The Use of Turkish Mythology Motifs in the Context of Fantasy Fiction Analysis Theory: The Example of Yeşim Taşı Efsanesi

Öz

Myths are oral-tradition narratives that transmit a society’s beliefs, values, and worldview through symbolic storytelling across generations. Mythology is the interdisciplinary field that systematically compiles these narratives and examines themes such as gods, heroes, sacred objects, and the origins of the universe. In Ömer Ünal’s Yeşim Taşı Efsanesi: Karanlık Dünyaya Yolculuk, the titular Yeşim Stone (Yada Stone), the guiding Wolf (Bozkurt), the sage figure of Dede Korkut, Göktürk script cipher puzzles, and other sacred objects and supernatural beings are positioned at the core of the fictional fabric as fundamental mythological motifs. These motifs not only enhance the narrative’s fantastic dimension but also serve to transmit cultural memory and collective identity to new generations.   The aim of this study is to analyze Ömer Ünal's work, The Legend of the Jade Stone: Journey to the Dark World, in accordance with the Theory of Fantasy Fiction Analysis (Dumanlı Kadızade, 2025). The Yeşim Stone symbolizes both environmental control and state continuity; the Wolf and ancestral guide figures embody communal protection and the transmission of wisdom; and the mythic trials against chaotic entities underscore themes of renewal and moral resilience. The recreation of these traditional motifs within children’s literature demonstrates fantasy fiction’s potential as a medium for preserving cultural heritage and teaching mythological values through immersive storytelling. 

Anahtar Kelimeler

• Turkish Mythology
• Mythological Motifs
• Fantasy Fiction
• Cultural Memory
• Sacred Objects

Türk Mitolojisi Motiflerinin Fantastik Kurgu İnceleme Teorisi Bağlamında Kullanımı: Yeşim Taşı Efsanesi Kitabı Örneği

Öz

Mitler, bir toplumun inançlarını, değerlerini ve evren anlayışını sembolik anlatılar aracılığıyla kuşaktan kuşağa aktaran sözlü gelenek ürünleridir. Mitoloji ise bu anlatıların sistematik olarak derlendiği, tanrılar, kahramanlar, kutsal nesneler ve evrenin kökeni gibi temaların incelendiği disiplinler arası bir alandır. Ömer Ünal’ın Yeşim Taşı Efsanesi: Karanlık Dünyaya Yolculuk adlı eserinde, Yeşim Taşı (Yada Taşı), yol gösterici Kurt (Bozkurt), bilge figür Dede Korkut, Göktürk alfabesi şifre çözümleri ve diğer kutsal nesneler ile doğaüstü varlıklar temel mitolojik motifler olarak kurgusal dokunun merkezine yerleştirilir. Bu motifler, anlatının fantastik boyutunu güçlendirmekle kalmaz; aynı zamanda kültürel belleği ve kolektif kimliği yeni kuşaklara aktaran işlevler üstlenir. Çalışmanın amacı, Ömer Ünal’ın Yeşim Taşı Efsanesi: Karanlık Dünyaya Yolculuk adlı eserini, Fantastik Kurgu İnceleme Teorisi (Dumanlı Kadızade, 2025) doğrultusunda analiz etmektir. Eserin derin yapısı ele alınarak, özellikle Türk mitolojisine dayalı unsurların fantastik kurgu içinde nasıl işlendiği değerlendirilecektir. Yeşim Taşı, hem çevresel kontrolü hem de devlet sürekliliğini simgeler; Bozkurt ve atalara ait rehber figürler, topluluk koruması ve bilginin aktarımı temasını somutlaştırır; kaotik varlıklarla verilen mitik sınavlar ise yenilenme ve ahlaki direncin altını çizer. Geleneksel motiflerin çocuk edebiyatı çerçevesinde yeniden üretimi, fantastik kurgunun kültürel mirası koruma ve mitolojik değerleri deneyimle öğretme potansiyelini gözler önüne serer.

Anahtar Kelimeler

• Türk Mitolojisi
• Mitolojik Motifler
• Fantastik Kurgu
• Kültürel Bellek
• Kutsal Nesneler

Kaynakça

1. Aladağ, T. (2023). Türk mitolojisinde tek gözlü varlıklar [Yüksek lisans tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
2. Bars, M. E. (2008). Oğuz Kağan Destanı üzerine yapılan çalışmalar. Turkish Studies/Türkoloji Araştırmaları, 3(4), 224-240. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.366
3. Bayat, F. (2006). Oğuz destan dünyası: Oğuznamelerin tarihi, mitolojik kökenleri ve teşekkülü. Ötüken Neşriyat.
4. Bonnefoy, Y. (2000). Antik dünya ve geleneksel toplumlarda dinler ve mitolojiler sözlüğü. Dost Kitabevi.
5. Campbell, J. (2010). Kahramanın sonsuz yolculuğu (S. Gürses, Çev.). Kabalcı Yayınları.
6. Çoruhlu, Y. (2011). Türk mitolojisinin ana hatları. Kabalcı Yayıncılık.
7. Dumanlı Kadızade, E. (2025). Fantastik kurgu inceleme teorisi. A. U. Üstten ve İ. Koyuncu (Ed.), Çocuk edebiyatı içinde (ss. 145-162). Nobel Yayınları.
8. Karakurt, D. (2012). Türk mitolojisi ansiklopedisi. Yurt Yayınevi.

9. Kültür ve Turizm Bakanlığı. (2018). Türk mitolojisinde kut inancı ve siyasal güç. Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü. https://kvmgm.ktb.gov.tr/
10. Küçüktuncer, M. (2020). Türk mitolojisi ve şamanizmde tabiat olayları. Akra Kültür Sanat ve Edebiyat Dergisi, 8(21), 95-108. https://doi.org/10.31126/akrajournal.679365
11. Sayın Alsan, Ş. ve Akın, S. (2020). Türk kültür ve sanatında geyik sembolizmi. Ulakbilge, 45, 215-226. https://doi.org/10.7816/ulakbilge-08-45-08
12. Şenesen, İ. (2024). Tengri inancında üç dünya ile ilgili ritüeller. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, 8(3), 1518–1533. https://doi.org/10.34083/akaded.1569914
13. Türker, F. (2012). Altay Türklerinin anlatımlarında mitik bir varlık: Celbegen. Milli Folklor, 24(94), 81-90.
14. Türk Dil Kurumu. (2000). Türkçe sözlük (10. bs.). TDK Yayınları.
15. Ulus, G. (2023). Ergenekon Destanı'ndan toplumsal bilincin dışına yansıyan anne, ateş ve hayvan imgeleri. Milli Folklor, 18(137), 74-85. https://doi.org/10.58242/millifolklor.1107545
16. Uslu, B. (2016). Türk mitolojisi. Kamer Yayınları.
17. Ünal, Ö. (2023). Yeşim taşı efsanesi: Karanlık dünyaya yolculuk. Karakum Yayınevi.
18. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (5. bs.). Seçkin Yayıncılık.