Modern İpek Yolu Kapsamında Enerji İş Birliklerinin Kırgızistan-Çin Özelinde İncelenmesi

Öz

Modern İpek Yolu Projesi, Çin'in öncülüğünde geliştirilen büyük bir altyapı ve ekonomik entegrasyon girişimidir. Proje, Çin'in dış politikasının önemli bir parçası olarak ortaya çıkan bir girişimdir. Bu girişim, Kuzey Kore'den Afrika'ya ve Avrupa'ya kadar geniş bir coğrafyayı kapsayan bir dizi altyapı projesini içerir. Kırgızistan da projenin bir parçası olarak yer almaktadır. Kırgızistan, Orta Asya'da stratejik bir konumda bulunan bir ülkedir. Modern İpek Yolu Projesi kapsamında Kırgızistan, Çin ile daha güçlü ekonomik, ticaret ve altyapı bağlantıları kurmayı hedeflemektedir. Kırgızistan'ın bu projeye dahil olması, ülkenin altyapı geliştirmesi, enerji projelerine katılımı ve ticaretin artması gibi faydalar sağlamayı hedefler. Bu çalışmada öncelikle Modern İpek Yolu hakkında bilgi verilmiş, proje özellikle enerji konusu çerçevesinde ele alınmıştır. Ardından Kırgızistan’ın enerji rezervleri, potansiyelleri ve politikaları incelenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti’nin enerji arz/talep durumu ve Kırgızistan ile yapmış olduğu enerji yatırım ve iş birlikleri incelenerek konu Modern İpek Yolu kapsamında değerlendirilmiştir. Proje, gerek Çin’e gerek yol üzerindeki ülkelere yeni imkânlar sağlamaktadır. İpek Yolu ekonomisi içerisinde bulunan bazı ülkeler stratejik öneme sahiptirler. Kırgızistan’da öne çıkan ülkelerden bir tanesidir. Modern İpek Yolu’nun kıtalar üzerindeki etkisi göz önünde bulundurulduğunda ve güzergâh üzerinde yer alan ekonomilerin ticaretleri ele alındığında ülkelere ciddi kazançlar sağlayacağı ve ekonomilerin etkinliğine bağlı olarak potansiyellerini arttıracağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Modern İpek Yolu
• Kırgızistan
• Çin
• enerji

Investigation of Energy Collaborations within the Scope of the Modern Silk Road, with a Focus on Kyrgyzstan-China Relations

Öz

The Modern Silk Road Project is a large-scale infrastructure and economic integration initiative developed under the leadership of China. The project is an initiative that emerged as an important part of China's foreign policy. This initiative includes a series of infrastructure projects covering a wide geography from North Korea to Africa and Europe. Kyrgyzstan is also part of the project. Kyrgyzstan is a country with a strategic location in Central Asia. Within the scope of the Modern Silk Road Project, Kyrgyzstan aims to establish stronger economic, trade, and infrastructure connections with China. Kyrgyzstan's involvement in this project aims to provide benefits such as infrastructure development, participation in energy projects, and increased trade. In this study, information about the Modern Silk Road was provided first, and the project was discussed, especially within the framework of the energy issue. Then, Kyrgyzstan's energy reserves, potentials, and policies were examined. The energy supply/demand situation of the People's Republic of China and the energy investments and collaborations it has made with Kyrgyzstan were examined, and the issue was evaluated within the scope of the Modern Silk Road. The project provides new opportunities both to China and the countries along the route. Some countries within the Silk Road economy hold strategic importance. Kyrgyzstan is one of the prominent countries. Considering the impact of the Modern Silk Road on continents and the trades of the economies located on the route, it is thought to provide significant gains to the countries and increase their potentials depending on the effectiveness of their economies.

Anahtar Kelimeler

• Modern Silk Road
• Kyrgyzstan
• China
• energy

Kaynakça

1. Atlas Big. (2023, November). Ülkelerin petrol rezervleri. https://atlasbig.com.tr/ulkeler-petrol-rezervleri
2. Bakırcı, M. (2014). Coğrafi açıdan Anadolu’nun tarihi ulaşım ağı ve İpek Yolu. Avrasya Etütleri, 45(1), 63-86.
3. Baybagyshov, E., & Degembaeva, N. (2019). Analysis of usage of the renewable energy in Kyrgyzstan. Paper Presented at The IOP Conference Series: Earth And Environmental Science.
4. CASA-1000. (2023). CASA-1000 uluslararası enerji projesi Kırgızistan, Tacikistan, Pakistan, Afganistan. https://casa-1000.kg/
5. Çanka Kılıç, F. (2011). Biyogaz, önemi, genel durumu ve Türkiye’deki yeri. Makine ve Mühendis Dergisi, 52, 617, 94-106. https://www.mmo.org.tr/sites/default/files/d483458ebc518b2_ek.pdf
6. Chen, Y. (2015). Kırgızistan'daki Çinli şirket tarafından yatırılan Tokmak Rafinerisi faaliyete geçti. Xinhuanet. http://www.xinhuanet.com//world/2015- 11/27/c_1117288575.htm
7. Cooley, A. (2016, October 24). The emerging political economy of obor: The challenges of promoting connectivity in central Asia and beyond. Washington, Center For Strategic and International Studies. https://www.csis.org/analysis/emerging-political-economy-obor
8. Doğan, B. (2022). Soğuk savaş sonrası Kırgızistan. Özel Özcan, M. S. (Ed.) Soğuk savaş sonrası sistem devlet ve tarih içinde ss.63-80, Orion Kitabevi

9. Doğan, B. (2023). Kuşak yol projesinin Kırgızistan’a etkisi. Yeni Türkiye, 129 (Kırgızistan Özel Sayısı), 111-124. https://yeniturkiye.com/kirgizistan-ozel-sayisi/
10. Fallon, T. (2015). The new silk road Xi Jinping’s grand strategy for Eurasia. American Foreign Policy Interests, 37(3), 40–147.
11. Geopraphy Pods. (2023, November). The old silk road - A reminder. https://www.geographypods.com/the-new-silk-road.html
12. Gökenç Gülez, S. (2023). Çin’in Tang Dönemi İpek Yolu yönetim stratejisinde geçiş izni sistemi: “Guosuo Zhidu (过所制度)”. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi, 6(1), 411-426. https://doi.org/10.48120/oad.1286153
13. Guan, J. (2017, August 10). Zhongda petrolü Çin-Kırgızistan enerji işbirliğine ve karşılıklı yararına yardımcı oluyor. People's Daily. http://energy.people.com.cn/n1/2017/0810/c71661-29463522.html
14. IEC [Internatıonal Energy Charter]. (2023, November). Kyrgyzstan energy data. https://www.energycharter.org/fileadmin/documentsmedia/ıdeer/ıdeer-kyrgyzstanen2023.pdf
15. Interfax, (2011, November). China's TBEA building major substation in Southern Kyrgyzstan. http://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&db=bwh&an=65445001&lang=tr&site=eds-live&authtype=uid
16. Interfax, (2017, November). China's TBEA completes modernization of Bishkek Tpp at cost of $386 Mln. http://Search.Ebscohost.Com/Login.Aspx?Direct=True&Db=N5h&An=124902479&Lang=Tr&Site=Eds-Live&Authtype=Uid
17. JOC International Technical Engineering Co., Ltd. (2018, September). Kırgız Toktogul Hidroelektrik Santrali yenileme projesi başarıyla tamamlandı. http://www.jocite.com/ctt/9/68.ht
18. Kalyoncu, H., & Amanov, S. (2010). Orta Asya enerji kaynakları ve enerji bağlamında ABD'nin Orta Asya politikası. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(2), 38-71. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/695669
19. Khamidova, N. (2017). The reincarnation of silk road and the influence of transportation to economic development, case of Central Asia and Uzbekistan. Helsinki Metropolia University Of Applied Sciences Business Administration, Finland.
20. Komendantova, N., Rovenskaya, E., Strelkovsii, N., Karabashov, N., Atakanov, N., Chekirbaev, U., & Sedighi, E. (2018). Connecting regional development, regional ıntegration and value added creation: Strategic elements for ındustrial development Of Kyrgyzstan. United Nations Industrial Development Organization.https://pure.iiasa.ac.at/id/eprint/15674/1/Background_document_to_the_Industrial_Development_Strategy_Kyrgyzstan_EN.pdf
21. Levina, M. (2013). China helps upgrade Bishkek thermal power plant. The Times of Central Asia. https://www.timesca.com/index.php/news/8295-china-helps-upgrade-bishkek-thermal-power-plant
22. MOFCOM [Çin Halk Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı]. (2015, August 29). Çinli işletmeler tarafından gerçekleştirilen Kırgızistan'ın Datka-Kemin Enerji Nakil Hattı Projesi için tamamlama töreni düzenlendi. http://kg.mofcom.gov.cn/article/jmxw/201508/20150801095385.shtml
23. Mogilevskii, R. (2019). Kyrgyzystan and the belt and road ınitiative. UCA Working Paper, 2617-9245, Bishkek, 1-15.
24. ORASAM [Orta Asya Araştırma Merkezi]. (2019, November 18). Kumtör madeninde 14 ton altın üretimi. https://orasam.manas.edu.kg/index.php/tr/kirgizistan/2470-kumt-r-madeninde-14-ton-altin-retimi#:~:text=Orta%20Asya'n%C4%B1n%20en%20b%C3%BCy%C3%BCk,1997%20y%C4%B1l%C4%B1ndan%20beri%20elinde%20bulunduruyor
25. Seitbekova, A. (2018). Kırgızistan, Çin-Türkmenistan gaz projesinden yıllık 75 milyon dolar gelir elde edecek. https://www.turktoyu.com/kirgizistan-cin-turkmenistan-gaz-projesinden-yillik-75-milyon-dolar-gelir-elde-edecek
26. South China Morning Post. (2023, November). https://www.scmp.com/
27. UNECE [The United Nations Economic Commission for Europe]. (2019). Kırgızistan Cumhuriyeti’nin sürdürülebilir enerji üzerine ulusal eylem planı. https://unece.org/fileadmin/dam/project-monitoring/unda/16_17x/e2_a2.3/nseap_kyrgyzstan_rus.pdf
28. Wang, L., & Yang, Z. (2019). Shanxi kömür grubu: Proje araştırmalarından endüstriyel koordinasyona. Shaanxi Kömür Endüstrisi Kimyasal Grubu Şirketi. http://www.shccig.com/newshow.php?id=1396833
29. World Bank, (2023). Data bank world development indicators. https://databank.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.KD.ZG/1ff4a498/Popular-Indicators#advancedDownloadOptions
30. World Energy, (2023, October 26). Kırgızistan ve Çin enerji sektörünün geliştirilmesine ilişkin çeşitli belgeler imzaladı. https://www.world-energy.org/article/37563.html
31. Yılmaz, E. (2017). İpek yolu hakkında kısa bir değerlendirme. e-Şarkiyat İlmi Araştırmalar Dergisi, 9(2), s.672-683.