Narsisistik-Eş Bağımlı İlişki Döngüsü: İşlevsiz Bir Dans
Öz
Narsisistik ve eş bağımlı (codependent) ilişki döngüsü, günümüzde klinik gözlemlerde ve ilişkisel psikopatoloji literatüründe giderek daha görünür hâle gelmektedir. Narsisizm; yaygın bir büyüklük duygusu, hayranlık ihtiyacı ve empati eksikliği ile karakterize edilirken; eş bağımlılık, dışa odaklanma, kendini feda etme, başkalarını kontrol etmeye çalışma ve kişinin kendi duygularını bastırması ortak temalarıyla tanımlanmaktadır. Bu iki yapı, adeta birbirini çeken mıknatıslar gibi, zıt ama tamamlayıcı ilişki rollerinin etkisiyle bir araya gelmektedir. Bu çalışmanın amacı, narsisistik–eş bağımlı ilişki örüntüsünü kavramsal ve açıklayıcı bir yaklaşımla ele alarak ilgili kuramsal zemini, yapılanmaların psikolojik özelliklerini ve temel ilişkisel dinamikleri tanıtmaktır. Çalışma ayrıca, narsisistik ve eş bağımlılık (codependency) dans döngüsünden çıkışa yönelik eş bağımlı taraf için önerileri de içermektedir. Bu gözden geçirme çalışmasında narsisistik ve eş bağımlı örüntülerin ortak çocukluk deneyimlerinden beslenen aynı ilişkisel zeminde kök salan yapılanmalar olduğu görülmektedir. Bu çalışma, ilişkisel bağlamın belirleyici rolüne dikkat çekerek, klinik değerlendirme ve müdahalelerde ilişkisel süreçlerin merkezde ele alınmasına katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Narsisizm, Eş bağımlılık, Bağımlı ilişkiler, Narsisistik, Eşbağımlı
Destekleyen Kurum
Etik Beyan
Kaynakça
- Adler, A. (1931). What life could mean to you. Boston: Little, Brown and Company.
- Ainsworth, M. D. S., & Bowlby, J. (1991). An ethological approach to personality development. American Psychologist, 46, 333-341. http://dx.doi.org/10.1037/0003-066X.46.4.333
- Altay, E. (2024). Eş bağımlılık, bağlanma stilleri ve psikolojik zihinsellik arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Istanbul Gelisim Üniversitesi].
- American Psychiatric Association. (2022). DSM-5-TR: Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed., text rev.). American Psychiatric Publishing.
- Baldwin, M. W., Keelan, J. P. R., Fehr, B., Enns, V., &Koh Rangarajoo, E. (1996). Social-cognitive conceptualization of attachment working models: Availability and accessibility effects. Journal of Personality and Social Psychology, 71, 94–109.
- Beattie, M. (1986) Codependent no more: How to stop controlling others and start caring for yourself. Hazelden.
- Beattie, M. (1990). Codependents’ guide to the twelve steps. New York: Prentice Hall Press.
- Beattie, M. (1992). The language of letting go: Daily meditations on codependency. Hazelden Publishing.
- Benjamin, L. S. (1996). Interpersonal diagnosis and treatment of personality disorders. New York: Guilford Press.
- Benjamin, L. S. (2003). Interpersonal reconstructive therapy. New York: Guilford Press.