A Study on the Special Issue of the Servet-i Fünun Journal Dedicated to Turkish Military Academy

Öz

The reform and modernization movements that accelerated during the Tanzimat era gradually assumed a systematic character in both literature and the press, reaching a stage of consolidation with the emergence of the Servet-i Fünun community. Published by Ahmet İhsan Tokgöz, Servet-i Fünun functioned as one of the foremost intellectual platforms of its time, securing a distinguished place in Turkish literary history through its technical sophistication, printing quality, and diversity of content. On 23 July 1911, the journal devoted its 1050th issue to commemorating the seventy-fifth anniversary of the Turkish Military Academy (Mekteb-i Harbiye). This special issue provides a comprehensive portrayal of the Academy’s administrative and academic staff, curriculum, institutional functions within society, and historical development. It also includes biographical accounts of instructors and visual materials concerning both individuals and the institution, thereby illuminating the educational philosophy and practices of the period. Moreover, the presence of disciplines such as literature, foreign languages, and the natural sciences alongside military training underscores the pivotal role of the Academy in the broader process of Ottoman modernization. In this respect, the issue serves as a significant primary source that documents the Academy’s contribution to modernization, situates military education within the history of the Ottoman press, and contributes to the construction of institutional memory. This study examines the special issue within the social and cultural context of its publication, with the aim of reconstructing contemporary perceptions of the Military Academy, its teaching staff and administrators, and their biographical profiles.

Anahtar Kelimeler

• Servet-i Fünun Journal
• Mekteb-i Harbiye
• Turkish Military Academy

Servet-i Fünun Mecmuası’nın Kara Harp Okulu Özel Sayısı Üzerine Bir İnceleme

Öz

Tanzimat ile birlikte ivme kazanan yenileşme ve modernleşme hareketleri hem edebiyat hem de basın alanında sistematik bir kimlik kazanarak Servet-i Fünun topluluğu etrafında olgunlaşma evresine girmiştir. Ahmet İhsan Tokgöz tarafından yayımlanmaya başlayan, dönemin düşünsel platformu niteliğinde olan Servet-i Fünun dergisi; teknik donanımı, baskı kalitesi ve içeriğindeki çeşitlilik gibi özellikleri sayesinde devrin en etkili süreli yayınlarından biri olarak Türk edebiyatı sahnesinde yerini almıştır. Söz konusu dergi, 23 Temmuz 1911 tarihinde yayımlanan, 1050 numaralı özel sayısını, Mekteb-i Harbiyenin 75. kuruluş yıl dönümüne ithaf etmiştir. Çıkarılan bu özel sayı, Harp Okulunun idari ve akademik kadrosunu, okutulan dersleri, kurumun toplum içerisindeki işlevi ile tarihi gelişimini ayrıntılı bir biçimde aktarmaktadır. Ayrıca derse giren öğretmenlerin hayatlarına dair bilgiler, kişi ve kurumla ilgili görseller dönemin eğitim anlayışı ve sistemiyle alakalı içerikleri görünür kılmaktadır. Bunun yanında içerikte, askerî meslek derslerinin yanında; edebiyat, yabancı dil ve fen bilimleri gibi çeşitli alanlara da yer vermesi, Harbiyenin Osmanlı modernleşmesinde etkili bir rol oynadığını ispatlar niteliktedir. Sonuç olarak, Servet-i Fünun dergisinin bu özel sayısı, Harp Okulu’nun yenileşme sürecinde üstlendiği rolü belgeleyen, askerî eğitim ile Osmanlı basın tarihini aynı düzlemde kesiştiren ve kurumsal hafızanın inşasına katkıda bulunan bir kaynak niteliğindedir. Bu çalışmada söz konusu özel sayı ve içeriği, dönemin toplumsal ve kültürel şartları göz önünde bulundurularak değerlendirilmiştir. Böylece derginin yayımlandığı yıllarda, Mekteb-i Harbiyenin devrin insanları tarafından algılanış biçimi, Harp Okulunda derse giren öğretmenler, yönetimde bulunun isimler ve biyografilerine dair bilgilere ulaşılması amaçlanmıştır. 

Anahtar Kelimeler

• Servet-i Fünun Mecmuası
• Mekteb-i Harbiye
• Kara Harp Okulu

Kaynakça

1. Akyüz, K. (2013). Modern Türk edebiyatının ana çizgileri 1860-1923. İnkilâp Kitabevi.
2. Andı, K. (2006). Servet-i Fünûn mecmuası. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, 4(7), 533-544.
3. Beydilli, K. (2010). Süleyman Hüsnü Paşa. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi içinde.
4. Ercilasun, B. (2019). Edebiyat tarihi ve tenkit. Dergâh Yayınları.
5. Gürses, F. (2021). Osmanlı İmparatorluğu’nun son döneminde Harbiye'de eğitim ve öğretim faaliyetleri (1894-1914) [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara Üniversitesi.
6. Harp Okulu Tarihçesi. (1945). Harp Okulu Matbaası.
7. Kara Harp Okulu. (1973). Kara Harp Okulu tarihçesi. Harp Okulu Basımevi.
8. Kara Harp Okulu. (t.y.). Kara Harp Okulu tarihçesi. Millî Savunma Üniversitesi. 02.09.2025 tarihinde https://kho.msu.edu.tr/hakkinda/tarihce.html adresinden erişildi.

9. Korkmaz, R. (2013). Servet-i Fünun şiiri (1896-1901). Türk edebiyatı tarihine bir bakış yeni Türk edebiyatı içinde. Kurgan Edebiyat.
10. Parlatır, İ. (2009). Servet-i Fünûn. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi içinde (C. 36, 573-575).
11. Parlatır, İ. (Koord.). (2011). Servet-i Fünun edebiyatı. Akçağ Yayınları.
12. Servet-i Fünun dergisi. (1911). Servet-i Fünun dergisinin Harp Okulunun 75. kuruluş yılı vesilesiyle çıkardığı özel sayı (Sayı 1050).
13. Şahin, A. M. (2024). Cephe gerisinden savaşa bakmak: Servet-i Fünun dergisinde harbin yansımaları. Söylem Filoloji Dergisi, 9(2), 681-698.
14. Taşkıran, C. (2009). Yüzyıllardır Harbiye. Doğan Kitap.