The lesson that comes with a military coup: National history

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 2, 173 - 187, 30.12.2025

Eray Alaca

Öz

With the military coup that took place on September 12, 1980, changes occurred in the field of education, as in every field. The "Social Studies" course in secondary schools was replaced by "National History", "National Geography" and "Civics" courses in 1985. The subject of the study, the “National History” course, was criticized at the time for having an ideological perspective with the word “National” at the beginning and for being contrary to the Ataturkism thought system and the modern and secular understanding of education. In particular, the "Turkish-Islamic Synthesis" approach has increased its influence in the field of education. In 1986, topics related to "Ataturk" and "Ataturkism" were added to the curriculum in order to put an end to criticism. Amidst all these discussions, a change in line with the internal and external developments of the period was made in 1993. The national history course curriculum began with the history of Central Asian Turks and ended with the Turkic Republics that gained independence from the USSR in 1991. Turkish history is placed at the beginning of history and integrated with Islam. Finally, historical and cultural ties were established with the Turkish Republics. In 1997, the post-modern military intervention period called the "February 28 process" began. In 1998, the "National History", "National Geography" and "Civics" courses, which were taught separately in secondary schools, were combined under the name of "Social Studies". Thus, the “National History” course was abolished. In this study on national history course curriculum, the screening model was used. The data obtained through document analysis method was interpreted by subjecting it to descriptive analysis. According to the results of the study, the national history curriculum in 1985 changed depending on internal and external developments. The Turkish-Islamic synthesis continued to grow.

Anahtar Kelimeler

National history , Curriculum , Turkish-Islamic Synthesis

Bir Askeri Darbe ile Gelen Ders: Millî Tarih

Öz

12 Eylül 1980 tarihinde gerçekleşen askeri darbe ile her alanda olduğu gibi eğitim öğretim alanında da değişimler yaşanmıştır. Ortaokullarda verilen “Sosyal Bilgiler” dersinin yerini 1985 yılında “Millî Tarih”, “Millî Coğrafya” ve “Vatandaşlık Bilgileri” dersleri almıştır. Çalışmanın konusu olan “Millî Tarih” dersi o dönemde başındaki “Millî” ifadesi olmak üzere ideolojik bir bakış açısına sahip olduğu, Atatürkçü düşünce sistemine, çağdaş ve laik eğitim anlayışına aykırı olduğu gerekçesi ile eleştirilmiştir. Özellikle “Türk-İslam Sentezi” anlayışı eğitim öğretim alanında etkisini artırmıştır. 1986 yılında öğretim programlarına “Atatürk” ve “Atatürkçülük” ile ilgili konular eklenerek eleştirilere son vermek amaçlanmıştır. Tüm bu tartışmalar içerisinde dönemin iç ve dış gelişmelerine uygun bir değişiklik 1993 yılında yapılmıştır. Millî tarih dersi öğretim programı Orta Asya Türk tarihi ile başlatılmış, 1991 yılında SSCB’den bağımsızlığını kazanan Türk Cumhuriyetleri ile bitirilmiştir. Türk tarihi, tarihin başlangıcına yerleştirilmiş ve İslamiyet ile bütünleştirilmiştir. Son olarak Türk Cumhuriyetleri ile tarihi ve kültürel bağlar kurulmuştur. 1997 yılında “28 Şubat süreci” olarak adlandırılan post modern askeri müdahale dönemi başlamıştır. 1998 yılında ortaokullarda ayrı olarak verilen “Millî Tarih”, “Millî Coğrafya” ve “Vatandaşlık Bilgisi” dersleri tekrar “Sosyal Bilgiler” adı altında birleştirilmiştir. Böylece “Millî Tarih” dersi kaldırılmıştır. Millî tarih dersi öğretim programlarına yönelik bu çalışmada tarama modeli kullanılmıştır. Doküman analizi yöntemi ile elde edilen veriler, betimsel analize tabi tutularak yorumlanmıştır. Çalışmanın sonuçlarına göre 1985 yılındaki millî tarih dersi öğretim programı iç ve dış gelişmelere bağlı olarak değişiklik göstermiştir. Türk-İslam Sentezi artarak devam etmiştir.

Anahtar Kelimeler

Millî tarih , Öğretim programları , Türk-İslam Sentezi

Etik Beyan

Bir Askeri Darbe ile Gelen Ders: Millî Tarih adlı çalışmada öğretim programları incelendiğinden etik kurul kararı gerektirmemektedir.

Kaynakça

• Copeaux. E.(1998). Türk tarih tezinden Türk-İslam sentezine. Tarih Vakfı Yurt Yayınları. Erez, S.(1992). Millî fizik millî kimya. Sel Yayıncılık. Ersanlı Behar, B.(1995). Tarih öğretiminde “Türk Dünyası” Salih Özbaran (Ed.) Tarih Öğretimi ve Ders Kitapları içinde. Tarih Vakfı Yurt Yayınları. Ertürk, B. E.(1995). Türkiye’de ortaokul 1. Sınıf (6. Sınıf) düzeyinde tarih öğretimi ve ilgili kitaplarının kıyaslamalı eleştirisi. ed. Salih Özbaran Tarih Öğretimi ve Ders Kitapları. Tarih Vakfı Yurt Yayınları. Güvenç, B., Şaylan, G., Tekeli, İ., & Turan, Ş.(1991). Türk-İslam sentezi. Sarmal Yayınevi. Karasar, N.(2024). Bilimsel araştırma yöntemi kavramlar ilkeler teknikler. Nobel Akademik Yayıncılık. İlk mekteblerin müfredat programı.(1926a). Millî Matbaa.
• İlk mekteblerin müfredat programı(Taslak).(1926b). Millî Matbaa.
• Maarif Vekaleti[MV].(1991). Beşinci millî eğitim şurası (5-14 Şubat 1953). Millî Eğitim Basımevi.
• Maarif Vekaleti[MV]. (1954). Tebliğler dergisi, 17(799).
• Maarif Vekaleti[MV]. (1955). Tebliğler dergisi, 18(866).
• Maarif Vekaleti[MV]. (1956). Tebliğler dergisi, 19(904).
• Merriam, S. B. (2013). Nitel araştırma: desen ve uygulama için bir rehber (çev. S. Turan). Nobel Akademik Yayıncılık
• Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (1962). İlkokul programı taslağı. İlköğretim Genel Müdürlüğü Program Geliştirme Bürosu Yayınları
• Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (1991). Dördüncü millî eğitim şurası (22-31 Ağustos 1949). Millî Eğitim Basımevi.
• Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (1993a). Tebliğler dergisi, 56/2378.
• Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (1993b). Tebliğler dergisi, 56/2381.
• Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (1998). Tebliğler dergisi, 61/2487.
• Millî Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığı [MEGSB]. (1985). Tebliğler dergisi, 48/2190.
• Millî Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığı [MEGSB]. (1986). Tebliğler dergisi, 49/2212.
• Milli Eğitim Vekaleti[MEV]. (1953). Öğretmen okulları ve köy enstitüleri programı. Millî Eğitim Basımevi.
• Vurgun, A.(2016). Millî tarih nedir? Yeni İnsan.
• Yıldırım, T.(2016).Tarih ders kitaplarında kimlik söylemi. Yeni İnsan.
• Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayınları.