Araştırma Makalesi

Kuşak ve Yol Projesi Bağlamında Çin-Kırgızistan-Özbekistan Demiryolu Projesi

Cilt: 4 Sayı: 2 22 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Kuşak ve Yol Projesi Bağlamında Çin-Kırgızistan-Özbekistan Demiryolu Projesi

Öz

ÇHC’nin "Kuşak ve Yol Projesi" çerçevesinde, Türkistan'ın kilit transit rolünü etkinleştirmeyi hedefleyen Çin-Kırgızistan-Özbekistan (ÇKÖ) Demiryolu Projesi, bölgesel jeopolitik ve ekonomik dengeler için hayati bir adım olarak öne çıkmaktadır. Proje, sadece üç ülkenin kalkınmasına değil, aynı zamanda Türkistan'ın küresel tedarik zincirlerindeki yerini güçlendirmesi potansiyeli taşıması açısından büyük önem arz etmektedir. Yirmi yılı aşkın süren zorlu müzakereler; ray açıklığı farklılıkları (ÇHC’nin 1.435 mm'si ve Kırgızistan/Özbekistan'ın 1.520 mm'si), karmaşık finansman modelleri ve güzergâh tartışmaları gibi temel sorunlarla doluydu. Tüm bu teknik ve mali engellere rağmen 6 Haziran 2024'te Ortak İlerleme Anlaşması'nın imzalanması, KYP'nin karasal koridorlarında tarihi bir dönüm noktası yaratmış, projenin uygulanabilirliği üzerindeki şüpheleri büyük ölçüde hafifletmiştir. Bu makalenin temel amacı, ÇKÖ Demiryolu Projesi'nin KYP bağlamındaki stratejik önemini finansal, teknik, yönetimsel ve sosyo-ekonomik boyutlarıyla derinlemesine incelemektir. Çalışma, projenin 20 yıllık müzakere sürecini etkileyen temel engelleri ve bunların aşılmasında belirleyici faktörleri analiz etmeyi hedeflemektedir. Ayrıca, Ortak Proje Şirketi (OPŞ) sermaye dağılımının taraflar arasındaki güç dengesini nasıl yansıttığı ve teknik uzlaşmanın (karma ray açıklığı ile aktarma kararı) avantaj/dezavantajları araştırılacaktır. Makale, projenin Kırgızistan ve Özbekistan'ın ticaret hacimleri ve transit gelirleri üzerindeki somut ekonomik etkileri ile bölgesel jeopolitik dengeyi dönüştürme potansiyelini mercek altına alacaktır. Son olarak, inşaat ve işletme aşamasında ortaya çıkabilecek çevresel, sosyal ve yerel halkın yer değiştirmesi gibi riskler ele alınacaktır. Araştırma, resmî belgeler ve akademik çalışmalar kullanılarak eleştirel bir yaklaşımla yürütülecektir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 24.kg. (2025). Ж/Д Китай - Кыргызстан - Узбекистан: 48 мостов построят в рамках проекта. https://24.kg/ekonomika/327864_j_d_kitay_kyirgyizstan_uzbekistan_48mostov_postroyat_vramkah_proekta/
  2. Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası. (2024). Transition Report 2024-25: Navigating Industrial Policy. https://www.ebrd.com/home/news-and-events/publications/economics/transition-reports/transition-report-2024-25.html
  3. Callahan, W. A. (2016). China’s Belt and Road Initiative and the New Eurasian Order. Norwegian Institute of International Affairs. https://www.nupi.no/en/publications/cristin-pub/china-s-belt-and-road-initiative-and-the-new-eurasian-order
  4. Carnegie Endowment for International Peace. (2018, 28 February). Cooperation and competition: Russia and China in Central Asia, the Russian Far East, and the Arctic. https://carnegieendowment.org/research/2018/02/cooperation-and-competition-russia-and-china-in-central-asia-the-russian-far-east-and-the-arctic?lang=en
  5. Cha, C. (2017). China’s Westward March: Strategic Views of One Belt, One Road. The Korean Journal of International Studies, 15(3), https://doi.org/10.14731/kjis.2017.12.15.3.483
  6. CHINASIUM | Китайский клуб ИСАА МГУ. (2025). Один пояс — один путь: китайская инициатива, которая меняет мир [Gönderi]. VKontakte. https://vk.com/@china_iaas-odin-poyas-odin-put-kitaiskaya-iniciativa-kotoraya-menyaet-m
  7. Çin Ticaret Bakanlığı (MOFCOM). (2024). 2024年中国对外直接投资统计公报 [2024 Yılı Çin Doğrudan Yabancı Yatırım İstatistik Bülteni]. https://www.mofcom.gov.cn/
  8. Dünya Bankası. (2024). Europe and Central Asia Economic Update: Fall 2024. World Bank Group. https://www.worldbank.org/en/region/eca/publication/europe-and-central-asia-economic-update

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Türk Dış Politikası, Türk Dünyası Çalışmaları, Uluslararası İlişkiler (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

22 Aralık 2025

Yayımlanma Tarihi

22 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

11 Ekim 2025

Kabul Tarihi

10 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 4 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Yılmaz, E. (2025). Kuşak ve Yol Projesi Bağlamında Çin-Kırgızistan-Özbekistan Demiryolu Projesi. Sakarya Üniversitesi Türk Akademi Dergisi, 4(2), 71-99. https://doi.org/10.62122/sautad.1801389
AMA
1.Yılmaz E. Kuşak ve Yol Projesi Bağlamında Çin-Kırgızistan-Özbekistan Demiryolu Projesi. SAÜTAD. 2025;4(2):71-99. doi:10.62122/sautad.1801389
Chicago
Yılmaz, Erdem. 2025. “Kuşak ve Yol Projesi Bağlamında Çin-Kırgızistan-Özbekistan Demiryolu Projesi”. Sakarya Üniversitesi Türk Akademi Dergisi 4 (2): 71-99. https://doi.org/10.62122/sautad.1801389.
EndNote
Yılmaz E (01 Aralık 2025) Kuşak ve Yol Projesi Bağlamında Çin-Kırgızistan-Özbekistan Demiryolu Projesi. Sakarya Üniversitesi Türk Akademi Dergisi 4 2 71–99.
IEEE
[1]E. Yılmaz, “Kuşak ve Yol Projesi Bağlamında Çin-Kırgızistan-Özbekistan Demiryolu Projesi”, SAÜTAD, c. 4, sy 2, ss. 71–99, Ara. 2025, doi: 10.62122/sautad.1801389.
ISNAD
Yılmaz, Erdem. “Kuşak ve Yol Projesi Bağlamında Çin-Kırgızistan-Özbekistan Demiryolu Projesi”. Sakarya Üniversitesi Türk Akademi Dergisi 4/2 (01 Aralık 2025): 71-99. https://doi.org/10.62122/sautad.1801389.
JAMA
1.Yılmaz E. Kuşak ve Yol Projesi Bağlamında Çin-Kırgızistan-Özbekistan Demiryolu Projesi. SAÜTAD. 2025;4:71–99.
MLA
Yılmaz, Erdem. “Kuşak ve Yol Projesi Bağlamında Çin-Kırgızistan-Özbekistan Demiryolu Projesi”. Sakarya Üniversitesi Türk Akademi Dergisi, c. 4, sy 2, Aralık 2025, ss. 71-99, doi:10.62122/sautad.1801389.
Vancouver
1.Erdem Yılmaz. Kuşak ve Yol Projesi Bağlamında Çin-Kırgızistan-Özbekistan Demiryolu Projesi. SAÜTAD. 01 Aralık 2025;4(2):71-99. doi:10.62122/sautad.1801389

 Sakarya Üniversitesi Türk Akademi Dergisi'nde yayınlanan makaleler Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.