk) ismiyle isimlendirilmiş olmalarıdır. Her ne olursa olsun bu nüshaların Jaba Koleksiyonu yoluyla günümüze ulaşmış olmaları çok önemlidir. 

Kaynakça

  • Levend, A. S. (2008). Türk EdebiyatıTarihi, İstanbul: Türk Tarih Kurumu Yay.
  • Karataş, Y. (2014). Bayezid Sancağı ve İdarecileri (1700-1914), İstanbul: Kitabevi.
  • Öztürk (2017). “Eser ve Nüsha ile İlgili Bilgiler” Nazmi Reyahin-i Aşk, Diyarbakır: Weşanên Lîs.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Sosyal
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Abdurrahman ADAK
MARDİN ARTUKLU ÜNİVERSİTESİ
0000-0002-9124-1605

Yayımlanma Tarihi 31 Ağustos 2018
Yayınlandığı Sayı Yıl 2018, Cilt 10, Sayı 3

Kaynak Göster

ISNAD Adak, Abdurrahman . "AKIF-İ VANÎ VE ‘AŞIK OSMAN SİPKÎ VE A. JABA KOLEKSİYONUNDAKİ TÜRKÇE MEM Û ZÎNLERİ". Şarkiyat 10 / 3 (Ağustos 2018): 1154-1181 . https://doi.org/10.26791/sarkiat.449874

Dergimizde yayınlanan makalelerin sorumluluğu yazara ait olup, tüm telif hakları e-Şarkiyat İlmi Araştırmalar Dergisi’ne devrolunmuştur.