TÜRKİYE’NİN SEÇİLMİŞ ÜLKELER İLE ENDÜSTRİ İÇİ TİCARETİNİN ENDEKS YÖNTEMİNE DAYALI ANALİZİ (1990-2013)

Öz

İkinci Dünya savaşı sonrası endüstri-içi ticaretin (EİT) varlığının tespiti uluslar arası ticarette temel bir değişimin göstergesi olarak ele alınmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı gittikçe önemi artan endüstri-içi ticaret teorisi ekseninde Türkiye’nin seçilmiş ülkelerle endüstri-içi dış ticaret düzeyini analiz etmek olarak belirlenmektedir. Bu bağlamda, Türkiye’nin seçilmiş ülkeler ile EİT seviyeleri, 1990-2013 yılları boyunca, SITC 3 basamaklı veriler ve Grubel-Lloyd endeksi kullanılarak hesaplanmaktadır. Grubel-Lloyd Endeksi (ağırlıklandırılmış ortalama) ile yapılan ölçümler sonucunda, Türkiye’nin seçilmiş ülkeler ile imalat sanayi endüstri-içi ticaret değerlerinin 23 yıl içerisinde yükselen bir seyir izlediği gözlenmektedir. Bununla birlikte, Türkiye’nin en yüksek EİT değerlerini tüm endüstriler için yapılan ölçümlerde İtalya, İspanya, Fransa ve Almanya ile gerçekleştirdiği; imalat sanayi endüstrileri için yapılan ölçümlerde ise İtalya, İspanya, Fransa, Almanya, Polonya ve Romanya ile gerçekleştirdiği gözlenmektedir

Anahtar Kelimeler

• Endüstri İçi Ticaret (EİT), Grubel-Lloyd Endeksi, Türkiye’nin Dış Ticareti

AN ANALYSIS OF TURKEY’S INTRA INDUSTRY TRADE WITH SELECTED COUNTRIES BASED ON INDEX METHOD (1990-2013)

Abstract

The emergence of intra-industry trade (IIT) in the post-second World War period has been taken as an indicator of a major change in the international trade. The main aim of this study is to analyze IIT values of Turkey with selected countries on the axis of IIT theory which increasing its importance permanently. In this context, IIT levels of Turkey with selected countries have been calculated by using 3 digit levels of SITC data and Grubel-Lloyd index during the period of 1990-2013. As a result of this, which made with Grubel-Lloyd Index (weighted average), IIT values of Turkey with selected countries has been observed an increasing trend for 23

Keywords

• Intra Industry Trade (IIT), Grubel-Lloyd Index, Turkey’s Foreign Trade

Kaynakça

1. AKKOYUNLU, Ş., K.A., KHOLODILIN, ve B., SILIVERSTOVS, (2006), What Affects the Remittances of Turkish Workers: Turkish or German Output?, Discussion Papers of DIW Berlin, 622, DIW Berlin, German Institute for Economic Research.
2. AQUINO, A., (1978), “Intra-Industry Trade And Inter-Industry Specialization As Concurrent Sources Of International Trade in Manufactures”, Weltwirtschaftliches Archiv, S. 114, ss.275–296.
3. AYDIN, A., (2008), Endüstri-içi Ticaret ve Türkiye: Ülkeye Özgü Belirleyicilerin Tespitine Yönelik Bir Araştırma, Marmara Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, C. XXV, S. 2, ss.881-921.
4. BALASSA, B., (1966), “Tariff Reductions And Trade in Manufactures Among The Industrial Countries”, American Economic Review, S. 56, ss.466–473.
5. BARKER, T. S., (1977), “International Trade and Economic Growth: An Alternative to the Neoclassical Approach”, Cambridge Journal of Economic, C. 1, S. 2, ss. 153-72.
6. BAYRAKTUTAN, Y., (2003), “Bilgi ve Uluslar Arası Ticaret Teorileri”, C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, C. 4, S. 2, ss.175-186. ÇEPNİ E. ve N. KÖSE, (2003), Intra-Industry Trade Patterns Of Turkey: A Panel Study, G.Ü.I.I.B.F. Dergisi , S. 3, ss.13–28
7. DEVİREN, N. V., (2004), Türkiye ile Avrupa Birliği Ülkeleri Arasında Sınai Ürünleri Endüstri-içi Ticareti, İktisat İşletme ve Finans Dergisi, Eylül, ss. 107-127.
8. DRÈZE, J., (1960), “Quelques Réflexions Sereines sur l’Adaptation de l’Industrie Belge au Marché Commun”, Comptes-rendus des Travaux de la Société d’Economie Politique de Belgique; No:275. Translated as, “The Standard Goods Hypothesis”. in A. Jacquemin and A. Sapir, eds. The European Internal Market: Trade and Competition. Oxford: OUP, ss. 13-32.

9. EMİRHAN, P. N., (2005), The Determinants Of Vertical Intra-Industry Trade Of Turkey: Panel Data Approach, Dokuz Eylül University, Discussion Paper, Series No. 05/05.
10. ERK, N. ve TEKGÜL, Y., (2001), Ekonomik Entegrasyon ve Endüstriiçi Ticaret: Türkiye-AB Ülkeleri arasındaki Endüstri-içi Ticaretin Ölçülmesi ve Ticaret Tipinin Belirlenmesi, METU International Conference on Economics V, Ankara.
11. ERLAT, G. ve H. ERLAT, (2003), Measuring Intra-Industry And Marginal Intra-Industry Trade: The Case For Turkey, Emerging Markets Finance and Trade, 39, ss.5–38.
12. FRANKEL, H., (1943), “Industrialisation Of Agricultural Countries And The Possibilities Of A New İnternational Division Of Labour”, Economic Journal, V. 53, ss.188-201.
13. GÖNEL, D. F., (2001a), How important is intra-industry trade between Turkey and its trading partners? A comparison between the European Union and Central Asia Turkic Republics, Russian and East European Finance and Trade, 37, ss.61-76.
14. GÖNEL, D. F., (2001b), Tekstil Sektöründe Endüstri-içi Ticaret, Dış Ticaret Dergisi, S. 21, ss.15-31.
15. GREENAWAY, D. ve C. Milner (1987), “Intra-Industry Trade: Current Perspectives and Unresolved Issues”, Weltwirtschaftliches Archiv, Bd. 123, H. 1, ss. 39-57.
16. GRUBEL, H. ve P. J., Lloyd, (1971), “The Empirical Measurement of Intra- industry Trade,” Economic Record, V. 470, ss. 494-517.
17. KANDOĞAN, Y., (2003), Intra-Industry Trade Of Transition Countries: Trends And Determinants, Emerging Markets Review, V. 4, ss.273-286
18. KAYA, A. A. ve A. ATIŞ, (2007), Türkiye Kimya Sanayi Endüstri İçi Ticaretinin Statik ve Dinamik Analizi: Avrupa Birliği Üye ve Aday Ülkeleri, Rusya Federasyonu, Ukrayna ve Çin, Ege Akademik Bakış, 7(1), ss.251-291.
19. KİBRİTÇİOĞLU, A., (1998), “İktisadi Büyümenin Belirleyicileri ve Yeni Büyüme Modellerinde Beşeri Sermayenin Yeri”, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, C. 53, S. 1-4, s. 207-230.
20. KOÇYİĞİT A. ve ŞEN A., (2007), The Extend of Intra Industry Trade Between Turkey and the European Union: The Impact of Customs Unions, Journal of Economic and Social Research, V. 9(2).
21. KOJIMA K., (1964), “The Pattern of International Trade Among Advanced Countries”, Hitotsubashi Journal of Economics; V.5:1, ss. 17-36.
22. KÖSEKAHYAOĞLU, L., (2002), Does Trade Liberalization Matter?: An Analysis Of Intra-Industry Trade For Turkey and EU, Marmara Journal of European Studies, 10, ss.113–135.
23. KRUGMAN, P., (1979), “Increasing Returns, Monopolistic Competition and International Trade”, Journal of International Economics, V. 9, ss.469-479.
24. KRUGMAN, P., (1980), “Scale Economies, Product Differentiation, and the Pattern of Trade”, American Economic Review, V. 70, No: 5, ss.950-959.
25. KUTLU, E. ve F. YENİLMEZ, (2005), Türkiye ile AB Ülkeleri Arasındaki Endüstri İçi Ticaretin Önemi, İktisat, İşletme ve Finans Dergisi, Nisan, C. 20, S. 229, ss. 45-64.
26. KÜÇÜKAHMETOĞLU, O., (2002), Endüstri-içi Ticaret ve Türkiye, İktisat İşletme ve Finans Dergisi, Ocak, Yıl: 17, S. 190, ss.34-50.
27. KÜÇÜKKİREMİTÇİ, O.; M.E.,KARACA ve A. EŞİYOK (2010), “Türkiye’nin İhracatında Öne Çıkan Sektörlerde Temel Pazar Ülkeler, Rakipler Ve Rekabet Gücü”, Türkiye Kalkınma Bankası A.Ş., Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü, Ankara.
28. LEONTIEF, W., (1954), “Domestic Production and Foreign Trade: The American Capital Position Re-examined”, Econ. Internaz, 7 (February 1954): 9-38. Reprinted in Readings in International Economics, edited by Richard E. Caves and Harry G. Johnson. Homewood, Ill.: Irwin (for Amer. Econ. Assoc.),1968.
29. LINDER, S. B. (1961), “An Essay on Trade and Transformation”, Stockholm: Almqvist and Wiksell. MICHAELY, M., (1977), “Exports And Growth : An Empirical Investigation”, Journal of Development Economics, V. 4, No:1, ss. 49-53.
30. OECD, (1999), Science, Technology and Industry Scorebroad 1999: Benchmarking Knowledge-Based Economies, Paris. SAYGILI, Ş., (2003), Bilgi Ekonomisine Geçiş Sürecinde Türkiye Ekonomisi’nin Dünyadaki Konumu, Devlet Planlama Teşkilatı, Yayın No: DPT2675, Ankara.
31. SHARMA K., (1999), “Pattern And Determinants Of Intraindustry Trade in Australian Manufacturing”, Center Discussion Paper no. 813, Economic Growth Center, Yale University. SOMMA, E., (1994), “Intra-Industry Trade in The European Computers Industry”, Weltwirtschaftliches Archiv, V. 130, ss.784-799.
32. ŞİMŞEK, N., (2005), Türkiye’nin Yatay ve Dikey Endüstri-içi Dış Ticareti, D.E.Ü.İ.İ.B.F. Dergisi, C. 20, S. 1, ss.43-62. ŞİMŞEK, N., (2008), Türkiye’nin Endüstri İçi Dış Ticaretinin Analizi, Beta Yayınları, İstanbul.
33. TÜRKCAN, K. ve A., ATEŞ, (2010), Structure and Determinants of Intra-Industry Trade in the U.S. Auto-Industry, Journal of International and Global Economic Studies, 2(2), December, ss.15-46.
34. TÜRKCAN, K., (2005), Determinants Of Intra-Industry Trade in Final Goods And Intermediate Goods Between Turkey And Selected Oecd Countries, Ekonometri ve Istatistik, S. 1, ss.20–40.
35. VERDOORN, R. (1960), “The Intra-Block Trade of Benelux” içinde Economic Consequence of the size of Nations, E. Robinson (ed.), London : Macmillian.
36. WALTHER, T., (2002), “Dünya Ekonomisi”, Alfa Yayıncılık, İstanbul