TR
EN
FİNANSAL MEMNUNİYET ÜZERİNDE NİSPİ GELİRİN EĞİTİME KIYASLA BASKIN ROLÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ
Öz
Bu çalışma, Türkiye örneğinde finansal memnuniyetin belirleyicilerini konumsal gelir algısı ve eğitim düzeyi çerçevesinde incelemektedir. Analizler, Dünya Değerler Araştırması’nın yedinci dalga verilerine dayanmaktadır. Finansal memnuniyetin sıralı yapısı dikkate alınarak ampirik analizlerde sıralı lojistik regresyon modeli kullanılmış ve bulgular ortalama marjinal etkiler aracılığıyla yorumlanmıştır. Elde edilen sonuçlar, finansal memnuniyetin yalnızca eğitim ya da demografik faktörlerle açıklanamayacağını; bireylerin kendilerini algıladıkları gelir konumunun belirleyici bir rol oynadığını göstermektedir. Üç aşamalı model bulguları, eğitimin başlangıçta finansal memnuniyet üzerinde pozitif bir etkiye sahip olduğunu, ancak konumsal gelir algısı modele dâhil edildiğinde bu etkinin zayıfladığını ve bazı durumlarda istatistiksel anlamlılığını kaybettiğini ortaya koymaktadır. Buna karşılık, kendini gelir skalasında daha düşük bir konumda değerlendiren bireylerde finansal memnuniyet olasılığı belirgin biçimde azalmakta; daha yüksek konumda değerlendiren bireylerde ise anlamlı ve istikrarlı bir artış gözlenmektedir. Ayrıca model uyumundaki iyileşme, finansal memnuniyetin konumsal gelir algısına yüksek düzeyde duyarlı olduğunu göstermektedir. Eğitim ile konumsal gelir algısı arasındaki etkileşim, nispi gelirin etkisinin eğitim gruplarına göre farklılaştığını ortaya koymakta; düşük konumsal gelir algısının bazı eğitim düzeylerinde daha güçlü memnuniyet kayıpları yarattığı görülmektedir. Farklı model spesifikasyonları ve alternatif bağımlı değişken tanımları kullanılarak gerçekleştirilen sağlamlık analizleri, elde edilen bulguların yönü ve anlamlılığının büyük ölçüde korunduğunu göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, finansal memnuniyetin açıklanmasında konumsal gelir algısının merkezi rolünü vurgulayarak literatüre katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ai, C., & Norton, E. C. (2003). Interaction terms in logit and probit models. Economics Letters, 80(1), 123–129. https://doi.org/10.1016/S0165-1765(03)00032-6
- Ball, R., & Chernova, K. (2008). Absolute income, relative income, and happiness. Social Indicators Research, 88(3), 497–529. https://doi.org/10.1007/s11205-007-9217-0
- Buunk, B. P., & Gibbons, F. X. (2007). Social comparison: The end of a theory and the emergence of a field. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 102(1), 3–21. https://doi.org/10.1016/j.obhdp.2006.09.007
- Clark, A. E., Frijters, P., & Shields, M. A. (2008). Relative income, happiness, and utility: An explanation for the Easterlin paradox and other puzzles. Journal of Economic Literature, 46(1), 95–144. https://doi.org/10.1257/jel.46.1.95
- Consumer Financial Protection Bureau. (2015). Financial well-being: The goal of financial education. https://files.consumerfinance.gov/f/201501_cfpb_report_financial-well-being.pdf
- Diener, E., Sandvik, E., Seidlitz, L., & Diener, M. (1993). The relationship between income and subjective well-being: Relative or absolute? Social Indicators Research, 28(3), 195–223. https://doi.org/10.1007/BF01079018
- Duesenberry, J. S. (1949). Income, saving, and the theory of consumer behavior. Harvard University Press.
- Easterlin, R. A. (1974). Does economic growth improve the human lot? In P. A. David & M. W. Reder (Eds.), Nations and households in economic growth (pp. 89–125). Academic Press.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Davranışsal İktisat, Refah Ekonomisi, Mikro İktisat (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
29 Haziran 2026
Gönderilme Tarihi
31 Mart 2026
Kabul Tarihi
10 Haziran 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 16 Sayı: 31
APA
Kayagil, T., & Özkan, Ö. (2026). FİNANSAL MEMNUNİYET ÜZERİNDE NİSPİ GELİRİN EĞİTİME KIYASLA BASKIN ROLÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ. Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, 16(31), 246-273. https://izlik.org/JA82WN84TC
AMA
1.Kayagil T, Özkan Ö. FİNANSAL MEMNUNİYET ÜZERİNDE NİSPİ GELİRİN EĞİTİME KIYASLA BASKIN ROLÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ. KTÜSBD. 2026;16(31):246-273. https://izlik.org/JA82WN84TC
Chicago
Kayagil, Tuğçe, ve Özcan Özkan. 2026. “FİNANSAL MEMNUNİYET ÜZERİNDE NİSPİ GELİRİN EĞİTİME KIYASLA BASKIN ROLÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ”. Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi 16 (31): 246-73. https://izlik.org/JA82WN84TC.
EndNote
Kayagil T, Özkan Ö (01 Haziran 2026) FİNANSAL MEMNUNİYET ÜZERİNDE NİSPİ GELİRİN EĞİTİME KIYASLA BASKIN ROLÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ. Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi 16 31 246–273.
IEEE
[1]T. Kayagil ve Ö. Özkan, “FİNANSAL MEMNUNİYET ÜZERİNDE NİSPİ GELİRİN EĞİTİME KIYASLA BASKIN ROLÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ”, KTÜSBD, c. 16, sy 31, ss. 246–273, Haz. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA82WN84TC
ISNAD
Kayagil, Tuğçe - Özkan, Özcan. “FİNANSAL MEMNUNİYET ÜZERİNDE NİSPİ GELİRİN EĞİTİME KIYASLA BASKIN ROLÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ”. Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi 16/31 (01 Haziran 2026): 246-273. https://izlik.org/JA82WN84TC.
JAMA
1.Kayagil T, Özkan Ö. FİNANSAL MEMNUNİYET ÜZERİNDE NİSPİ GELİRİN EĞİTİME KIYASLA BASKIN ROLÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ. KTÜSBD. 2026;16:246–273.
MLA
Kayagil, Tuğçe, ve Özcan Özkan. “FİNANSAL MEMNUNİYET ÜZERİNDE NİSPİ GELİRİN EĞİTİME KIYASLA BASKIN ROLÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ”. Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, c. 16, sy 31, Haziran 2026, ss. 246-73, https://izlik.org/JA82WN84TC.
Vancouver
1.Tuğçe Kayagil, Özcan Özkan. FİNANSAL MEMNUNİYET ÜZERİNDE NİSPİ GELİRİN EĞİTİME KIYASLA BASKIN ROLÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ. KTÜSBD [Internet]. 01 Haziran 2026;16(31):246-73. Erişim adresi: https://izlik.org/JA82WN84TC
