TÜRKİYE’S LATIN AMERICA OUTREACH THROUGH THE CASE OF BRAZIL: SOFT POWER, INTERDEPENDENCE, AND STRATEGIC LIMITATIONS

Öz

This study aims to examine in detail Türkiye’s Latin America outreach policy, particularly in the context of Türkiye-Brazil relations, which gained momentum in the 2000s. The theoretical framework of the study is based on Keohane and Nye’s interdependence approach and Nye’s concept of soft power, and accordingly, Türkiye-Brazil relations are analyzed in their political, economic, cultural, and military dimensions. The main argument of the study is that although the multifaceted cooperation between Türkiye and Brazil has yielded significant gains at both regional and bilateral levels, this potential has not been fully realized due to structural problems and constraints stemming from institutional sustainability, trade imbalance, cultural visibility, regional dynamics, and the status of both countries as middle-sized powers. Therefore, for Türkiye to effectively maintain its relations with Brazil beyond a periodic outreach policy, it depends on the establishment of institutional mechanisms to balance asymmetric dependence and ensuring the continuity of soft power.

Anahtar Kelimeler

• Latin America
• Brazil
• Türkiye
• Soft Power
• Interdependence

TÜRKİYE’NİN LATİN AMERİKA AÇILIMINDA BREZİLYA: YUMUŞAK GÜÇ, KARŞILIKLI BAĞIMLILIK VE STRATEJİK SINIRLILIKLAR

Öz

Bu çalışma, Türkiye’nin Latin Amerika açılım politikasını 2000’li yıllar itibarıyla ivme kazanan Türkiye-Brezilya ilişkileri ekseninde ayrıntılı olarak irdelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın kuramsal çerçevesi, Keohane ve Nye’ın karşılıklı bağımlılık yaklaşımı ile Nye’ın yumuşak güç kavramı üzerine temellendirilmiş ve bu doğrultuda Türkiye-Brezilya ilişkileri siyasi, ekonomik, kültürel ve askeri boyutlarıyla ele alınmıştır. Çalışmanın temel argümanı, Türkiye-Brezilya arasındaki çok boyutlu işbirliğinin hem bölgesel hem de ikili düzeyde önemli kazanımlar sağlamasına rağmen kurumsal sürdürülebilirlik, ticaret dengesizliği, kültürel görünürlük, bölgesel dinamikler ve her iki ülkenin orta ölçekli güç statüsünden kaynaklanan yapısal sorunlar ve kısıtlar nedeniyle bu potansiyelin tam anlamıyla hayata geçirilemediğidir. Dolayısıyla, Türkiye’nin Brezilya ile ilişkilerini dönemsel açılım politikasının ötesine taşıyarak etkili bir şekilde sürdürebilmesi, asimetrik bağımlılığı dengeleyecek kurumsal mekanizmaların oluşturulmasına ve yumuşak gücün sürekliliğinin sağlanmasına bağlıdır.

Anahtar Kelimeler

• Latin Amerika
• Brezilya
• Türkiye
• Yumuşak güç
• Karşılıklı bağımlılık

Kaynakça

1. Akarsu, O. (2026, Nisan 5). Türkiye ile Brezilya arasında savunma sanayi anlaşması onaylandı. Tabya Dijital. Erişim adresi: https://tabyadijital.com/turkiye-ile-brezilya-arasinda-savunma-sanayi-anlasmasi-onaylandi/.
2. Aksoy, M., & Morçiçek, H. (2024). Latin Amerika’daki Çin Halk Cumhuriyeti varlığı ve Amerikan hegemonyasına etkileri. İzmir İktisat Dergisi, 39(2), 318–336.
3. Alden, C., & Marco, A. V. (2005). The new diplomacy of the South: South Africa, Brazil, India and trilateralism. Third World Quarterly, 26(7), 1077–1095.
4. Altunışık, M. B. (2008). The possibilities and limits of Turkey’s soft power in the Middle East. Insight Turkey, 10(2), 41–54.
5. Balcı, A. (2014). Türkiye’de Kürt hareketinin AB politikası: Muhalif bir etnik bloğun dış politikası üzerine analiz. In B. Duran, K. İnat, & A. Balcı (Der.), Türk Dış Politikası Yıllığı 2013 (ss. 61–87). SETA Yayınları.
6. Cull, N. J. (2008). Public diplomacy: Taxonomies and histories. The Annals of the American Academy of Political and Social Science, 616(1), 31–54.
7. Çapık, E., & Dulupçu, M. A. (2023). Türkiye’nin tanıtımında Türk dizilerinin bölgesel başarısı. Geographies, Planning & Tourism, 3(2), 158-175.
8. Defensehere. (2025, 28 Mart). IDEF, LAAD Defence & Security 2025’te yerini alıyor. Erişim adresi: https://defensehere.com/tr/idef-laad-defence-security-2025te-yerini-aliyor/.

9. Demirtürk, H. (2020). Tarihsel süreçte Türk-Latin Amerika ilişkileri ve Türkiye'nin Latin Amerika açılımı politikası [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
10. Ermağan, İ., Tahsin, E., & Tekin, S. (2017). Dünya siyasetinde Latin Amerika. Nobel Akademik Yayıncılık.
11. Flemes, D. (2009, 11–14 Haziran). Brazil’s vision of the future global order [Konferans sunumu]. 28th International Congress of the Latin American Studies Association (LASA), Rio de Janeiro, Brezilya.
12. Gonzalez, A., & Zengin, H. (2016). A decade of opening. Turkey’s new international role in Sub-Saharan Africa and Latin America. Tiempo Devorado, 3(2), 262–285.
13. Gürdal, T., & Var, D. (2021). Sivil havacılık sektöründeki gelişmelerin Türkiye’nin ihracatına etkisinin ekonometrik analizi: THY Afrika açılımı örneği. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12(23), 214–246.
14. Igarapé Institute. (2017). Brazil’s participation in MINUSTAH (2004–2017): Perceptions, lessons and practices for future missions. Igarapé Institute.
15. İncesu, A. (2018). AK Parti dönemi Türkiye-Güney Amerika ilişkileri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Giresun Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
16. Keohane, R. O., & Nye, J. S., Jr. (1973). Power and interdependence. Survival, 15(4), 158–165.
17. Keohane, R. O., & Nye, J. S., Jr. (2015). Güç ve karşılıklı bağımlılığı yeniden ele almak. Uluslararası İlişkiler Dergisi, 12(46), 79–104.
18. Kılıç, S. (2026, Nisan 5). İmzalar atıldı! Brezilya ile ortak üretim yapacağız. Türkiye Gazetesi. Erişim adresi: https://www.turkiyegazetesi.com.tr/gundem/imzalar-atildi-brezilya-ile-ortak-uretim-yapacagiz-1781880.
19. Kınık, H. (2021). Turkey’s opening to Latin America: The case of Venezuela. JASS Studies – The Journal of Academic Social Science Studies, 14(87), 327–340.
20. Kurtcu, E. (2021). Türkiye’nin Latin Amerika’daki kamu diplomasisi faaliyetleri ve yumuşak güç unsuru [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
21. Kutbe, H. (2026, 9 Şubat). Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, Brezilya'nın Ankara Büyükelçisi Santos'u ve IEA Başkanı Birol'u kabul etti. Anadolu Ajansı. Erişim adresi: https://www.aa.com.tr/tr/gundem/cumhurbaskani-yardimcisi-yilmaz-brezilyanin-ankara-buyukelcisi-santosu-ve-iea-baskani-birolu-kabul-etti/3824795.
22. Lechini, G. (2007). Middle powers: IBSA and the new South-South cooperation. NACLA Report on the Americas, 40(5), 28–32.
23. Levaggi, A. G. (2013). Turkey and Latin America: A new horizon for a strategic relationship. Perceptions: Journal of International Affairs, 18(4), 99–116.
24. Manioğlu, O. (2025, 30 Temmuz). Türkiye ile Brezilya arasında savunma sanayi iş birliği anlaşması: Çok kutuplu dünyada yeni stratejik açılımlar. Uluslararası Politika Akademisi. Erişim adresi: https://politikaakademisi.org/2025/07/30/turkiye-ile-brezilya-arasindaki-sanayi-is-birligi-anlasmasi-cok-kutuplu-dunyada-yeni-stratejik-acilimlar/.
25. Melissen, J. (Ed.). (2005). The new public diplomacy: Soft power in international relations. Palgrave Macmillan.
26. Menteş, N. (2019, 10 Eylül). Venezuela’daki darbe girişimine Türkiye’nin tavrı net: “ABD yapıyor!” GZT. Erişim adresi: https://www.gzt.com/jurnalist/venezuelladaki-darbe-girisimine-turkiyenin-tavri-net-abd-yapiyor-3484926
27. Nye, J. S., Jr. (1990). Bound to lead: The changing nature of American power. Basic Books.
28. Nye, J. S., Jr. (2004). Soft power: The means to success in world politics. Public Affairs.
29. Öniş, Z., & Yılmaz, Ş. (2009). Between Europeanization and Euro‐asianism: Foreign policy activism in Turkey during the AKP era. Turkish Studies, 10(1), 7–24.
30. Önsoy, M. (2017). Latin America–Turkey relations: Reaching out to distant shores of the Western Hemisphere. In P. Gözen Ercan (Ed.), Turkish foreign policy: International relations, legality and global reach (ss. 237–258). Springer International Publishing.
31. Özkan, M., & Akgün, B. (2010). Turkey’s Opening to Africa. Erişim adresi: https://ssrn.com/abstract=1977545.
32. Özyuvalı, K. (2024). Türkiye’nin Latin Amerika ve Karayiplere yönelik politikası kapsamında Ankara-Havana siyasi ilişkilerinin analizi. Uluslararası İlişkiler Çalışmaları Dergisi, 4(1), 1–17.
33. Sinkaya, B. (2010). İran nükleer programı karşısında Türkiye’nin tutumu ve uranyum takası mutabakatı. Ortadoğu Analiz, 2(18), 69–70.
34. Talu, E. (2026, Nisan 5). Türkiye ile Brezilya’dan savunma sanayi anlaşması! İmzalar atıldı, ortak üretilecek. Haber7. Erişim adresi: https://www.haber7.com/guncel/haber/3617453-turkiye-ile-brezilyadan-savunma-sanayi-anlasmasi-imzalar-atildi-ortak-uretilecek.
35. T.C. Ankara Üniversitesi Latin Amerika Çalışmaları Araştırma ve Uygulama Merkezi (LAMER). (t.y.). Merkez Hakkında. Erişim adresi: https://latinamerika.ankara.edu.tr/.
36. T.C. Dışişleri Bakanlığı. (2025a). Brezilya künyesi. Erişim adresi: https://www.mfa.gov.tr/brezilya-kunyesi.tr.mfa.
37. T.C. Dışişleri Bakanlığı. (2025b). Türkiye’nin Latin Amerika ve Karayiplere yönelik politikası ve bölge ülkeleri ile ilişkileri. Erişim adresi: https://www.mfa.gov.tr/i_-turkiye_nin-latin-amerika-ve-karayiplere-yonelik-politikasi-ve-bolge-ulkeleri-ile-iliskileri.tr.mfa.
38. T.C. Dışişleri Bakanlığı. (t.y.). Türkiye-Brezilya siyasi ilişkileri. Erişim adresi: https://www.mfa.gov.tr/turkiye-brezilya-siyasi-iliskileri.tr.mfa.
39. T.C. Ticaret Bakanlığı. (2025). Uzak Ülkeler Stratejisi Brezilya Ülke Rehberi. Erişim adresi: https://ticaret.gov.tr/data/5b8a43345c7495406a226f96/Uzak_%C3%9Clkeler _Stratejisi_Brezilya_%C3%9Clke_Rehberi.pdf.
40. Tekin, S. (2018). Tahran Deklarasyonu ve sonrası: Türkiye-Brezilya küresel ortaklığının yükselişi ve gerileyişi. Gazi Akademik Bakış, 11(23), 41–71.
41. Tekin, S. (2023). Türk dış politikasında insani diplomasi: Latin Amerika ve Karayiplerle ilişkiler. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi (Cumhuriyet'in 100. Yılı Özel Sayısı), 124–135.
42. Temel, M. (2002). XIX. ve XX. yüzyılın başlarında Osmanlı-Brezilya ilişkileri. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 19(2), 167–189.
43. Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA). (t.y.). Faaliyetlerimiz. Erişim adresi: https://tika.gov.tr/faaliyetlerimiz/.
44. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). (2025). Dış ticaret istatistikleri. Erişim adresi: https://www.tuik.gov.tr/.
45. Yetim, M. (2019). Liberal temelde kurumsallaşan Türkiye-Latin Amerika ilişkileri. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(1), 167–178.
46. Yıldırım, G. (2025, 11 Eylül). Güney Amerika’da Türk savunma sanayisi rüzgârı. Anadolu Ajansı. Erişim adresi: https://www.aa.com.tr/tr/savunma-sanayisi/guney-amerikada-turk-savunma-sanayisi-ruzgari/3455204.
47. Yılmaz, M. Ş., & Çeliker, G. (2024, 5 Eylül). Yunus Emre Enstitüsü 2024’te tüm dünyada yaklaşık 91 bin kişiye Türkçe öğretti. Anadolu Ajansı. Erişim adresi: https://www.aa.com.tr/tr/gundem/yunus-emre-enstitusu-2024te-tum-dunyada-yaklasik-91-bin-kisiye-turkce-ogretti/3437117