Araştırma Makalesi

Gençlik Sporunda Görünmeyen Emek: Sporcu Annelerinin Yoğun Annelik Deneyimlerine Fenomenolojik Bakış

Cilt: 37 Sayı: 2 16 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

Gençlik Sporunda Görünmeyen Emek: Sporcu Annelerinin Yoğun Annelik Deneyimlerine Fenomenolojik Bakış

Öz

Bu çalışma, çocukları elit spor branşlarında yer alan annelerin deneyimlerini yoğun anneliğe dair kavramsal çerçevede incelemekte ve bu sürecin annelerin zihinsel sağlığı üzerindeki yansımalarını araştırmaktadır. Nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik desenin benimsendiği çalışmada İstanbul’daki spor kulüplerinden futbol, basketbol, voleybol, cimnastik ve yüzme branşlarında lisanslı olarak yarışan 10-13 yaş grubu sporcuların anneleriyle (n=10) yarı yapılandırılmış bireysel görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Yorumlayıcı fenomenolojik analiz sonucunda iki ana tema açığa çıkmıştır: a) Sahanın yoğun anneleri: Çocuğun sporundaki görünmez yük; b) Suçluluğa hapsolmak: Kişisel alanın “kötü annelik” olarak kodlanması. Bulgular, annelerin fiziksel, duygusal ve bilişsel emeğinin sporun yoğun temposuyla çatışmasını ele alırken; annelerin öz-bakım ve kariyer ihtiyaçlarının toplumsal cinsiyete dayalı ideolojik baskılarla nasıl bastırıldığını ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, araştırma çocuk merkezli ve fedakârlık odaklı anneliği gerçekleştiren anneleri “görünmez bir hapishaneye” sıkıştırdığını ve zihinsel sağlıklarını tehdit eden bir suçluluk döngüsü yarattığını göstermektedir. Sonuç olarak, bu çalışma yoğun annelik ideolojisinin yüksek performanslı spor bağlamında annelerin zihinsel sağlığını ve öznel iyi oluşunu olumsuz etkilediğini ve destekleyici, toplumsal cinsiyet duyarlı yaklaşımlara duyulan ihtiyacı ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Bu çalışmanın hazırlanması ve yazımı sırasında kurum ve/veya kuruşlardan herhangi bir maddi destek alınmamıştır.

Etik Beyan

Araştırmanın etik uygunluğuna ilişkin kurul onayı, Marmara Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi Etik Kurulunun 22.10.2025 tarihli ve 8/3 protokol numaralı kararı ile alınmıştır.

Teşekkür

Bu çalışmaya gönüllü olarak katılarak deneyimlerini samimiyetle paylaşan sporcu annelere teşekkür ederim.

Kaynakça

  1. Batey, J., ve Owton, H. (2014). Team mums: Team sport experiences of athletic mothers. Women in Sport and Physical Activity Journal, 22(1), 30–36. https://doi.org/10.1123/wspaj.2014-0010
  2. Bean, C., Fortier, M., ve Chima, K. (2019). Exploring challenges and strategies associated with the demands of competitive male youth hockey on mothers’ health. Leisure/Loisir, 43(1), 125–150. https://doi.org/10.1080/14927713.2019.1583075
  3. Budds, K., Hogg, M. K., Banister, E. N., ve Dixon, M. (2017). Parenting agendas: An empirical study of intensive mothering and infant cognitive development. The Sociological Review, 65(2), 336-352. https://doi.org/10.1177/0038026116672812
  4. Cartee, J. L., III, Miller, L., ve Roessner, A. (2025). Athlete activism, advocacy, and awareness: mental health in the Olympic Games. Sport in Society, 1–20. https://doi.org/10.1080/17430437.2025.2462133
  5. Clarke, N. J., Harwood, C. G., ve Cushion, C. J. (2016). A phenomenological interpretation of the parent-child relationship in elite youth football. Sport, Exercise, and Performance Psychology, 5(2), 125–143. https://doi.org/10.1037/spy0000052
  6. Coakley, J. (2006). The good father: Parental expectations and youth sports. Leisure Studies, 25(2), 153–163. https://doi.org/10.1080/02614360500467735
  7. Connolly, N., ve Thorpe, H. (2025). Physical activity and the pressures of ‘good’ motherhood: navigating changing bodies, other mothers and role modelling for the active family. Leisure Studies, 44(6), 1107–1121. https://doi.org/10.1080/02614367.2024.2367512
  8. Day, J. (2024). The intensification of parenting and generational fracturing of spontaneous physical activity from childhood play in the United Kingdom. Sociology of Health & Illness, 46(1), 153-171. https://doi.org/10.1111/1467-9566.13701

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Spor ve Egzersiz Psikolojisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

16 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

7 Ocak 2026

Kabul Tarihi

2 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 37 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Gözmen Elmas, A. (2026). Gençlik Sporunda Görünmeyen Emek: Sporcu Annelerinin Yoğun Annelik Deneyimlerine Fenomenolojik Bakış. Spor Bilimleri Dergisi, 37(2), 160-176. https://doi.org/10.17644/sbd.1858578
AMA
1.Gözmen Elmas A. Gençlik Sporunda Görünmeyen Emek: Sporcu Annelerinin Yoğun Annelik Deneyimlerine Fenomenolojik Bakış. SBD. 2026;37(2):160-176. doi:10.17644/sbd.1858578
Chicago
Gözmen Elmas, Aydan. 2026. “Gençlik Sporunda Görünmeyen Emek: Sporcu Annelerinin Yoğun Annelik Deneyimlerine Fenomenolojik Bakış”. Spor Bilimleri Dergisi 37 (2): 160-76. https://doi.org/10.17644/sbd.1858578.
EndNote
Gözmen Elmas A (01 Haziran 2026) Gençlik Sporunda Görünmeyen Emek: Sporcu Annelerinin Yoğun Annelik Deneyimlerine Fenomenolojik Bakış. Spor Bilimleri Dergisi 37 2 160–176.
IEEE
[1]A. Gözmen Elmas, “Gençlik Sporunda Görünmeyen Emek: Sporcu Annelerinin Yoğun Annelik Deneyimlerine Fenomenolojik Bakış”, SBD, c. 37, sy 2, ss. 160–176, Haz. 2026, doi: 10.17644/sbd.1858578.
ISNAD
Gözmen Elmas, Aydan. “Gençlik Sporunda Görünmeyen Emek: Sporcu Annelerinin Yoğun Annelik Deneyimlerine Fenomenolojik Bakış”. Spor Bilimleri Dergisi 37/2 (01 Haziran 2026): 160-176. https://doi.org/10.17644/sbd.1858578.
JAMA
1.Gözmen Elmas A. Gençlik Sporunda Görünmeyen Emek: Sporcu Annelerinin Yoğun Annelik Deneyimlerine Fenomenolojik Bakış. SBD. 2026;37:160–176.
MLA
Gözmen Elmas, Aydan. “Gençlik Sporunda Görünmeyen Emek: Sporcu Annelerinin Yoğun Annelik Deneyimlerine Fenomenolojik Bakış”. Spor Bilimleri Dergisi, c. 37, sy 2, Haziran 2026, ss. 160-76, doi:10.17644/sbd.1858578.
Vancouver
1.Aydan Gözmen Elmas. Gençlik Sporunda Görünmeyen Emek: Sporcu Annelerinin Yoğun Annelik Deneyimlerine Fenomenolojik Bakış. SBD. 01 Haziran 2026;37(2):160-76. doi:10.17644/sbd.1858578

9551


SPOR BİLİMLERİ DERGİSİ


Yayın hakkı © Hacettepe Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi