Terör Örgütlerinin Uluslararası Destek Sağlama Stratejisinin Bir Aracı Olarak Çifte-Vekalet: PKK/PYD Örneği

Öz

Bu çalışma, PKK/PYD’nin Amerika Birleşik Devletleri ve Rusya ile aynı anda geliştirdiği çok katmanlı vekâlet ilişkisini analiz etmektedir. Literatürde sıklıkla tek yönlü ya da tek merkezli olarak ele alınan vekâlet savaşları kavramı, bu çalışmada “çifte vekâlet” yaklaşımıyla yeniden değerlendirilmiştir. PKK/PYD, yalnızca bir devletin çıkarları doğrultusunda hareket eden bir vekil aktör olmanın ötesine geçerek, iki rakip ve hatta düşman devletin sahadaki stratejik beklentilerini eş zamanlı karşılayabilen hibrit bir pozisyon geliştirmiştir. ABD’nin terörle mücadele stratejisi kapsamında SDG üzerinden sahada PYD/YPG ile kurduğu askerî ortaklık ve Rusya’nın bölgesel dengeleri gözeterek PKK ile geliştirdiği angajmanlar bu çifte vekâlet yapısının temelini oluşturmaktadır. Çalışma, söz konusu özgün vekâlet stratejisinin hem teorik hem de uygulamalı düzeyde güvenlik politikaları açısından doğurduğu sonuçları karşılaştırmalı ve içerik analizine dayalı bir yaklaşımla ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• PKK/PYD
• Rusya
• Amerika Birleşik Devletleri
• Vekâlet savaşı
• Vekil aktör
• Çifte-vekâlet

Dual Proxy as a Strategy for Securing International Support by Terrorist Organizations: The Case of PKK/PYD

Öz

This study analyzes the multi-layered proxy relationship that the PKK/PYD has simultaneously developed with both the United States and Russia. While proxy warfare is commonly conceptualized as a single-direction or single-principal dynamic in the literature, this research reevaluates the concept through the lens of “dual-proxy”. The PKK/PYD has moved beyond acting as a mere proxy for one state’s interests and has instead assumed a hybrid position, capable of simultaneously fulfilling the strategic expectations of two rival or even hostile powers. The U. S. military partnership with the PYD/YPG through the SDF in the context of counterterrorism, and Russia’s engagement with the PKK based on regional balancing interests, constitute the core of this dual proxy framework. The study reveals the implications of this unique proxy strategy for contemporary security policies using a comparative and content-based analytical approach.

Anahtar Kelimeler

• PKK/PYD
• Russia
• the United States
• Proxy War
• Proxy
• Dual-Proxy

Kaynakça

1. Acun, C. (2019). PYD YPG'nin ortaya çıkışı ve dönüşümü. M. Yeşiltaş & B. Duran (Ed.), Ortadoğu'da devlet dışı silahlı örgütler içinde (ss. 295–319). SETA.
2. Acun, C. & Görücü, K. (2023). PKK/YPG’nin Suriye’de Devlet Hayali. SETA.
3. Acun, C. & Keskin, B. (2017). The PKK’s branch in Northern Syria: PYD YPG. SETA Yayınları.
4. Aljazeera. (2017, 20 Mart). Syrian Kurds say Russia to build base in Afrin. https://www.aljazeera.com/news/2017/3/20/syrian-kurds-say-russia-to-build-base-in-afrin
5. Al Jazeera. (10.05.2017). Turkey condemns US move to arm Syrian Kurdish fighters. https://www.aljazeera.com/news/2017/5/10/turkey-condemns-us-move-to-arm-syrian-kurdish-fighters
6. Anadolu Ajansı. (2015, 23 Aralık). Demirtaş, Rus Dışişleri Bakanı Lavrov ile görüştü. https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/demirtas-rus-disisleri-bakani-lavrov-ile-gorustu/495227
7. Anadolu Ajansı. (2017, 2 Mayıs). Terör örgütü PYD/PKK kontrolündeki Afrin'de Rus varlığı. https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/teror-orgutu-pyd-pkk-kontrolundeki-afrinde-rus-varligi/809706
8. Anadolu Ajansı. (2018, 23 Ocak). Cumhurbaşkanı Erdoğan, Rusya Devlet Başkanı Putin ile telefonda görüştü. https://www.aa.com.tr/tr/gunun-basliklari/cumhurbaskani-erdogan-rusya-devlet-baskani-putin-ile-telefonda-gorustu/1040368

9. Anadolu Ajansı. (2019, 7 Ekim). ABD'den YPG/PKK sahasına bir haftada 300 tırlık sevkiyat. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/abdden-ypg-pkk-sahasina-bir-haftada-300-tirlik-sevkiyat/1601970
10. Anadolu Ajansı. (2025, 12 Şubat). Silah bırakmaya yanaşmayan PKK'nın Suriye yapılanması için en güçlü destek ABD ve İsrail'den. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/silah-birakmaya-yanasmayan-pkknin-suriye-yapilanmasi-icin-en-guclu-destek-abd-ve-israilden/3498592
11. Aslan, M. (2023). Türkiye'nin terörizm ile mücadelesi (1990'lar ve sonrası). M. Aslan (Ed.), Türkiye'nin terörizm ile mücadelesi: Kavram, süreç ve yöntem içinde (ss. 149–206). SETA Yayınları.
12. Avyarov, B. (1995). Osmanlı-Rus ve İran savaşlarında Kürtler 1801-1900 (M. Varlı, Çev.). Sipan Yayıncılık.
13. Aydın, M. (2020, 8 Haziran). The long view on Turkish-Russian rivalry and cooperation. German Marshall Fund. https://www.gmfus.org/news/long-view-turkish-russian-rivalry-and-cooperation
14. Balz, H. (2015). Militant Organizations in Western Europe in The 1970s and 1980s. R. D. Law (Eds.), The Routledge history of terrorism (ss. 297-314) içinde. Routledge History.
15. Başeren, S. H. (2000). Terörizm: Kavramsal bir değerlendirme. Ü. Özdağ & O. M. Öztürk (Ed.), Terörizm incelemeleri: Teori, örgütler, olaylar içinde (ss. 1–15). ASAM Stratejik Araştırmalar Merkezi Yayınları.
16. BBC News Türkçe. (2018, 20 Ocak). Zeytin Dalı Harekâtı: Türk Silahlı Kuvvetleri Suriye’nin Afrin bölgesine girdi. https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-42774574
17. BBC News Türkçe. (2019, 23 Ekim). Soçi Mutabakatı - Kuzey Suriye'de ortak devriye başlatan Rusya ile Türkiye'nin hedefi ne? https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-50269247
18. Biçer, R. S. (2020). Modern terörizmin beşinci dalgası: Devletlerin uluslararası terörist örgütlerle iş birliğinin sebepleri ve sonuçları. Güvenlik Stratejileri Dergisi, 16(35), 915–945.
19. Bloomberg HT. (2017, 6 Haziran). ABD'den PYD/PKK'ya 100 tır silah. https://www.bloomberght.com/abdden-pydpkkya-100-tir-silah-2015136
20. Chesterton, H., & Bacon, T. (2023). State sponsorship of terrorism and proxy wars. A. Moghadam, V. Rauta, & M. Wyss (Ed.), Routledge handbook of proxy wars içinde (ss. xx–xx). Routledge.
21. Cook, S. A. (2022, 30 Kasım). How U.S. support for Syrian Kurds actually benefits Erdogan. Foreign Policy. https://foreignpolicy.com/2022/11/30/us-support-ypg-syrian-kurds-turkey-erdogan-pkk/
22. Council on Foreign Relations. (2025, 12 Mayıs). Conflict between Turkey and armed Kurdish groups. Global Conflict Tracker. https://www.cfr.org/global-conflict-tracker/conflict/conflict-between-turkey-and-armed-kurdish-groups
23. Çalışkan, M. (2020). Suriye’de PKK faaliyetlerinin tarihî arka planı ve PYD terör örgütünün siyasallaşma çabaları. Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10, 63–91.
24. Çotu, C. (2017). Rusya’nın Suriye politikasında Kürtlerin yeri. Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(2), 291–304.
25. Erkin, A. (2019, 22 Ağustos). ABD, PKK’ya 7 ayda 2 bin 60 TIR dolusu silah-malzeme verdi. Sözcü. https://www.sozcu.com.tr/abd-pkkya-7-ayda-2-bin-60-tir-dolusu-silah-malzeme-verdi-wp5293784
26. Euronews. (2017, 20 Eylül). ABD, son 10 günde PYD'ye 200 TIR askeri yardım gönderdi. https://tr.euronews.com/2017/09/20/abd-son-10-gunde-pydye-200-tir-askeri-yardimda-bulundu
27. Fox, A. C. (2019a). Conflict and the need for a theory of proxy warfare. Journal of Strategic Security, 12(1), 44–71. https://doi.org/10.5038/1944-0472.12.1.1701
28. Fox, A. C. (2019b). In pursuit of a general theory of proxy warfare (Land Warfare Paper No. 123). U.S. Army War College Press.
29. Gafarlı, O., & Güç, K. (2022). Russia’s Kurdish policy from the Tsardom to the Soviet Union. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 77(1), 105–124.
30. Hoffman, B. (2006). Inside terrorism. Columbia University Press.
31. Hughes, G. (2015). International terrorism. R. D. Law (Ed.), The Routledge history of terrorism içinde (ss. 456–469). Routledge.
32. Hürriyet Daily News. (2016, 10 Şubat). Syrian Kurds open Moscow representation. https://www.hurriyetdailynews.com/syrian-kurds-open-moscow-representation--95026
33. Hürriyet. (2017, 31 Temmuz). ABD’den YPG’ye silah desteği 900 tır’ı geçti. https://www.hurriyet.com.tr/dunya/abdden-ypgye-silah-destegi-900-tiri-gecti-40536539
34. Issaev, L. (2018, 29 Ocak). Why is Russia helping Turkey in Afrin? Aljazeera. https://www.aljazeera.com/opinions/2018/1/29/why-is-russia-helping-turkey-in-afrin
35. İçişleri Bakanlığı. (2017). PKK/KCK terör örgütünün Suriye kolu: PYD-YPG. https://www.icisleri.gov.tr/kurumlar/icisleri.gov.tr/IcSite/strateji/deneme/YAYINLAR/%C4%B0%C3%87ER%C4%B0K/pyd_arapca.pdf
36. Karabulut, B. (2017). Uluslararası ilişkilerde savaş olgusunun yaşadığı dönüşüm: Hibrit savaş ve Rusya örneği. Karadeniz Araştırmaları, 14(55), 115–130.
37. Kavalek, T., & Mares, M. (2018). PKK’s friends and foes in the Middle East since 1999. Central European Journal of International and Security Studies, 12(2), 100–129.
38. Kedikli, U. (2013). Uluslararası terörizm ve devlet sorumluluğu. Nobel Yayıncılık.
39. Kemal, M. (2017, 15 Şubat). Geçmişten günümüze Moskova'nın Türkiye'ye karşı PKK kartı. Timetürk. https://www.timeturk.com/ceviri/gecmisten-gunumuze-moskova-nin-turkiye-ye-karsi-pkk-karti/haber-489977
40. Kerman, İ., & Efegil, E. (2017). Terör örgütü PKK/PYD’nin Suriye’de izlediği iç savaş stratejisinin değerlendirilmesi. Uluslararası Kriz ve Siyaset Araştırmaları Dergisi, 1(2), 162–198.
41. Koçak, M., & Görgün Akgül, Ç. (2023). ABD-PYD ittifakı ve Türkiye’nin güvenliği. M. Aslan (Ed.), Türkiye'nin terörizm ile mücadelesi: Kavram, süreç ve yöntem içinde (ss. 345–355). SETA Yayınları.
42. Konyukhovskiy, P. V., & Grigoriadis, T. (2018). Proxy wars (Discussion Paper No. 2018/4). Freie Universität Berlin, School of Business & Economics.
43. Köylü, M. (2018). Suriye, PYD/YPG yapılanması ve Zeytin Dalı Harekâtı. ASSAM Uluslararası Hakemli Dergi, 11, 70–86.
44. Kurum, M. (2023). Teori ve pratikte siyasal şiddet ve terörizm. Nobel Akademik.
45. Kurt, V. (2019). Arap isyanları sonrasında Ortadoğu’da vekalet savaşları: Yemen örneği. Uluslararası Siyaset Bilimi ve Kentsel Araştırmalar Dergisi, 7(1), 1–20.
46. Leezenberg, M. (2016). The ambiguities of democratic autonomy: The Kurdish movement in Turkey and Rojava. Southeast European and Black Sea Studies, 16(4), 671–690.
47. Lobel, O. (2019, 18 Kasım). The PKK and Russia. Kyle Orton’s Blog. https://kyleorton.co.uk/2019/11/18/the-pkk-and-russia/
48. Lutz, B., & Lutz, J. (2017). Terörizm (N. Uslu, Çev.). A. Collins (Ed.), Çağdaş güvenlik çalışmaları içinde (ss. 273–288). Uluslararası İlişkiler Kütüphanesi.
49. Marcus, A. (2007). Blood and belief: The PKK and the Kurdish fight for independence. New York University Press.
50. Martin, G. (2017). Terörizm: Kavramlar ve kuramlar (İ. Çapçıoğlu & B. Metin, Çev.). Adres Yayınları.
51. Milliyet. (1998, 5 Kasım). Duma Apo’ya sığınma istedi. https://www.milliyet.com.tr/the-others/duma-apoya-siginma-istedi-5342912
52. Moghadam, A., Rauta, V., & Wyss, M. (2024). The study of proxy wars. A. Moghadam, V. Rauta, & M. Wyss (Ed.), Routledge handbook of proxy wars içinde (ss. 1–15). Routledge.
53. Mumford, A. (2013). Proxy warfare and the future of conflict. The RUSI Journal, 158(2), 40–46.
54. Olson, R. (1998). Turkish and Russian foreign policies, 1991–1997: The Kurdish and Chechnya questions. Journal of Muslim Minority Affairs, 18(2), 209–227.
55. Outzen, R. (2025). Costly incrementalism: U.S. PKK policy and relations with Türkiye. All Azimuth, 14(1), 20–41.
56. Özçelik, N. (2018, 27 Ocak). Türkiye’nin terörle mücadelesi ve Suriye’nin istikrarı: Zeytin Dalı Harekatı. SETA. https://www.setav.org/turkiyenin-terorle-mucadelesi-ve-suriyenin-istikrari-zeytin-dali-harekati
57. Perry, T. (2017, 20 Mart). U.S.-allied Kurd militia says struck Syria base deal with Russia. Reuters. https://www.reuters.com/article/world/us-allied-kurd-militia-says-struck-syria-base-deal-with-russia-idUSKBN16R1GI
58. Pobedonostseva, A. (2010). Курды в русских периодических изданиях XIX в. [XIX. yüzyıl Rus süreli yayınlarında Kürtler]. Vestnik Sankt-Peterburgskogo Universiteta. Seriya 13. Vostokovedeniye. Afrikanistika, 3, 14–24.
59. Radu, M. (1999, 1 Şubat). The capture of Abdullah Ocalan and the future of counter-terrorism. Foreign Policy Research Institute. https://www.fpri.org/article/1999/02/the-capture-of-abdullah-ocalan-and-the-future-of-counter-terrorism/
60. RAND Corporation. (2023). Proxy warfare in strategic competition: Overarching findings and recommendations. https://www.rand.org/pubs/research_reports/RRA307-2.html
61. Rauta, V. (2020). Framers, founders, and reformers: Three generations of proxy war research. Contemporary Security Policy, 42(1), 113–134.
62. Rauta, V. (2021). ‘Proxy war’ – A reconceptualisation. Civil Wars, 23(1), 1–24.
63. Reuters. (2007, 22 Ekim). Bush says PKK is an enemy of the United States. https://www.reuters.com/article/economy/bush-says-pkk-is-an-enemy-of-the-united-states-idUSWBT007867/
64. Rondeaux, C., & Sterman, D. (2019). Twenty-first century proxy warfare: Confronting strategic innovation in a multipolar world. New America. http://newamerica.org/international-security/reports/twenty-first-century-proxy-warfare-confronting-strategic-innovation-multipolar-world/
65. Russia Today. (2016, 10 Şubat). Syrian Kurdistan mission opens in Moscow. https://www.rt.com/news/332077-kurdish-representative-office-moscow/
66. Sarı, İ., & Altun, T. (2022). Demokrat başkanların Kürt politikaları. Ortadoğu Etütleri, 13(4), 565–602.
67. Schmid, A. P. (2011). The definition of terrorism. A. P. Schmid (Ed.), The Routledge handbook of terrorism research içinde (ss. 39–98). Routledge.
68. Sloat, A. (2019). The U.S. played down Turkey’s concerns about Syrian Kurdish forces. That couldn’t last. Brookings Institution. https://www.brookings.edu/articles/the-us-played-down-turkeys-concerns-about-syrian-kurdish-forces-that-couldnt-last/
69. Smith, M. E. (2020). Uluslararası güvenlik (R. Gözen, Çev.). Felix Kitap.
70. Solmaz, T. (2023). Vekâlet savaşlarında yükselen trend: Devlet sponsorluğunda olmayan vekâlet savaşı. Diplomasi ve Strateji Dergisi, 4(2), 147–189. https://doi.org/10.58685/dsd.1380217
71. Sun Tzu. (2021). Savaş sanatı. İş Bankası Kültür Yayınları.
72. Sputnik Türkiye. (2017, 8 Şubat). Rusya: PKK ve YPG'yi terörist olarak görmüyoruz. https://anlatilaninotesi.com.tr/20170208/rusya-pkk-ypg-terorist-gormuyoruz-1027127179.html
73. Sputnik Türkiye. (2018, 23 Ocak). Erdoğan, Putin ile Suriye ve Afrin operasyonunu görüştü. https://anlatilaninotesi.com.tr/20180123/erdogan-putin-afrin-suriye-1031937751.html
74. Şahin, Y., & İrdem, İ. (2017). PYD-YPG: The PKK in Syria. Güvenlik Çalışmaları Dergisi, 19(1), 21–45.
75. Şehirli, Y. A. (1999). Türkiye'nin jeopolitik öneminden kaynaklanan bölücü terör hareketleri ve devletin aldığı tedbirler [Yayımlanmamış doktora tezi]. İstanbul Üniversitesi, Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Enstitüsü.
76. Taddonio, P. (2019, 9 Ekim). Flashback: How U.S.-backed Kurds defeated ISIS in Kobani, Syria. PBS Frontline. https://www.pbs.org/wgbh/frontline/article/flashback-how-us-backed-kurds-defeated-isis-in-kobani-syria/
77. Taşdemir Kaderli, D. (2024). Suriye iç savaşında İran’ın vekalet savaşı politikası: Irak merkezli vekil gruplar [Doktora tezi]. Bursa Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
78. Tol, G. (2017, 19 Aralık). Why is Turkey silent on Russia’s cooperation with the Syrian Kurds? War on the Rocks. https://warontherocks.com/2017/12/why-is-turkey-silent-on-russias-cooperation-with-the-syrian-kurds/
79. Tör, Ö. (2021). Vekalet savaşları ve hibrit harekat: Savaşın değişen yüzü. Eftalya Yayıncılık.
80. TRT Haber. (2024, 18 Şubat). ABD'nin PKK/YPG'ye desteği sürüyor. https://www.trthaber.com/videolar/abdnin-pkkypgye-destegi-suruyor-73307.html
81. Wilgenburg, W. & Fumerton, M. (2024). From the PYD-YPG to SDF: The consolidition of power in Kurdish-controlled northeast Syria. Studies in Conflict & Terrorism, 47(9), 1090-1109.
82. Yeşiltaş, M., & Duran, B. (2019). Ortadoğu’da DDSA’ların yükselişi. M. Yeşiltaş & B. Duran (Eds.), Ortadoğu'da devlet dışı silahlı örgütler (ss. 295-319) içinde. SETA.