ANALYSING OTTOMAN MARITIME STRATEGY IN THE INDIAN OCEAN THROUGH MAHAN’S SEA POWER THEORY

Öz

This study explores the Ottoman Empire’s naval activities in the Indian Ocean during the 16th century, utilising Alfred Thayer Mahan’s Sea Power Theory as a framework. The aim is to evaluate why Ottoman naval power in the region remained limited and to assess the extent to which Mahan’s six elements—geographical position, physical conformation, extent of territory, population, national character, and government institutions—were applicable to Ottoman maritime endeavours. By analysing historical sources and critically engaging with Mahan’s theory, the research examines the interplay between the empire’s strategic priorities, institutional capacities, and maritime policies in the Indian Ocean. The scope of the study extends beyond traditional economic and political analyses of Ottoman interests, instead providing a nuanced perspective on how their naval operations reflected broader challenges and limitations. The paper’s originality lies in its application of Mahan’s Sea Power Theory to Ottoman maritime history, offering a fresh lens to understand the empire’s constrained influence in the Indian Ocean. This approach highlights the divergence between the empire’s proactive naval dominance in the Mediterranean and its relatively hesitant engagement in the Indian Ocean. By contextualising Ottoman activities within Mahan’s framework, the study contributes to the broader discourse on naval power and the historical dynamics of maritime empires. This study addresses the question of to what extent the Ottoman Indian Ocean experience challenges the universal applicability of Mahan’s Sea Power Theory.

Anahtar Kelimeler

• the Ottoman Empire
• Portuguese
• Indian Ocean
• Alfred Thayer Mahan
• Sea Power Theory.

OSMANLI’NIN HİNT OKYANUSU’NDAKİ DENİZ STRATEJİSİNİN MAHAN’IN DENİZ GÜCÜ TEORİSİ ÇERÇEVESİNDE ANALİZİ

Öz

Bu çalışma, 16. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu’nun Hint Okyanusu’ndaki denizcilik faaliyetlerini Alfred Thayer Mahan’ın Deniz Gücü Teorisi çerçevesinde incelemektedir. Çalışmanın amacı, Osmanlı deniz gücünün bölgedeki etkisinin neden sınırlı kaldığını değerlendirmek ve Mahan’ın altı unsuru—coğrafi konum, fiziksel yapı, toprak genişliği, nüfus, ulusal karakter ve hükümet kurumları—Osmanlı denizcilik faaliyetlerine ne ölçüde uygulanabilir olduğunu analiz etmektir. Tarihi kaynaklar ve Mahan’ın teorisi eleştirel bir şekilde incelenerek, imparatorluğun stratejik öncelikleri, kurumsal kapasitesi ve Hint Okyanusu’ndaki deniz politikaları arasındaki etkileşim ele alınmıştır. Çalışmanın kapsamı, geleneksel Osmanlı ekonomik ve politik çıkarlarının analizlerinin ötesine geçerek, denizcilik operasyonlarının daha geniş zorluk ve sınırlamalarını yansıttığına dair ayrıntılı bir perspektif sunmaktadır. Bu çalışmanın özgünlüğü, Mahan’ın Deniz Gücü Teorisi’nin Osmanlı denizcilik tarihi bağlamında uygulanmasında yatmaktadır ve imparatorluğun Hint Okyanusu’ndaki sınırlı etkisinin anlaşılmasına yeni bir bakış açısı sunmaktadır. Bu yaklaşım, Osmanlı’nın Akdeniz’deki proaktif deniz hâkimiyeti ile Hint Okyanusu’ndaki görece çekimser tutumu arasındaki farklılıkları vurgulamaktadır. Osmanlı faaliyetlerini Mahan’ın çerçevesine oturtarak, çalışma deniz gücü ve deniz imparatorluklarının tarihsel dinamikleri üzerine yapılan tartışmalara katkı sağlamaktadır. Bu çalışma, Osmanlı’nın Hint Okyanusu deneyiminin Mahan’ın Deniz Gücü Teorisi’nin evrensel uygulanabilirliğini ne ölçüde sorguladığı sorusunu ele almaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Osmanlı İmparatorluğu
• Portekiz
• Hint Okyanusu
• Alfred Thayer Mahan
• Deniz Gücü Teorisi.

Kaynakça

1. Bâb-ı Âsafî Divan-ı Hümâyûn Sicillatı Mühimme Defterleri (A.{DVNSMHM.d).
2. Barkan, Ö. L. (1953). Tarihi Demografi Araştırmaları ve Osmanlı Tarihi, Türkiyat Mecmuası, 10, 1-26.
3. Black, J. (2009). Naval Power: A History of Warfare and the Sea From 1500, New York: Palgrave Macmillan.
4. Bostan, İ. (2002). Beylikten İmparatorluğa Osmanlı Denizciliği, Türkler 10, 122-128.
5. Bostan, İ. (2009a). Selman Reis, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, 36, 444-446.
6. Bostan, İ. (2009b). Hint Okyanusu’nda Osmanlı yapılanması, In İ. Bostan & S. Özbaran (Eds.), Türk Denizcilik Tarihi (Vol. 1, pp. 343-353). İstanbul: Deniz Basımevi.
7. Bostan, İ. (2013a). XVI. Yüzyılda Kızıldeniz’de Osmanlı-Portekiz Mücadelesi: Süveyş, Cidde ve Muha Deniz Üsleri, F. Emecen (Ed.), Osmanlı’nın İzinde, Prof. Dr. Mehmet İpşirli Armağanı 1, 331-357).
8. Bostan, İ. (2013b). Yemen, Osmanlı Dönemi, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, 43, 406–412.

9. Boxer, C. R. (1977). The Portuguese Seaborne Empire, 1415-1825. Essex: The Anchor Press.
10. Brummett, P. (1994). Ottoman Seapower and Levantine Diplomacy in the Age of Discovery. New York, NY: State University of New York Press.
11. Carvalhal, H., Murteira, A., & Lee de Jesus, R. (2021). The First World Empire: Portugal, War and Military Revolution, London: Routledge.
12. Casale, G. (2007). Global Politics in the 1580s: One Canal, Twenty Thousand Cannibals, and an Ottoman Plot to Rule the World, Journal of World History, 18(3), 267-296.
13. Casale, G. (2010). The Ottoman Age of Exploration, New York: Oxford University Press.
14. Chaudhuri, K. N. (1985). Trade and Civilisation in the Indian Ocean: An Economic History from the Rise of Islam to 1750, Cambridge: Cambridge University Press.
15. Dames, M. L. (1921). The Portuguese and Turks in the Indian Ocean in the Sixteenth Century. Journal of the Royal Asiatic Society, 53(1), 1-28.
16. Dede, B. (2018). Testing the Sea Power Theory by Comparing the Navies of the Ottoman Empire and the Holy League (Master’s thesis), İstanbul: Yeditepe University, Institute of Social Sciences.
17. Demir, F. (2012). Alfred Thayer Mahan ve Deniz Hakimiyeti Teorisi (Master’s thesis), Bolu: Bolu Abant İzzet Baysal University, Institute of Social Sciences.
18. Duman, F. (2019). Deniz Hakimiyeti Teorisi Çerçevesinde XVI. yüzyıl Osmanlı Deniz Gücünün Analizi (Master’s thesis), Kütahya: Kütahya Dumlupınar University, Institute of Social Sciences.
19. İnalcık, H. (1997). The Ottoman State: Economy and Society, 1300–1600, H. İnalcık & D. Quataert (Eds.), An Economic and Social History of the Ottoman Empire, 9-410.
20. Kennedy, P. (1988). The Influence and the Limitations of Sea Power, The International History Review, 10(1), 2–17.
21. Kütükoğlu, M. (1999). Osmanlı Maliyesi. In E. İhsanoğlu (Ed.), Osmanlı Devleti Tarihi, 2, 513-650.
22. Liu, Y. (2005). Clergy, Nobility and Crown in Decadência, História (São Paulo), 24, 167-190.
23. Mahan, A. T. (1911). The Influence of Sea Power Upon History 1660–1783, Boston: S. J. Parkhill.
24. Modelski, G., & Thompson, W. R. (1988). Seapower in Global Politics, 1494-1993, London: Macmillan Press.
25. Mukherjee, R. (2014). The Ottomans and the Sixteenth Century Bay of Bengal, In D. Couto (Ed.), Seapower, Technology and Trade: Studies in Turkish Maritime History, 115-129.
26. Orhonlu, C. (1996). Habeş Eyaleti, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, 14, 363-367.
27. Önalp, E. (2010). Osmanlı’nın Güney Seferleri: 16. yüzyılda Hint Okyanusu’nda Türk-Portekiz Mücadelesi, Ankara: Berikan Yayınevi.
28. Özbaran, S. (2004). Yemen’den Basra’ya Sınırdaki Osmanlı. İstanbul: Kitap Yayınevi.
29. Özbaran, S. (2006). Ottomans and the India Trade in the Sixteenth Century: Some New Data and Reconsiderations, Oriente Moderno, 25(86), 173-179.
30. Özbaran, S. (2009a). Osmanlı İmparatorluğu’nun Hint Okyanusu’na açılması. In İ. Bostan & S. Özbaran (Eds.), Türk Denizcilik Tarihi, 1, 201-211.
31. Özbaran, S. (2009b). Ottoman Expansion Toward the Indian Ocean in the 16th Century, İstanbul: İstanbul Bilgi University Press.
32. Özbaran, S. (2011). Osmanlı İmparatorluğu ve Hindistan Yolu, Tarih Dergisi, 31, 65-146.
33. Panzac, D. (2018). Osmanlı Donanması (1572–1923) (A. Maden & S. Canpolat, Trans.). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
34. Parker, G. (1988). The Military Revolution: Military Innovation and the Rise of the West, 1500–1800. Cambridge: Cambridge University Press.
35. Seydi Ali Reis. (n.d.). Mir’at-ül Memalik (N. Akyıldız, Ed.). İstanbul: Tercüman.
36. Subrahmanyam, S. (2012). The Portuguese Empire in Asia, 1500-1700: A Political and Economic History. West Sussex: Wiley-Blackwell.
37. Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı (TSMA.e).
38. Wink, A. (2020). The Indian Ocean in the age of the Estado da India and the East India Companies, The Making of the Indo-Islamic World: C.700–1800 CE,,. 217-247).
39. Yun-Casalilla, B. (2019). Iberian World Empires and the Globalization of Europe, 1415-1668. Singapore: Palgrave Macmillan.