Kırım Hanlığı Şer'iyye Sicilleri ve Muhtevası Üzerine

Şer’iyye Sicilleri, şehir tarihi yazımı için oldu􀃷u kadar Osmanlı Devleti’nin iktisadi, idari, sosyal ve kültürel hayatı üzerine de zengin veriler ihtiva eden birinci derece orijinal kaynaklardır. Siciller, birçok alanda tarihe kaynaklık edebileceği gibi, özellikle hukuk tarihi ile şehir ve mahalli hayata dair yapılacak ara􀃺tırmalar için incelenmesi zaruri metinlerdir. Ayrıca sicillere bazı askeri kararlar hariç, devletin yetkili birimleri tarafından gönderilen her türlü emirler kadı tarafından kaydedilirdi. Bu nedenle merkez ile taşra arasındaki sürekliliği ve bütünlüğü görebilmemizde önemli bir görevi yerine getirmişlerdir. Mamafih Kırım Hanlığı’na ait sicillerin ortaya çıkı􀃺ı ve araştırmacıların hizmetine sunulması, Kırım sahasına dair sosyo-kültürel çalışmaların başlamasına neden olmuştur. Bugün 120 civarında bulunan defterlerin orijinalleri St. Petersburg Kütüphanesi’nde olup, yaklaşık 61 tanesinin ise mikro filmleri/fotoğrafları Akmescid’deki İsmail Gaspıralı Kütüphanesinde olduğu tespit edilmiş ve kopyaları Türkiye’ye aktarılmıştır. Birçok eksikliğe rağmen, 1608–1751 tarihlerini kapsayan bu sicillerin, ağırlıklı olarak Bahçesaray bir miktar Karasu ile iki tane Dibtarhan ve bir adet te Gözleve’ye ait olduğu görülmektedir.