TR
EN
Beden Eğitiminde Yenilik İhtiyacı Tatmini ve Engellenmesinin Değerlendirilmesi: Bir Ölçek Uyarlama Çalışması
Öz
Bu araştırmada “Beden Eğitiminde Yenilik İhtiyacı Tatmini ve Engellenmesi Ölçeği”nin (BEYİTEÖ) Türk kültürüne uyarlanması ve psikometrik özelliklerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu kapsamda öğrencilerin beden eğitimi ve spor (BES) derslerinde hissettikleri yenilik ihtiyacı deneyimlerini hem yenilik ihtiyaç tatmini (YİT) hem de yenilik ihtiyaç engellenmesi (YİE) boyutlarıyla ölçebilecek geçerli ve güvenilir bir ölçeğin Türkiye’de kullanılabilirliği test edilmiştir. Araştırmaya Elazığ ilinde bulunan ve devlet ortaokullarında eğitim gören 446 öğrenci katılmıştır. Uyarlama sürecinin ilk aşamasında dil geçerliği, geri çeviri ve uzman paneli aşamalarından oluşan sistematik bir yol izlenmiştir. Verilerin analizinde yapı geçerliliği için açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) gerçekleştirilmiş, ölçeğin güvenirliğine yönelik kanıt elde etmek için Cronbach alfa (α) ve McDonald’s Omega (ω) katsayıları hesaplanmıştır. Ek olarak, yakınsak ve ıraksak geçerlilik AVE, CR, MSV değerleri ve HTMT oranları üzerinden değerlendirilmiştir. AFA sonuçları, ölçeğin toplam varyansın %68’ini açıklayan iki faktörlü bir yapı sergilediğini ortaya koymuştur. DFA sonuçları, modelin verilerle iyi uyum sağladığını (x2/df=2,65; CFI= 0,96; GFI= 0,94; TLI= 0,95; RMSEA= 0,07; SRMR= 0,05) doğrulamıştır. Cronbach alfa iç tutarlılık katsayıları YİT boyutu için 0,92 ve YİE boyutu için 0,83 olarak saptanmıştır. Yakınsak geçerlilik için YİT boyutunda AVE değeri 0,68, CR değeri 0,91 olarak belirlenirken, YİE boyutunda AVE değeri 0,52, CR değeri 0,83 olarak hesaplanmıştır. Iraksak geçerlilik için her iki faktörün AVE değerinin MSV değerinden büyük olduğu görülmüş, ayrıca HTMT oranının (0,387) istenilen düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Her iki boyutun yeterli yapı geçerliği ve güvenirlik ölçütlerini sağladığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, Türk kültürüne uyarlaması yapılan BEYİTEÖ’nün, BES derslerinde ortaokul öğrencilerinin yenilik algılarını ölçmek amacıyla kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aibar, A., Abós, Á., García-González, L., González-Cutre, D., ve Sevil-Serrano, J. (2021). Understanding students’ novelty satisfaction in physical education: Associations with need-supportive teaching style and physical activity intention. European Physical Education Review, 27(4), 779–797. https://doi.org/10.1177/1356336X21992791
- Alpar, R. (2020). Geçerlik ve güvenirlik. Uygulamalı istatistik ve geçerlik-güvenirlik (6. bs., s. 527–639). Detay Yayıncılık.
- Bagheri, L., ve Milyavskaya, M. (2020). Novelty–variety as a candidate basic psychological need: New evidence across three studies. Motivation and Emotion, 44, 32–53. https://doi.org/10.1007/s11031-019-09807-4
- Beaton, D. E., Bombardier, C., Guillemin, F., ve Ferraz, M. B. (2000). Guidelines for the process of cross-cultural adaptation of self-report measures, Spine, 25(24), 3186-3191. https://doi.org/10.1097/00007632-200012150-00014
- Bartholomew, K. J., Ntoumanis, N., Ryan, R. M., Bosch, J. A., ve Thøgersen-Ntoumani, C. (2011). Self-determination theory and diminished functioning. Personality and Social Psychology Bulletin, 37(11), 1459–1473. https://doi.org/10.1177/0146167211413125
- Brown, T. A. (2015). Confirmatory factor analysis for applied research (Second edition). The Guilford Press.
- Cano-Cañada, E., Tapia-Serrano, M. Á., Saiz-González, P., Fernandez-Rio, J., ve Iglesias, D. (2025). Effect of pedagogical models on novelty satisfaction in physical education: A systematic review and meta-analysis. European Physical Education Review. https://doi.org/10.1177/1356336X251385414
- Cattell, R. B. (1966). The scree test for the number of factors. Multivariate Behavioral Research, 1(2), 245-276. https://doi.org/10.1207/s15327906mbr0102_10
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Beden Eğitimi ve Spor Pedagojisi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
16 Haziran 2026
Gönderilme Tarihi
8 Mart 2026
Kabul Tarihi
20 Mayıs 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 37 Sayı: 2
APA
Şahin, A., & Öner, B. (2026). Beden Eğitiminde Yenilik İhtiyacı Tatmini ve Engellenmesinin Değerlendirilmesi: Bir Ölçek Uyarlama Çalışması. Spor Bilimleri Dergisi, 37(2), 226-239. https://doi.org/10.17644/sbd.1905186
AMA
1.Şahin A, Öner B. Beden Eğitiminde Yenilik İhtiyacı Tatmini ve Engellenmesinin Değerlendirilmesi: Bir Ölçek Uyarlama Çalışması. SBD. 2026;37(2):226-239. doi:10.17644/sbd.1905186
Chicago
Şahin, Aykut, ve Burak Öner. 2026. “Beden Eğitiminde Yenilik İhtiyacı Tatmini ve Engellenmesinin Değerlendirilmesi: Bir Ölçek Uyarlama Çalışması”. Spor Bilimleri Dergisi 37 (2): 226-39. https://doi.org/10.17644/sbd.1905186.
EndNote
Şahin A, Öner B (01 Haziran 2026) Beden Eğitiminde Yenilik İhtiyacı Tatmini ve Engellenmesinin Değerlendirilmesi: Bir Ölçek Uyarlama Çalışması. Spor Bilimleri Dergisi 37 2 226–239.
IEEE
[1]A. Şahin ve B. Öner, “Beden Eğitiminde Yenilik İhtiyacı Tatmini ve Engellenmesinin Değerlendirilmesi: Bir Ölçek Uyarlama Çalışması”, SBD, c. 37, sy 2, ss. 226–239, Haz. 2026, doi: 10.17644/sbd.1905186.
ISNAD
Şahin, Aykut - Öner, Burak. “Beden Eğitiminde Yenilik İhtiyacı Tatmini ve Engellenmesinin Değerlendirilmesi: Bir Ölçek Uyarlama Çalışması”. Spor Bilimleri Dergisi 37/2 (01 Haziran 2026): 226-239. https://doi.org/10.17644/sbd.1905186.
JAMA
1.Şahin A, Öner B. Beden Eğitiminde Yenilik İhtiyacı Tatmini ve Engellenmesinin Değerlendirilmesi: Bir Ölçek Uyarlama Çalışması. SBD. 2026;37:226–239.
MLA
Şahin, Aykut, ve Burak Öner. “Beden Eğitiminde Yenilik İhtiyacı Tatmini ve Engellenmesinin Değerlendirilmesi: Bir Ölçek Uyarlama Çalışması”. Spor Bilimleri Dergisi, c. 37, sy 2, Haziran 2026, ss. 226-39, doi:10.17644/sbd.1905186.
Vancouver
1.Aykut Şahin, Burak Öner. Beden Eğitiminde Yenilik İhtiyacı Tatmini ve Engellenmesinin Değerlendirilmesi: Bir Ölçek Uyarlama Çalışması. SBD. 01 Haziran 2026;37(2):226-39. doi:10.17644/sbd.1905186