Digital Citizenship in the Social Studies Curriculum of the Turkish Century Education Model

Öz

The aim of this study is to investigate the extent to which digital citizenship and its sub-dimensions are included in the learning outcomes of the 2024 Maarif Model Social Studies course. The documentary survey method, a qualitative research design, was used to collect data. The data source for the study consists of the social studies curriculum implemented by the Ministry of National Education in 2024. Learning outcomes at different grade levels and learning areas in the social studies curriculum were analyzed according to the determined categories, considering the sub-dimensions of digital citizenship. The data obtained in the study were analyzed using descriptive analysis. The research results showed that the program included more learning outcomes addressing media literacy and relationships and communication sub-dimensions of digital citizenship, while less emphasis was placed on learning outcomes addressing digital footprint and identity sub-dimensions. When learning outcomes were examined at the grade level, digital citizenship sub-dimensions were most frequently included in the 6th grade and least in the 4th grade. It was observed that the sub-dimensions of digital citizenship were included in a similar number of learning areas within the program. One learning outcome encompassing all sub-dimensions was found in the program. Two learning outcomes do not align with any of the sub-dimensions of digital citizenship. The findings indicate that the 2024 social studies curriculum considers the impact of technology on children's daily lives and includes learning outcomes designed to support students' development as ethical, safe, and responsible citizens in digital environments. In light of all the results, it can be argued that the 2024 social studies curriculum contributes to developing digital citizens.

Anahtar Kelimeler

• citizenship
• digital
• primary school
• tecnology

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Sosyal Bilgiler Öğretim Programında Dijital Vatandaşlık

Öz

Bu araştırmanın amacı dijital vatandaşlık ve alt boyutlarının 2024 Maarif Modeli sosyal bilgiler dersi öğrenme çıktılarında yer verilme düzeyini araştırmaktır. Araştırmada verilerin elde edilmesinde nitel araştırma desenlerinden biri olan belgesel tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın veri kaynağını Milli Eğitim Bakanlığı tarafından 2024 yılında uygulanmaya başlanan sosyal bilgiler dersi öğretim programı oluşturmaktadır. Sosyal bilgiler öğretim programında farklı sınıf düzeyinde ve öğrenme alanlarında yer alan öğrenme çıktıları dijital vatandaşlık alt boyutları dikkate alınarak belirlenen kategoriler doğrultusunda analiz edilmiştir. Araştırmada elde edilen veriler betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda programda dijital vatandaşlığın alt boyutlarından medya okuryazarlığı ile ilişkiler ve iletişim alt boyutunu ele alan öğrenme çıktılarına daha fazla yer verirken dijital ayak izi ve kimlik alt boyutunu ele alan öğrenme çıktılarına daha az yer verildiği tespit edilmiştir. Öğrenme çıktıları sınıf düzeyinde incelendiğin dijital vatandaşlık alt boyutlarına en fazla 6. sınıf en az dördüncü sınıfta yer verilmiştir. Dijital vatandaşlığın alt boyutlarına programın öğrenme alanlarında ise benzer sayıda yer verildiği görülmüştür. Programda tüm alt boyutlara sahip 1 öğrenme çıktısına rastlanılmıştır. 2 öğrenme çıktısı ise dijital vatandaşlığın alt boyutlarından hiç biri ile uyuşmamaktadır. Bulgular, 2024 sosyal bilgiler öğretim programının, teknolojinin çocukların günlük yaşamları üzerindeki etkilerini dikkate aldığını ve öğrencilerin dijital ortamlarda etik, güvenli ve sorumlu vatandaşlar olarak gelişimlerini desteklemeye yönelik öğrenme çıktıları içerdiğini göstermektedir. Tüm sonuçlar ışığında 2024 sosyal bilgiler öğretim programının dijital vatandaşlar yetişmeye katkı sağladığı söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

• ilkokul
• vatandaşlık
• teknoloji
• dijital

Kaynakça

1. Acun, İ. (2015). Bilgisayar destekli öğretim uygulamaları. Cemil Öztürk (Ed.). Sosyal bilgiler öğretimi, demokratik vatandaşlık eğitimi içinde (s. 343-365). Pegem Akademi.
2. Ata, B. (2015). Sosyal bilgiler öğretiminde temel yaklaşımlar. M. Safran (Ed.). Sosyal bilgiler öğretimi içinde (s. 27–49). Pegem Akademi.
3. Atay, M. C. (2023). Dijital vatandaşlık eğitimine yönelik rehber ve programların incelenmesi ve 2018 sosyal bilgiler öğretim programı ile karşılaştırılması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Anadolu Üniversitesi.
4. Aydemir, M. (2019). Yenilenen sosyal bilgiler dersi öğretim programının dijital vatandaşlık ve alt boyutları açısından incelenmesi. Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 4(2), 15-38.
5. Barr, R. D., Barth, J. L., ve Shermis, S. S. (1977). Defining social studies. National Council for SociaStudies.
6. Bruner, J. S. (1960). The process of education. Harvard University Press.
7. Bowen, G.A. (2009). Nitel araştırma yöntemi olarak doküman analizi, Nitel Araştırma Dergisi, 9 (2), 27-40.
8. Choi, M. (2016) A Concept analysis of digital citizenship for democratic citizenship education in the ınternet age, Theory ve Research in Social Education, 44(4), 565-607, http://dx.doi.org/10.1080/00933104.2016.1210549

9. Choi, M., Glassman, M., ve Cristol, D. (2017). What it means to be a citizen in the internet age: Development of a reliable and valid digital citizenship scale. Computers ve Education, 107, 100-112.
10. Common Sense Media (2020). Digital citizenship curriculum. https://www.commonsense.org/education/digital-citizenship/curriculum.
11. Council of Europe. (2025). The DCE Planner: A Curriculum framework for digital citizenship education. https://rm.coe.int/1680b5e660
12. Culminas-Colis, M. V., ve Reyes, W. S. (2024). Integrating digital citizenship in social studies. Journal of Research, Policy ve Practice of Teachers ve Teacher Education, 14(2), 1–14. https://doi.org/10.37134/jrpptte.vol14.2.1.2024
13. Çalışkan, N.(2023). Sosyal bilgiler ders kitaplarında dijital vatandaşlık. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Sinop Üniversitesi.
14. Dilek, H. ve Gürel, D. (2024). 2024 taslak sosyal bilgiler dersi öğretim programının dijital vatandaşlık ve boyutları açısından incelenmesi. Bartın Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 8 (2), 163-184.
15. Fernández-Prados, J. S., Lozano-Díaz, A., ve Ainz-Galende, A. (2021). Measuring digital citizenship: A comparative analysis. Informatics, 8(1), Article 18. https://doi.org/10.3390/informatics8010018
16. Geertz, C. (1973). Thick description toward an interpretive theory of culture. C. Geertz (Ed.), In The interpretation of cultures (pp. 3-30). Basic Books.
17. Google ve iKeepSafe. (2021). Be internet awesome: Digital safety and citizenship curriculum. https://beinternetawesome.withgoogle.com/en_us/.
18. Hobbs, R. (2010). Digital and media literacy: A plan of action. Aspen Institute. ISTE (2016). Digital citizenship to the classroom in meaningful ways. https://www.iste.org/areasof-focus/digital-citizenship
19. James, C., Weinstein, E. ve Mendoza, K. (2019). Teaching digital citizens in today’s world: Research and insights behind the common sense K–12 digital citizenship curriculum. Common Sense Media.
20. Jones, L. M. ve Mitchell, K. J. (2016). Defining and measuring youth digital citizenship. New Media ve Society, 18(9), 2063-2079.
21. Kahne, J., Lipkin, M. C., Tynes, B., McGrew, S., Mirra, N. ve Garcia, A. (2024). Civic reasoning and discourse across the curriculum: digital citizenship education. National Academy of Education.
22. Kara, T. ve Atasoy, E. (2019). Sosyal bilgiler öğretim programı ve ders kitaplarının (2018) dijital vatandaşlık kavramı ve alt boyutları bağlamında incelenmesi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22(41), 133-153.
23. Karaduman, H. ve Öztürk, C. (2014). Sosyal bilgiler dersinde dijital vatandaşlığa dayalı etkinliklerin öğrencilerin dijital vatandaşlık tutumlarına etkisi ve dijital vatandaşlık anlayışlarına yansımaları. Journal of Social Studies Research, 5(1), 38-78.
24. Karasar, N. (2006). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Yayın Dağıtım.
25. Krutka, D. G. ve Carpenter, J. P. (2017). Digital citizenship in the curriculum. Educational Leadership, 75(3), 50-55.
26. Lauricella, A. R., Herdzina, J. ve Robb, M. (2020). Early childhood educators’ teaching of digital citizenship competencies. Computers ve Education,, 158 (103989), https://doi.org/10.1016/j.compedu.2020.103989
27. Law, N., Chow, SL. ve Fu, KW. (2018). Digital citizenship and social media: A curriculum perspective. Voogt, J., Knezek, G., Christensen, R., Lai, KW. (Ed). In Second Handbook of Information Technology in Primary and Secondary Education. Springer.
28. Livingstone, S. ve Bober, M. (2005). UK children go online: Final report of key project findings. London School of Economics and Political Science. http://eprints.lse.ac.uk/399/
29. Livingstone, S. ve Third, A. (2017). Children and young people’s rights in the digital age: An emerging agenda. New Media ve Society, 19(5), 657–670. https://doi.org/10.1177/1461444816686318
30. MEB. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli öğretim programları ortak metni. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı. https://mufredat.meb.gov.tr/
31. Merriam, S. B., ve Tisdell, E. J. (2016). Qualitative research: A guide to design and implementation (4th ed.). Jossey-Bass
32. Miles, M. B. ve Huberman, A. M. (1994). An Expanded sourcebook qualitative data analysis. Sage Publications.
33. OECD. (2012). Cybersecurity policy making at a turning point: Analysing a new generation of national cybersecurity strategies for the Internet economy. https://doi.org/10.1787/5k8zq92vdgtl-en
34. OECD. (2024). Curriculum flexibility and autonomy: Promoting a thriving learning environment. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/eccbbac2-en
35. Ohler, J. (2011). Digital citizenship means character education for the digital age. Kappa Delta Pi Record, 47 (sup1), 25-27.
36. O’Leary, Z. (2017). The essential guide to doing your research project. SAGE Publications Inc.
37. Pala, F. (2023). Dijital yetkinlik kavramına ilişkin sosyal bilgiler öğretmenlerinin görüşleri. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 21(3), 1153-1176.
38. Ribble, M. S. (2006). Implementing digital citizenship in schools: The research, development and validation of a technology leader's guide. Kansas State University.
39. Ribble, M. (2017). Nine elements: Nine themes of digital citizenship. https://www.digitalcitizenship.net/nine-elements.html.
40. Sırvermek, N. (2024). 2024 taslak sosyal bilgiler dersi öğretim programının dijital vatandaşlık ve boyutları açısından incelenmesi. Bartın Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 8(2), 163–184.
41. Ribble, M. ve Bailey, G. (2007) Digital Citizenship in School. ISTE.
42. Sikharulidze, M., Lobzhanidze, S. ve Urchukhishvili, G. (2024). Executing the National Curriculum of Digital Citizenship Education in the Country of Georgia. Global Journal of Human-Social Science. 24 (G2), 49-64.
43. Soriani, A. (2018). From media education to digital citizenship. Origins, perspectives and policy implementations in the school systems across Europe. Rıcerche Dı Pedagogıa E Dıdattıca, 13(3), 85-113.
44. Tadlaoui-Brahmi, A., Çuko, K., ve Alvarez, L. (2022). Digital citizenship in primary education: A systematic literature review describing how it is implemented. Social Sciences ve Humanities Open, 6 (1), 100348.
45. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı (TTKB). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) öğretim programlarının Avrupa Konseyi Dijital Vatandaşlık Eğitimi (DVE) planlayıcısı çerçevesinde incelenmesi https://ttkbyayin.meb.gov.tr/yayin/300
46. Turan, S. ve Karasu-Avcı, E. (2018). 2018 Sosyal Bilgiler Öğretim Programı'nın dijital vatandaşlık bağlamında incelenmesi. Eğitim ve Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 1(1), 28- 38.
47. Ulutaş, B. (2015). Doküman analizi. Seggi, F.N. ve Bayyurt, Y. (ed.), Nitel araştırma yöntem, teknik, analiz ve yaklaşımları içinde (s. 287-305). Anı Yayıncılık.
48. Un, S. (2025). Digital citizenship in Cambodian upper secondary schools: A curriculum review using the Digital Kids Asia-Pacific framework for education. Journal of Educational Technology and Online Learning, 8(2), 206-225. https://doi.org/10.31681/jetol.1639704
49. UNESCO. (2021). Addressing hate speech through education. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000379179.
50. UNESCO. (2023). Digital citizenship in Asia-Pacific: Translating competencies for teacher innovation and student resilience. UNESCO Office Bangkok and Regional Bureau for Education in Asia and the Pacific. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000385426
51. Westheimer, J. ve Kahne, J. (2004). What kind of citizen? The politics of educating for democracy. American Educational Research Journal, 41(2), 237–269. https://doi.org/10.3102/00028312041002237
52. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
53. Yıldız, B. (2023), İlkokul dördüncü sınıf sosyal bilgiler ders kitabının dijital vatandaşlık bağlamında incelenmesi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 12(3), 583-598.
54. Westheimer, J. ve Kahne, J. (2004). What kind of citizen? The politics of educating for democracy. American Educational Research Journal, 41(2), 237–269. https://doi.org/10.3102/00028312041002237.