DİNİ RADİKAL HAREKETLERİN TEMEL STRATEJİSİ: DİNİ METİNLERİN YANLIŞ YORUMLANMASI VEYA BEDEVİLİK

Yıl 2026, Cilt: 6 Sayı: 1, 109 - 126, 28.01.2026

Zeynep Zekiye Öz

https://izlik.org/JA79UM78UY

Öz

Son dönemde dini uygulayıcılar ve birçok yapısal düzenleme yapan kişilere yönelik terör eylemleri gerçekleşti; bu kişilerin kendini Müslüman olarak tanımladıkları ifade edilmektedir. Bu durum karşısında, İslam ile ilgilenen çoğu Batılı akademisyen, dinî terör nedeniyle Müslümanları ya da İslam’ı suçlamaktadır. Diğer yandan, aynı konu üzerinde çalışan Müslüman araştırmacılar ise genellikle savunmaya geçerek Müslümanları ve dolayısıyla İslam'ı koruma çabasına girmektedirler. Günümüzde, bu kişiler, İbn Teymiyye ve Muhammed b. Abdülvehhab gibi liderlerinden etkilendiklerini iddia etmektedirler. Selefî-Vahhabî görüşünün ana kaynağı Hâricîlik anlayışıydı. Hâricîler, Arap Yarımadası’ndaki Necîd Çölü çevresinde yaşayan insanlardan oluşmaktaydı. İslam’ın önemli ayrıntılarının farkında değillerdi. Çöl yaşamının tipik bir özelliği olan şiddeti, hayatlarının olağan bir parçası olarak görmekteydiler. Ayrıca resmî bir eğitim sistemleri yoktu ve bu durum “Bedeviyye” olarak adlandırıldı.

Anahtar Kelimeler

Kelâm , Din , Terör , Yorum , Şiddet , Bedevilik.

THE BASIC STRATEGY OF RELIGIOUS RADICAL MOVEMENTS: MISPERCEPTION OF RELIGIOUS TEXTS OR BADAWIYYA

https://izlik.org/JA79UM78UY

Öz

The recent terrorist acts in religious practitioners and creators of many structural editing; they are described themselves as a Muslim. This being the case, most Western scholars interested in Islam blame Muslims or Islam because of religious terrorism, On the other hand, Muslim researchers working on the same subject generally become defensive and attempt to protect Muslims and therefore Islam.
In today's opinion, they claim that they are impressed by leaders of Salafiya like Ibn Taymiyya, and Muhammad ibn Abd al-Wahhab. The main source of Salafi-Wahhabi opinion was the Kharijite understanding. The Kharijites were composed of the people living around Desert of Najd in Arab Peninsula. They were not cognizant of the important details of Islam. Violence, the typical characteristic of desert-life, was recognized by them as ordinary process of their life. And they have not official educational system. It called as Badawiyyah.

Anahtar Kelimeler

Kalām , Religion , Terror , Interpretation , Violence , Badawiyyah.

Kaynakça

• Abu Zahra, Muhammed (1977). Tarihu’l-Mezahibi’l-Islamiyye. Cairo: Daru’l-Fikri’l-Arabi.
• Akbulut, Ahmet (1989). Hariciliğin Siyasi Görüşlerinin İtikadilesmesi. The Journal of Ankara University Theology Faculty. XXXI. 333–337.
• Aksun, Z. Nur (1997). Siyasi ve Sosyal Acidan Mezhepler, Tarikatler. Istanbul: Marifet Yayinlari.
• Atıcı, Bünyamin-Gümüş, Çetin (2002). Bireylerin Terör Hareketlerine Katılım Durumları ile Eğitim Düzeyleri Arasındaki İlişki. Türkiye’nin Güvenliği Sempozyumu (ed. O. Kilic, M. Cevik). Elazıg: Fırat Üniversitesi.
• Ash’ari, Abu al-Hasan (2005). Makalatu’l-Islamiyyin (trsl: M. Dalkilic-O. Aydin). Istanbul: Kabalci Yayinlari.
• Azzam, Abdullah (2002). Cihad Dersleri I-II. Istanbul: Buruc Yayinlari.
• Bicer, R. (2006). Religious Understanding of Turkish and Pakistani People. Ethics, Values and Society: Social Transformation (ed. Ghazala Irfan). Oxford: Oxford University Press, 273-283.
• Bicer, R. (2009). The Approach of Muslim Turkish People To Religious Terror. The World's Religions after September 11. Volume 1, Religion, War, and Peace (ed. Arvind Sharme). USA: Greenwood Publishing, 87–114.
• Biçer, R. (2018). Why Muslims Become Instruments of Terror? KADER 16(2):229-240.
• Büyükkara, M. Ali (2004). Ihvan’dan Cüveyman’a Suudi Arabistan ve Vahhabilik. Istanbul: Ragbet Yayinlari.
• Cabiri, M. Abid (1997). Islam’da Siyasal Akil. (trsl. V. Akyuz). Istanbul: Kitabevi.
• Dalkilic, Mehmet (2005). Haricilerin Itidal Arayisi ve Sufriyye. The Journal of Istanbul University Theology Faculty.
• Ecer, A. Vehbi (1976). Osmanli Tarihinde Vahhabi Hareketi. (PhD thesis) University of Ankara.
• Figlali, Ethem Ruhi (1999). Cagimizda Itikadi Islam Mezhepleri. Istanbul: Birlesik Yayinlari.
• Hellmich, Christina (2008). Creating the Ideology of Al Qaeda: From Hypocritesto Salafi-Jihadists. Studies in Conflict & Terrorism.
• Izmirli, I. Hakki (1341) Yeni Ilmi Kelam. Istanbul: Evkafi Islamiyye Matbaasi.
• Kaygusuz, Ismail (2004). Hasan Sabbah ve Alamut Kalesi, Istanbul: Su Yayinlari.
• Maturidi, Abu Muhammad (1979). Kitabu’t-Tevhid (ed. F. Huleyf). Istanbul. 328.
• Mohanty, Sanjeeb Kumar (2009). Eroding Kahsmiriyyat. IIAS The Newsletter no. 52. Holland.
• Ozeren, Süleyman-Sozer, M. Alper-Demirci, Süleyman (2010). Teror Orgutlerinde Militan Kimlik Profili: Hizbullah Ornegi. Terorun Sosyal Psikolojisi (ed. M. Sever, H. Cinoğlu, O. Basibuyuk). Ankara: Polis Akademisi Yayinlari.
• Rapoport, David C. (1984). Fear and Trembling Terror in Three Religious Traditions. American Political Science Review. III.
• Schwartz, S (2002). The Two Faces of Islam. New York: Random House, Inc.
• Yazir, Hamdi (2004). Hak Dini Kur’an Dili. Istanbul: Eser Yayinlari.