THE RELATIONSHIP BETWEEN HIGH-TECH PRODUCT EXPORTS AND CURRENT ACCOUNT BALANCE: ECONOMETRIC ANALYSIS FOR BRICS-T COUNTRIES

Öz

The relationship between high-tech product exports, considered one of the key factors determining a country's international competitiveness and economic performance, and the current account balance is attracting increasing attention. Examining this relationship in the context of developing countries, which often face significant current account problems, is particularly important. This study econometrically analyzes the relationship between high-tech product exports and the current account balance in BRICS-T countries, which are among the most prominent developing countries, for the period 2000-2022. For each country, the variables used are high-tech product exports, number of patent applications, and current account balance. Within the scope of econometric analysis, the Westerlund and Edgerton (2007) LM Bootstrap panel cointegration test is used to determine the cointegration relationship, and the Common Correlated Effects method is used for estimating long-term coefficients. The analysis concludes that there is a cointegration relationship between high-tech product exports, the current account balance, and the number of patents. Changes in patent numbers have not had a significant impact on overall high-tech product exports within the group.

Anahtar Kelimeler

• High-Tech Product Exports
• Current Account Balance
• Panel Data Analysis
• BRICS-T

CARİ DENGE VE YÜKSEK TEKNOJİLİ ÜRÜN İHRACATI İLİŞKİSİ: BRICS-T ÜLKELERİ İÇİN EKONOMETRİK ANALİZ

Öz

Bir ülkenin uluslararası rekabet gücünü ve ekonomik performansını belirleyen önemli faktörlerden biri olarak kabul edilen yüksek teknolojili ürün ihracatının cari dengeyle ilişkisi giderek daha fazla dikkat çekmektedir. Bu ilişkinin, cari denge sorunu nispeten fazla olan gelişmekte olan ülkeler örneğinde incelenmesi de önemlidir. Bu çalışmada, gelişmekte olan ülkeler denildiğinde ilk akla gelenlerden olan BRICS-T ülkelerinde yüksek teknolojili ürün ihracatı ve cari denge ilişkisi 2000-2022 dönemi için ekonometrik olarak analiz edilmektedir. Her bir ülke için, yüksek teknolojili ürün ihracatı, patent başvuru sayısı ve cari işlemler dengesi değişkenleri kullanılmıştır. Ekonometrik analiz kapsamında, eşbütünleşme ilişkisinin tespiti için Westerlund ve Edgerton (2007) LM Boostrap panel eşbütünleşme testi ve uzun dönem katsayıları tahmini için Ortak İlişkili Etkiler yöntemi kullanılmıştır. Analiz sonucunda; yüksek teknolojili ürün ihracatı, cari ödemeler dengesi ve patent sayıları arasında eşbütünleşme ilişkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Patent sayılarındaki değişimin ise, grubun genelinde yüksek teknolojili ürün ihracatı üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Yüksek Teknolojili Ürün İhracatı
• Cari Denge
• Panel Veri Analizi
• BRICS-T

Kaynakça

1. Alpağut, S. (2023). Büyüme, cari açık ve enflasyon ilişkisi: Türkiye üzerine bir inceleme. içinde Ekonomi ve Finans Politikaları Üzerine Çalışmalar, Eroğlu Sevinç, D. & Yüce Akıncı, G. (eds.), Gaziantep: Özgür Yayınları, 24-41.
2. Bayar, Y., Kılıç, C. & Arıca, F. (2014). Türkiye’de cari açığın belirleyicileri. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(1), 451-471.
3. Braunerhjelm, P. & Thulin, P. (2008). Can countries create comparative advantages? R&D expenditures, high-techexports and country size in 19 OECD countries, 1981-1999. International Economic Journal, 22(1), 95-111.
4. Breusch, T. & Pagan, A. (1980). The Lagrange multiplier test and its applications to model specification in econometrics. Review of Economic Studies, 47 (1), 239-253.
5. Buzdağlı, Ö., Uzun A. M. & Emsen S. Ö. (2019). Yükselen ekonomilerde yüksek teknolojili mal ihracatının belirleyicileri. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 20(1), 474-487.
6. Çeştepe, H., Tay Bayramoğlu, A., & Sümer, E. (2021). Dış Borçlanma, iktisadi büyüme, cari açık ve finansal gelişme ilişkisi: Türkiye örneği. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 60, 419-445.
7. Çeştepe, H., Tüzün, O. & Aybudak, H. G. (2022). Yüksek teknolojili ürün ihracatı ve doğrudan yabancı yatırımların ekonomik büyümeye etkisi: E7 ülkeleri üzerine ampirik bir analiz, Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 18 (2), 1-15.
8. Dam, M. M. & Zengi, C. A. (2016). Yüksek teknolojili ürün ihracatının belirleyicileri: G-7 ülkeleri için panel veri analizi, International Congress on European Union Relations. Economics, Finance and Econometrics (EUREFE’16), Aydın, 14-16 July 2016.

9. Dinler, Z. (2023). İktisat. 14. Baskı, Bursa: Ekin Yayınevi.
10. Durmaz, A. & Yıldız, Ü. (2019). BRICS ülkeleri için inovasyon ve yüksek teknoloji ihracatı ilişkisinin ekonometrik analizi. II. Business Organization Research Conference, İzmir, Türkiye, 4-6 Eylül 2019.
11. Eğilmez, M. & Kumcu E. (2012). Ekonomi politikası. 17. Baskı, İstanbul: Remzi Kitabevi.
12. Erdil Şahin, B. (2019). Impact of high technology export on economic growth: an analysis on Turkey. Journal of Business Economics and Finance, 8(3), 165-172.
13. Erdinç, Z. & Aydınbaş, G. (2020). Yüksek teknoloji ürünleri ihracı ve belirleyicileri: Panel veri analizi. Social, Mentality and Researcher Thinkers Journal, 6(30), 496-507.
14. Falk, M. (2009). High-tech exports and economic growth in ındustrialized countries. Applied Economics Letters, 16 (10), 1025-1028.
15. Frankel, J. A. & Romer, D. (1999). Does trade cause growth?, American Economic Review, 89(3), 379–399. Göçer, İ. (2013). Ar-Ge harcamalarının yüksek teknolojili ürün ihracatı, dış ticaret dengesi ve ekonomik büyüme üzerindeki etkileri, Maliye Dergisi, 165, 215-240.
16. Göçer, İ. & Gerede, C. (2016). Cari açık-ekonomik büyüme-enflasyon ve işsizlik açmazında Türkiye: yeni nesil bir ekonometrik analiz. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(Özel Sayı), 35-46
17. Güneş, S. & Akın, T. (2019). Yüksek teknolojili ürün ihracatı: lider ülkeler ve Türkiye analizi. Sosyoekonomi, 27(40), 11-29.
18. Has, D. (2021). Türkiye’de finansal dışa açıklık ile cari açık ilişkisinin ampirik analizi, Yüksek Lisans Tezi. Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Zonguldak.
19. Im, K. S., Pesaran, H. & Shin, Y. (2003). Testing for unit roots in heterogeneous panels. Journal of Econometrics. 115(1), 53-74.
20. Ioannidis, E. & P. Schreyer (1997). Technology and non technology determinants of export share growth. OECD Economic Studies, No: 28, 169-205.
21. Kabaklarlı, E., Duran, M. S. & Telli Ü. Y. (2018). High-technology exports and economic growth: Panel data analysis for selected OECD countries. Forum Scientiae Oeconomia, 6(2), 47-60.
22. Kalkan, Y. & Pala, F. (2022). İleri teknoloji ihracatı belirleyicilerinin panel ARDL analizi ile incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 35, 193-204.
23. Karataş, M. B. (2023). Yüksek teknolojili ürün dış ticaretinin cari açık üzerindeki etkisi: Türkiye ekonomisi için bir analiz, Doktora Tezi. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
24. Karataş, M. B. & Yılmaz, S. (2023). Analysis of the relationship between hightech product ımports and current account defıcit in the Turkish economy. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 24(2), 1-13
25. Keeble, D. & Wilkinson, F. (2000). High-technology clusters, networking and collective learning in Europe. Newyork: Ashgate, Aldershot.
26. Kızılkaya, O., Sofuoğlu, E. & Ay, A. (2017). Yüksek teknolojili ürün ihracatı üzerinde doğrudan yabancı sermaye yatırımları ve dışa açıklığın etkisi: Gelişmekte olan ülkelerde panel veri analizi. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 18 (1), 63-78.
27. Kundak, S. & Aktop, V. S. (2023). Yüksek teknolojili ürün ihracatının ekonomik büyümeye etkisi: Seçilmiş OECD ülkelerinde panel veri analizi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 19(3), 445-470.
28. Mehrara, M., Seijani, S. & Karsaları, A. R. (2017). Determinants of high-tech export in developing countries based on Bayesian model averaging. Proceedings of Rijeka Faculty of Economics: Journal of Economics and Business, 35(1), 199-215.
29. Meral, Y. (2019). High technology export and high technology export impact on growth. International Journal of Business Ecosystem & Strategy, 1(3), 32-38.
30. Moraes J. & Luna I. (2018). Dynamic and determinants of high technology exports in Latin America and The Caribbean: A network and a panel data analysis, III Encontro Nacional de Economia Industrial e Inovação, 5(1), 1-16.
31. Navarro Zapata, A., Arrazola, M., & de Hevia, J. (2024). Determinants of high-tech exports: New evidence from OECD countries. Journal of the Knowledge Economy, 15(1), 1103-1117.
32. Özcan, S. E. & Özer, P. (2017). Ar-Ge harcamaları ve patent başvuru sayısının ekonomik büyüme üzerindeki etkileri: OECD ülkeleri üzerine bir uygulama. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(1), 15-28.
33. Özsoy, S., Ergüzel, O. Ş., Ersoy, A. Y., & Saygılı, M. (2022). The impact of digitalization on export of high technology products: A panel data approach. The Journal of International Trade & Economic Development, 31(2), 277–298.
34. Parente, S. L. & Prescott, E.C. (1994). Barriers to technology adoption and development. Journal of Political Economy, 102, 298-321.
35. Pesaran, M. H. (2004). General diagnostic tests for cross section dependence in panels. Cambridge Working Papers in Economics, No: 435, Faculty of Economics, University of Cambridge.
36. Pesaran, M. H. (2006). Estimation and ınference in large heterogeneous panels with a multifactor error Structure. Econometrica, 74(4), 967-1012.
37. Pesaran, M. H. (2007). A simple panel unit root test in the presence of cross-section dependence. Journal of Applied Econometrics, 22, 265-312.
38. Sandua, S. & Ciocanel B. (2014). Impact of R&D and ınnovation on high-tech export. Procedia Economics and Finance, 15(2014), 80-90.
39. Sey, N. & Aydın, B. (2021). Türkiye’de yüksek teknoloji ürün ihracatı ve inovasyon ilişkisi üzerine ekonometrik bir inceleme, ODÜ Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 11(1), 238-252.
40. Seyidoğlu, H. (2017). Uluslararası iktisat (21. Baskı). İstanbul: Güzem Can Yayınları.
41. Tebaldi, E. (2011). The determinants of high-technology exports: A panel data analysis. Atlantic Economic Journal, 39(4), 343-353.
42. Trading Economics. (2024). Country list current account to GDP, https://tradingeconomics.com/country-list/current-account-to-gdp, Erişim Tarihi: 10.05.2024
43. Tunçsiper, Ç. & Unat, E. (2021). İnovasyon ve yüksek teknolojili ürün ihracatı ilişkisi: Kırılgan beşli ülkeleri örneği. 3. International Conference on Empirical Economics and Social Sciences, Turkey, 12th-13rd December 2020.
44. Türkay, H. (2013). Türkiye’de cari açık, bütçe açığı ve yatırım-tasarruf açığı ilişkisi. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 14(2), 253-269.
45. Ünsal, E. M. (2009). Makro iktisat. 8. Baskı, Ankara: İmaj Yayınevi.
46. Westerlund, J. & Edgerton, D. L. (2007). A panel bootstrap cointegration test. Economics Letters, 97, 185-190.
47. WIPO (2023), Global innovation index. https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2023/, (Erişim Tarihi: 29.04.2024).
48. World Bank (2024). https://databank.worldbank.org/source/world-development-indicators, Erişim Tarihi: 10.05.2024.
49. Yağış, O. (2024). Yüksek teknolojili ürün ihracatı ve ekonomik büyüme ilişkisi: Panel veri analizi. Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 10(1), 18-29
50. Yalman, İ. N. (2019). Yüksek teknolojili ürün ihracatı, doğrudan yabancı sermaye yatırımları, enerji tüketimi ve karbon emisyonunun ekonomik büyüme ile ilişkisi: BRICS-T ülkeleri örneği. S.C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 20(2), 128-149.
51. Yavuz, G. & Uysal, Ö. (2020). Yüksek teknolojili ürün ihracatını etkileyen faktörlerin analizi: OECD Örneği, Uluslararası Ekonomi, İşletme ve Politika Dergisi, 4 (1), 205-220.
52. Yıldırım, C. (2016). Patent başvurusu ve ihracat arasındaki ilişki: Panel veri analizi. Bartın Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(13), 226-249.
53. Yıldırım, E. & Kesikoğlu, F. (2012). Ar-Ge harcamaları ile ihracat arasındaki nedensellik ilişkileri: Türkiye örneğinde panel nedensellik testi kanıtları. Marmara Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, 32(1), 165-180.
54. Yıldız, Ü. (2017). BRICS ülkeleri ve Türkiye’de yüksek teknoloji ihracatı ve ekonomik büyüme ilişkisinin panel veri analizi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 53, 26-34.