An Investigation of the Relationship Between Secondary School Students’ Historical Empathy and Time Perception Skills and Their Levels of Good Citizenship

Öz

This study aimed to examine the relationships among middle school students’ ability to perceive time and chronology, historical empathy, and good citizenship tendencies within a partial mediation model. The study was designed as a cross-sectional correlational survey. The study group consisted of 384 students attending three public middle schools in the city center of Kütahya, Türkiye. Data were collected using the Time and Chronology Perception Skill Scale, the Historical Empathy Scale, and the Middle School Good Citizenship Cognitive and Affective Scales. Item-level confirmatory factor analyses were estimated with WLSMV by considering the ordinal structure of the items, whereas the main structural model was estimated with robust MLR using subscale scores. The partial mediation model showed good fit: χ²(21) = 27.426, p = .157, CFI = .994, TLI = .989, RMSEA = .028, SRMR = .022. The findings indicated that the general time-chronology factor positively predicted both dimensions of historical empathy and both dimensions of good citizenship. Bootstrap results showed that total indirect effects were significant for both cognitive and affective good citizenship, with affective historical empathy emerging as the most consistent single mediation channel. Outlier sensitivity analysis, the controlled model, multicollinearity diagnostics, common method bias checks, and the item-level full latent SEM diagnostic model generally supported the main pattern. However, some single historical empathy paths were sensitive to measurement and control specifications. Therefore, the findings should be interpreted as theoretically meaningful relational patterns rather than causal evidence.

Anahtar Kelimeler

• time and chronology
• historical empathy
• good citizenship
• structural equation modeling
• mediation analysis

Etik Beyan

We hereby declare that scientific and ethical principles were adhered to during the preparation of this study and that all works cited are listed in the references.

Ortaokul Öğrencilerinin Tarihsel Empati ve Zamanı Algılama Becerileri ile İyi Vatandaşlık Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin zaman ve kronolojiyi algılama becerisi, tarihsel empati düzeyleri ve iyi vatandaşlık eğilimleri arasındaki ilişkileri kısmi aracılık modeli çerçevesinde incelemektir. Araştırma, kesitsel ve ilişkisel tarama deseninde yürütülmüştür. Çalışma grubu, Kütahya il merkezindeki üç devlet ortaokulunda öğrenim gören 384 öğrenciden oluşmaktadır. Veriler; zaman ve kronolojiyi algılama becerisi ölçeği, tarihsel empati ölçeği ve ortaokul iyi vatandaşlık bilişsel ve duyuşsal ölçekleri aracılığıyla toplanmıştır. Madde düzeyindeki doğrulayıcı faktör analizlerinde ordinal veri yapısı dikkate alınarak WLSMV kestirimi, ana yapısal modelde ise alt boyut puanları üzerinden sağlam MLR kestirimi kullanılmıştır. Ana kısmi aracılık modeli iyi uyum göstermiştir: χ²(21) = 27.426, p = .157, CFI = .994, TLI = .989, RMSEA = .028, SRMR = .022. Bulgular, zaman ve kronolojiyi algılama becerisinin tarihsel empati boyutlarını ve iyi vatandaşlık boyutlarını pozitif yönde yordadığını göstermektedir. Bootstrap sonuçları, toplam dolaylı etkilerin hem bilişsel hem de duyuşsal iyi vatandaşlık için anlamlı olduğunu; tekil dolaylı etkiler içinde en tutarlı aracılık kanalının duyuşsal tarihsel empati olduğunu ortaya koymuştur. Uç değer duyarlılık analizi, kontrollü model, çoklu doğrusal bağlantı incelemesi, ortak yöntem yanlılığı kontrolleri ve madde düzeyi tam örtük SEM tanı modeli ana örüntünün genel olarak korunduğunu göstermiştir. Bununla birlikte bazı tekil tarihsel empati yollarının ölçüm ve kontrol koşullarına duyarlı olduğu belirlenmiştir. Bulgular nedensel etki kanıtı olarak değil, zaman-kronoloji becerisi, tarihsel empati ve iyi vatandaşlık arasındaki kuramsal olarak anlamlı ilişkisel örüntüler olarak yorumlanmalıdır.

Anahtar Kelimeler

• tarihsel empati
• iyi vatandaşlık
• yapısal eşitlik modeli
• aracılık analizi
• zaman ve kronoloji

Etik Beyan

Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur.

Kaynakça

1. Appelbaum, M., Cooper, H., Kline, R. B., Mayo-Wilson, E., Nezu, A. M., & Rao, S. M. (2018). Journal article reporting standards for quantitative research in psychology: The APA Publications and Communications Board task force report. *American Psychologist, 73*(1), 3-25. https://doi.org/1.1037/amp0000191
2. Bagozzi, R. P., & Yi, Y. (1988). On the evaluation of structural equation models. Journal of the Academy of Marketing Science, 16(1), 74–94. https://doi.org/10.1177/009207038801600107
3. Barton, K. C., & Levstik, L. S. (2004). *Teaching history for the common good*. Routledge. https://www.routledge.com/Teaching-History-for-the-Common-Good/Barton-Levstik/p/book/9780805839319
4. Çalışkan, H., & Demir, B. (2019). Ergenlerde tarihsel empati ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Turkish History Education Journal, 8(1), 129–149. https://doi.org/10.17497/tuhed.557538
5. Çiçek, S., & Akhan, N. E. (2023). Ortaokul iyi vatandaşlık bilişsel ve duyuşsal ölçeği geçerlik ve güvenirlik çalışması. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(2), 119–138. https://doi.org/10.52826/mcbuefd.1311778
6. Değirmenci, N., Ünal, A. I., & Aksoy, B. (2024). Ortaokul öğrencilerinin zaman ve kronolojiyi algılama becerisine yönelik bir ölçek geliştirme çalışması. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 22(1), 90–113. https://doi.org/10.37217/tebd.1319366
7. Endacott, J. L. (2014). Negotiating the process of historical empathy. Theory & Research in Social Education, 42(1), 4–34. https://doi.org/10.1080/00933104.2013.826158
8. Endacott, J. L., & Brooks, S. (2013). An updated theoretical and practical model for promoting historical empathy. *Social Studies Research and Practice, 8*(1), 41-58. https://doi.org/10.1108/SSRP-01-2013-B0003

9. Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. *Journal of Marketing Research, 18*(1), 39-50. https://doi.org/10.1177/002224378101800104
10. Henseler, J., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2015). A new criterion for assessing discriminant validity in variance-based structural equation modeling. *Journal of the Academy of Marketing Science, 43*(1), 115-135. https://doi.org/10.1007/s11747-014-0403-8
11. Hu, L.-t., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. *Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 6*(1), 1-55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118
12. Kline, R. B. (2023). *Principles and practice of structural equation modeling* (5th ed.). The Guilford Press. National Council for the Social Studies. (2013). *The College, Career, and Civic Life (C3) Framework for Social Studies State Standards: Guidance for enhancing the rigor of K-12 civics, economics, geography, and history*. https://www.socialstudies.org/sites/default/files/c3/c3-framework-for-social-studies-rev0617.pdf
13. Podsakoff, P. M., MacKenzie, S. B., Lee, J.-Y., & Podsakoff, N. P. (2003). Common method biases in behavioral research: A critical review of the literature and recommended remedies. *Journal of Applied Psychology, 88*(5), 879-903. https://doi.org/10.1037/0021-9010.88.5.879
14. Popa, N. (2022). Operationalizing historical consciousness: A review and synthesis of the literature on meaning making in historical learning. *Review of Educational Research, 92*(2), 171-208. https://doi.org/10.3102/00346543211052333
15. Preacher, K. J., & Hayes, A. F. (2008). Asymptotic and resampling strategies for assessing and comparing indirect effects in multiple mediator models. *Behavior Research Methods, 40*(3), 879-891. https://doi.org/10.3758/BRM.40.3.879
16. Rosseel, Y. (2012). lavaan: An R package for structural equation modeling. *Journal of Statistical Software, 48*(2), 1-36. https://doi.org/10.18637/jss.v048.i02
17. Seixas, P., & Morton, T. (2013). *The big six historical thinking concepts*. Nelson Education.
18. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2019). *Using multivariate statistics* (7th ed.). Pearson.
19. The lavaan Project. (n.d.). *Categorical data*. https://lavaan.ugent.be/tutorial/cat.html
20. Wilke, M., Depaepe, F., & Van Nieuwenhuyse, K. (2022). Fostering historical thinking and democratic citizenship? A cluster randomized controlled intervention study. Contemporary Educational Psychology, 71, 102115. https://doi.org/10.1016/j.cedpsych.2022.102115
21. Williams, L. J., Hartman, N., & Cavazotte, F. (2010). Method variance and marker variables: A review and comprehensive CFA marker technique. Organizational Research Methods, 13(3), 477–514. https://doi.org/10.1177/1094428110366036