DÖVİZ KURU DEĞİŞİKLİKLERİNİN BATI AKDENİZ BÖLGESİ İHRACATI ÜZERİNE ETKİLERİ

Oğuzhan Süllü; Süha Çelikkaya

doi:10.61904/sbe.1520546

DÖVİZ KURU DEĞİŞİKLİKLERİNİN BATI AKDENİZ BÖLGESİ İHRACATI ÜZERİNE ETKİLERİ

Öz

Bu çalışmada, reel efektif döviz kurunda meydana gelen değişikliklerin Batı Akdeniz Bölgesi’nin ihracatı üstündeki uzun ve kısa dönem etkileri, 2002:1 ile 2022:12 dönemi için aylık verilerle incelenmiştir. Başlangıçta, değişkenlerin durağanlığı ADF test istatistiği ile analiz edilmiştir. ADF test istatistiği sonucunda, iki değişkenin de düzey durumunda birim kök içerdikleri; ancak, birinci farklarının alınması durumunda durağanlaştıkları saptanmıştır. Değişkenlerin benzer düzeyde durağanlaşmaları nedeniyle aralarındaki uzun dönemli ilişki Engle-Granger eşbütünleşme analiziyle; kısa dönemli ilişki ise hata düzeltme modeli ile analiz edilmiştir. Analizden çıkartılan bulgulara göre, uzun dönemde reel efektif döviz kuru ile Batı Akdeniz Bölgesi ihracatı arasında anlamlı ve doğrusal regresyon bulunduğu tespit edilirken; kısa dönemde ise değişkenler arasındaki ilişki anlamlı çıkmamıştır. Bunun yanında, hata düzeltme katsayısının işareti beklentiler doğrultusunda negatif işaretli ve anlamlı çıkmıştır. Bu sonuç, kısa dönemli değişkenlerde oluşan sapmaların uzun dönemde denge değerine yakınsadığını göstermektedir. Bu bulgulara göre, Batı Akdeniz Bölgesi ihracatını artırmak için reel efektif döviz kurundan etkin bir araç olarak yararlanılabileceği görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Aktaş, C. (2010). Türkiye’de Reel Döviz Kuru İle İhracat ve İthalat Arasındaki İlişkinin VAR Tekniğiyle Analizi, Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 6(11), 123-140.
Altın, H. ve Süslü, C. (2017). Türkiye İçin Döviz Kuru, İhracat ve İthalat Arasındaki Nedensellik İlişkisinin İncelenmesi, Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(2), 105-112.
Arachchi, K. (2018). The Impact of Exchange Rate Volatility on Industrial Export Performance in Sri Lanka: VECM Approach, European Journal of Accounting, Auditing and Finance Research, 6(7), 70-86.
Aristotelous, K. (2001). Exchange Rate Volatility, Exchange Rate Regime and Trade Volume: Evidence From the UK–US Export Function, Economics Letters, 72(1), 87-94. https://doi.org/10.1016/s0165-1765(01)00414-1
Arize, A. C., Osang, T., ve Slottje D. J. (2000). Exchange Rate Volatility and Foreign Trade: Evidence From Thirteen LDC's, Journal of Business & Economic Statistics, 18(1), 10-17. https://doi.org/10.1080/07350015.2000.10524843
Asseery, A., ve Peel, D. A. (1991). The Effects of Exchange Rate Volatility on Exports: Some New Estimates, Economics Letters, 37(2), 173-177. https://doi.org/10.1016/0165-1765(91)90127-7
Bahmani, M., Harvey, H., ve Hegerty, S.W. (2013). Empirical Tests of The Marshall‐Lerner Condition: A Literature Review, Journal of Economic Studies, 40(3), 411-443. https://doi.org/10.1108/01443581311283989
Baum, C. F., Caglayan, M., ve Özkan, N. (2004). Nonlinear Effects of Exchange Rate Volatility on the Volume of Bilateral Exports, Journal of Applied Econometrics, 19(1), 1-23. https://doi.org/10.1002/jae.725

Bozdan, D., Özerci, İ. ve Benli, Y. K. (2018). Döviz Kuru ile İhracat ve İthalat Arasındaki İlişkinin Analizi: Ampirik Bir Çalışma, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(25), 638-649. https://doi.org/10.20875/makusobed.457585
Bredin, D., Fountas, S., ve Murphy, E. (2003). An Empirical Analysis of Short-Run and Long-Run Irish Export Functions: Does Exchange Rate Volatility Matter?, International Review of Applied Economics, 17(2), 193-208. https://doi.org/10.1080/0269217032000064053
Chaudhry, A. F., ve Yüce, A. (2019). Effects of Canadian Exchange Rate Volatility on Imports and Exports, International Journal of Economics & Management Sciences, 8(1), 1-8.
Choudhry, T. (2005). Exchange Rate Volatility and the United States Exports: Evidence From Canada and Japan, Journal of the Japanese and International economies, 19(1), 51-71. https://doi.org/10.1016/j.jjie.2003.11.002
Karaçor, Z., ve Gerçeker, M. (2012). Reel Döviz Kuru ve Dış Ticaret İlişkisi: Türkiye Örneği, Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 12(23), 289-312.
Karaş, G. ve Karaş, E. (2017). Reel Efektif Döviz Kuru, İhracat ve İthalat Arasındaki İlişki: Türkiye Özelinde Ekonometrik Bir Değerlendirme, Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10 (IASOS Özel Sayısı-), 27-46.
Kasman, A. (2003). Türkiye’de Reel Döviz Kuru Oynaklığı ve Bunun İhracat Üzerine Etkisi: Sektörel Bir Analiz, Uludağ Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(2), 169-186.
Kızıltan, A. ve Ciğerlioğlu, O. (2008). Türkiye’de Reel Döviz Kuru Değişmelerinin İhracat ve İthalata Etkisi, EKEV Akademi Dergisi, 36, 49-50.
Klein, M. W. (1990). Sectoral Effects of Exchange Rate Volatility on United States Exports, Journal of International Money and Finance, 9(3), 299-308. https://doi.org/10.1016/0261-5606(90)90011-n
Kösekahyaoğlu, L. ve Karataşlı, İ. (2018). Türkiye–AB Dış Ticaretinde J Eğrisi Etkisi: 1994-2016 Dönemi Üzerine Ampirik Bir İnceleme, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23 (Geybulla Ramazanoğlu Özel Sayısı), 831-844.
Oğuztürk, B. S. ve Çetin, B. (2012). TR61 Bölgesine Lojistik Açıdan bir Bakış. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (16), 149-166.
Özçelik, Ö. ve Uslu, N.. (2019). Türkiye’de Reel Döviz Kuru ve Dış Ticaret Arasındaki İlişki, Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi, 5(9), 180-197.
Peker, O. (2008). Reel Döviz Kurunun Ticaret Dengesi Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği, Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 22(2), 33-43.
Pınar, A. ve Erdal, B. (2008). Para-Banka Mali Kuruluşlar ve Uluslararası Mali Sistem: Teori ve Uygulama. (1. Baskı) Natural Yayıncılık.
Polat, Ö. ve Ersungur. M. Ş. (2011). Türkiye Ekonomisinde Dış Ticaretin Gelişimi, Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 1(1), 48-64.
Ramli, N., ve Podivinsky, J. M. (2011). The Effects of Exchange Rate Volatility on Exports: Some New Evidence for Regional ASEAN Countries, The Economic and Social Data Service.
Savrul, B. K., Özel, H. A. ve Kılıç, C. (2013). Osmanlı’nın Son Döneminden Günümüze Türkiye’de Dış Ticaretin Gelişimi, Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi, (8:1), 55-78.
Serenis, D., ve Serenis, P. (2008). The Impact of Exchange Rate Volatility on Exports: Evidance Four European Countries, In International Conference on Applied Economics, 835-837.
Sevüktekin, M., ve Çınar, M. (2014). Ekonometrik Zaman Serileri Analizi E-Views Uygulamalı. (4. Baskı) Dora Yayıncılık.
Şahin, D., ve Durmuş, S. (2019). Türkiye’de Reel Efektif Döviz Kuru, İhracat ve İthalat Arasındaki Nedensellik İlişkisinin Analizi, Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(1), 210-223.
Torun, N. (2015). Birim Kök Testlerinin Performanslarının Karşılaştırılması. (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Ünsal, E. M. (2005). Makro İktisat. (8. Baskı) İmaj Yayıncılık.
Weliwita, A., Ekanayake, E.M., ve Tsujii, H. (1999). Real Exchange Rate Volatility and Sri Lanka’s Exports to the Developed Countries, Journal of Economic Development, 24(1), 147-165.
Yıldırtan, D. Ç. (2011). E-Views Uygulamalı Temel Ekonometri: Makro Ekonomik Verilerle. (2. Baskı) Türkmen Kitapevi.
Yurtoğlu, Y. (2017). Reel Döviz Kuru ile İhracat Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği, Gazi İktisat ve İşletme Dergisi, 3(1), 71-88.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Uluslararası İktisatta Bölgesel Gelişme ve Küreselleşme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Oğuzhan Süllü
0000-0003-0434-572X
Türkiye

Süha Çelikkaya ^*
0000-0002-4104-1680
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

31 Aralık 2024

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

22 Temmuz 2024

Kabul Tarihi

4 Aralık 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Sayı: 50

DOI

https://doi.org/10.61904/sbe.1520546

IZ

https://izlik.org/JA32YU92XT

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Süllü, O., & Çelikkaya, S. (2024). DÖVİZ KURU DEĞİŞİKLİKLERİNİN BATI AKDENİZ BÖLGESİ İHRACATI ÜZERİNE ETKİLERİ. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 50, 161-183. https://doi.org/10.61904/sbe.1520546

AMA

1.Süllü O, Çelikkaya S. DÖVİZ KURU DEĞİŞİKLİKLERİNİN BATI AKDENİZ BÖLGESİ İHRACATI ÜZERİNE ETKİLERİ. SDU SBE. 2024;(50):161-183. doi:10.61904/sbe.1520546

Chicago

Süllü, Oğuzhan, ve Süha Çelikkaya. 2024. “DÖVİZ KURU DEĞİŞİKLİKLERİNİN BATI AKDENİZ BÖLGESİ İHRACATI ÜZERİNE ETKİLERİ”. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 50: 161-83. https://doi.org/10.61904/sbe.1520546.

EndNote

Süllü O, Çelikkaya S (01 Aralık 2024) DÖVİZ KURU DEĞİŞİKLİKLERİNİN BATI AKDENİZ BÖLGESİ İHRACATI ÜZERİNE ETKİLERİ. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 50 161–183.

IEEE

[1]O. Süllü ve S. Çelikkaya, “DÖVİZ KURU DEĞİŞİKLİKLERİNİN BATI AKDENİZ BÖLGESİ İHRACATI ÜZERİNE ETKİLERİ”, SDU SBE, sy 50, ss. 161–183, Ara. 2024, doi: 10.61904/sbe.1520546.

ISNAD

Süllü, Oğuzhan - Çelikkaya, Süha. “DÖVİZ KURU DEĞİŞİKLİKLERİNİN BATI AKDENİZ BÖLGESİ İHRACATI ÜZERİNE ETKİLERİ”. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 50 (01 Aralık 2024): 161-183. https://doi.org/10.61904/sbe.1520546.

JAMA

1.Süllü O, Çelikkaya S. DÖVİZ KURU DEĞİŞİKLİKLERİNİN BATI AKDENİZ BÖLGESİ İHRACATI ÜZERİNE ETKİLERİ. SDU SBE. 2024;:161–183.

MLA

Süllü, Oğuzhan, ve Süha Çelikkaya. “DÖVİZ KURU DEĞİŞİKLİKLERİNİN BATI AKDENİZ BÖLGESİ İHRACATI ÜZERİNE ETKİLERİ”. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 50, Aralık 2024, ss. 161-83, doi:10.61904/sbe.1520546.

Vancouver

1.Oğuzhan Süllü, Süha Çelikkaya. DÖVİZ KURU DEĞİŞİKLİKLERİNİN BATI AKDENİZ BÖLGESİ İHRACATI ÜZERİNE ETKİLERİ. SDU SBE. 01 Aralık 2024;(50):161-83. doi:10.61904/sbe.1520546

Cited By

Türkiye Ekonomisi Üzerinde Marshall-Lerner Koşulu ve J Eğrisinin Test Edilmesi: 2013-2024

Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi (AKAD)

https://doi.org/10.20990/kilisiibfakademik.1636083