The Translation of the Treatise Titled "Harp Oyunları" and Its Significance for Military Training

Öz

Various methods of military training have been developed since ancient times. Among these practices, one of the most notable is war simulations, also known as war games. An indispensable element of modern military operations, these games serve as important training tools for gaining military experience and developing strategy. With countless examples worldwide, these games eventually came to be used in the Ottoman Empire as well, where they gained widespread popularity. Consequently, various publications have been written explaining how war games are played and what their objectives are. This study was prepared through the transcription and analysis of a treatise titled “Harb Oyunları.” Summarizing the general rules of the war game described and providing practical information on its implementation, this analysis stands out as one of the best examples in the field. The work clearly explains how opponents are determined, the formation of units on the battlefield, the chain of command, and the flow of the game scenario. Furthermore, it is evident from the text that the game was designed not merely as entertainment but as a serious strategic development activity. The terminology used in the work provides important insights into the military terminology of the era, and the practical applications are supported by theoretical foundations reflecting the Ottoman army.

Anahtar Kelimeler

• War Game
• Ottoman Army
• Treatise
• Military Training

“Harb Oyunları” İsimli Risâlenin Çevirisi ve Askerî Eğitim Açısından Değeri

Öz

Tarihin eski dönemlerinden itibaren askerî eğitim için çeşitli metotlar geliştirilmiştir. Bu uygulamalar içinde en dikkat çekenlerden biri, savaş oyunları olarak da ifade edilen savaş simülasyonlarıdır. Modern orduların savaş faaliyetleri arasında vazgeçilmez bir unsur olan bu oyunlar hem askerî deneyim kazanmak hem de strateji geliştirmek maksadıyla kullanılan önemli eğitim araçlarıdır. Dünyada birçok örneği olan bu oyunlar, zamanla Osmanlı devletinde de kullanılmaya başlanarak yaygınlık kazanmıştır. Bu durum neticesinde savaş oyunlarının nasıl oynanacağı ve bu oyunlardan ne amaçlandığı hakkında da çeşitli neşriyat kaleme alınmıştır. Çalışmamızda savaş oyunları ile ilgili ele alınan bir risâle üzerinden bu oyunların nasıl icra edildiğini ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu çalışma oluşturulurken “Harb Oyunları” isimli risâlenin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi yapılmıştır. Anlatılan savaş oyunu hakkında genel kuralların olduğu, oyunun uygulamalı olarak ele alındığı bu risâle, alanındaki güzide örneklerden biridir. Risâlede, oyunun taraflarının nasıl belirlenmesi gerektiği, sahadaki birliklerin düzeni, emir-komuta ilişkisi ve oyunun senaryo akışı açık biçimde tarif edilmiştir. Ayrıca, oyunun yalnızca eğlence maksadıyla değil, ciddi bir strateji geliştirme faaliyeti olarak kurgulandığı da metin içeriğinden anlaşılmaktadır. Risâlede geçen terimlerin, dönemin askerî terminolojisine dair önemli ipuçları barındırması ve uygulamaların teorik temellerle desteklenmesi, Osmanlı ordusunda askerî eğitimde yazılı kaynaklara dayalı bir disiplinin varlığını göstermesi bakımından ehemmiyetlidir. Bu bağlamda çalışma, Osmanlı askerî geleneğinde savaş oyunlarının, askerî eğitim ve karar verme süreçlerine dair önemli bir eğitim aracı olarak kullanıldığını da ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Harp Oyunu
• Osmanlı Ordusu
• Risâle
• Askerî Eğitim

Kaynakça

1. Aksan, V. H. (2017). Kuşatılmış bir imparatorluk: Osmanlı harpleri 1700-1870 (G. Ç. Güven, Çev.). İş Bankası Kültür Yayınları.
2. Balkan Savaşı’na katılan komutanların yaşam öyküleri (alay ve daha üst birlik komutanları). (2004). Genelkurmay Askerî Tarih ve Stratejik Etüt Başkanlığı Yayınları.
3. Baş, M. F. (2020). Savaş oyunlarının tarihi ve kullanımı üzerine bir değerlendirme. Türk Savaş Çalışmaları Dergisi, 1(2), 118-149.
4. Baş, M. F. (2023). Savaşı dersliklere taşımak: Akademide savaş oyunlarından nasıl istifade edilebilir? Güvenlik Stratejileri Dergisi, 31-59.
5. Burns, S. W. (2015). War gamer’s handbook: A guide for professional war gamer. Naval War College.
6. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi (BCA). (1932). Kararlar Daire Başkanlığı (Fon Kodu: 25-6-12, 27.01.1932). Ankara.
7. Curry, J., & Perla, P. (2012). Peter Perla’s the art of wargaming: A guide for professionals and hobbyists. History of Wargaming Project.
8. Çifci, E. (2022). Prusya’dan NATO’ya Türk ordusunda Batı etkisi (1880-1960). Kronik Kitap.

9. Gürses, F. (2021). Osmanlı İmparatorluğu’nun son döneminde Harbiye’de eğitim ve öğretim faaliyetleri (1894-1914) [Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi].
10. Harb oyunları (1913). (H. Sami, Çev.). Tevsî-yi Tabâ’at Matbaası.
11. Hidemât-ı seferiyye nizamnâme-i hümâyunu (1900). Daire-i Askeriyye Matbaası.
12. Hilgers, P. V. (2012). War games: A history of war on paper (R. Benjamin, Çev.). The MIT Press.
13. Mete, A. S. (2023). Kavaldan şeşhaneye gülleden fişeğe Osmanlıda modern silahlar. Ötüken Neşriyat.
14. Moltke, H. K. B. (1969). Moltke’nin Türkiye mektupları (H. Örs, Çev.). Remzi Kitapevi.
15. Schmitt, C. (2020). Kara ve deniz: Bir dünya tarihi incelemesi (G. Yıldız, Çev.). Vakıfbank Kültür Yayınları.
16. Yıldız, G. (2008). Osmanlı kara ordusunda yeniden yapılanma ve sosyo-politik etkileri (1826-1839) [Doktora tezi, Marmara Üniversitesi].