TR
EN
TÜRKİYE’DE HAVA KALİTESİNİN COVID-19 BAĞLAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ
Öz
Hava kirliliği, temelde atmosferin doğal özelliklerinde olumsuz yönde yaşanan değişim şeklinde ifade edilmektedir. Bu değişime yol açan kimyasal, fiziksel ve biyolojik maddeler ise hava kirletici olarak adlandırılmaktadır. Söz konusu maddeleri ortaya çıkaran çeşitli doğal faktörler bulunsa da, bu maddeler ağırlıklı olarak beşeri faaliyetlerden kaynaklanmaktadır. Covid-19 salgını kapsamında alınan tedbirlerin, bu faaliyetlerde bir daralmaya yol açtığı düşünülmektedir. Dolayısıyla bu çalışma, Türkiye’nin hava kalitesinde Covid-19 salgını döneminde bir değişim olup olmadığını incelemeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda Covid-19 öncesi dönem ve Covid-19 dönemini kapsayan Nisan 2019-Mart 2021 tarih aralığında Türkiye’de seçilen illerin hava kalitesi; PM10, O3, NO2 ve SO2 değişkenleri kullanılarak TOPSIS yöntemi ile analiz edilmiştir. Söz konusu tarih aralığı altı aylık dört dönem şeklinde ele alınmıştır. Değişkenler açısından dönemler arasındaki farklılık, Kruskall-Wallis H ve Tamhane’s T2 testleri ile kontrol edilmiştir. Yapılan analiz sonucunda seçilmiş illerin Covid-19 döneminde hava kalitelerinde kısmi bir iyileşme olduğu tespit edilmiştir. Bu iyileşme üzerinde mevsimsel değişimlerin yanı sıra Covid-19 salgını kapsamında alınan önlemlerin de etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Amann, M., Forsberg, B., Hänninen, O., Krzyzanowski, M., Leeuw F. D., Liu, S. J., Mandin, C. Schneider, J., Schwarze, P. & Simpson, D. (2008). Health Risks of Ozone from Long-Range Transboundary Air Pollution, Copenhagen: WHO Regional Office for Europe.
- Anderson, J. O., Thundiyil, J. G. & Stolbach, A. (2012). Clearing the Air: A Review of the Effects of Particulate Matter Air Pollution on Human Health, Journal of Medical Toxicology: Official Journal of the American College of Medical Toxicology, 8(2), 166-175.
- Bălă, G. P., Râjnoveanu, R. M., Tudorache, E., Motișan, R. & Oancea, C. (2021). Air Pollution Exposure-The (In)visible Risk Factor for Respiratory Diseases, Environmental Science and Pollution Research, 28(16), 19615-19629.
- Başoğlu, A. & Akyazı, H. (2015). Çevresel Sorunların Makroekonomik Analizinde Çevreye Uyarlanmış IS-LM Modeli, Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 37(2), 129-151.
- Baysan, C., Yavaş, S. P. & Çöl, M. (2021). Change in Air Pollution and Human Mobility Trends During COVID-19 Lockdown Measures in Turkey, The Anatolian Journal of Family Medicine, 4(2), 170-177.
- Benton, M., Batalova, J., Davidoff-Gore, S. & Schmidt, T. (2021). COVID-19 and the State of Global Mobility in 2020, Washington: Migration Policy Institute.
- Bilgili, M. Y. (2020). Sürdürülebilir Yükseköğretim Kurumlarında Çevre Bilinci, Katı Atık ve Enerji Yönetimi Uygulamaları, İstanbul: Ekin Basım Yayım Dağıtım.
- Bostan, S., Erdem, R., Öztürk, Y. E., Kılıç, T. & Yılmaz, A. (2020). The Effect of COVID-19 Pandemic on the Turkish Society, Electronic Journal of General Medicine, 17(6), 1-8.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
22 Haziran 2022
Gönderilme Tarihi
10 Ekim 2021
Kabul Tarihi
23 Mart 2022
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2022 Cilt: 12 Sayı: 23
APA
Yıkıcı, A., & Ünal, H. (2022). TÜRKİYE’DE HAVA KALİTESİNİN COVID-19 BAĞLAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ. Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, 12(23), 21-43. https://izlik.org/JA87NE93DN
AMA
1.Yıkıcı A, Ünal H. TÜRKİYE’DE HAVA KALİTESİNİN COVID-19 BAĞLAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ. KTÜSBD. 2022;12(23):21-43. https://izlik.org/JA87NE93DN
Chicago
Yıkıcı, Abdulgazi, ve Hüseyin Ünal. 2022. “TÜRKİYE’DE HAVA KALİTESİNİN COVID-19 BAĞLAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ”. Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi 12 (23): 21-43. https://izlik.org/JA87NE93DN.
EndNote
Yıkıcı A, Ünal H (01 Haziran 2022) TÜRKİYE’DE HAVA KALİTESİNİN COVID-19 BAĞLAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ. Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi 12 23 21–43.
IEEE
[1]A. Yıkıcı ve H. Ünal, “TÜRKİYE’DE HAVA KALİTESİNİN COVID-19 BAĞLAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ”, KTÜSBD, c. 12, sy 23, ss. 21–43, Haz. 2022, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA87NE93DN
ISNAD
Yıkıcı, Abdulgazi - Ünal, Hüseyin. “TÜRKİYE’DE HAVA KALİTESİNİN COVID-19 BAĞLAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ”. Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi 12/23 (01 Haziran 2022): 21-43. https://izlik.org/JA87NE93DN.
JAMA
1.Yıkıcı A, Ünal H. TÜRKİYE’DE HAVA KALİTESİNİN COVID-19 BAĞLAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ. KTÜSBD. 2022;12:21–43.
MLA
Yıkıcı, Abdulgazi, ve Hüseyin Ünal. “TÜRKİYE’DE HAVA KALİTESİNİN COVID-19 BAĞLAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ”. Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, c. 12, sy 23, Haziran 2022, ss. 21-43, https://izlik.org/JA87NE93DN.
Vancouver
1.Abdulgazi Yıkıcı, Hüseyin Ünal. TÜRKİYE’DE HAVA KALİTESİNİN COVID-19 BAĞLAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ. KTÜSBD [Internet]. 01 Haziran 2022;12(23):21-43. Erişim adresi: https://izlik.org/JA87NE93DN
